Thuê bao có thể bị khóa hai chiều nếu đổi điện thoại không xác thực khuôn mặt

Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN ngày 31/3/2026, hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất. Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, thông tư này có hiệu lực từ ngày 15/4/2026. Tuy nhiên, không phải toàn bộ quy định đều chạy từ cùng một mốc. Điều 9 của thông tư nêu rõ: riêng Điều 8, tức quy định về xác thực thông tin đối với thuê bao có hoạt động thay đổi thiết bị đầu cuối, chỉ có hiệu lực từ ngày 15/6/2026.

Từ ngày 15/4, người dùng khi thay đổi thiết bị di động sẽ phải xác thực lại bằng sinh trắc học khuôn mặt. Nếu không thực hiện đúng thời hạn, thuê bao có thể bị tạm dừng dịch vụ, thậm chí bị khóa hai chiều (ảnh minh hoạ).

Đây là chi tiết rất quan trọng, bởi nếu chỉ nhìn tiêu đề “từ 15/4 phải xác thực sinh trắc học khi đổi điện thoại”, người dùng rất dễ hiểu sai phạm vi áp dụng. Thực tế, từ 15/4 là thời điểm thông tư bắt đầu có hiệu lực chung; còn quy định buộc xác thực lại khi đổi điện thoại được lùi thêm hai tháng.

Theo Điều 8 của thông tư, trong tối đa 2 giờ kể từ khi thuê bao phát sinh hoạt động thay đổi thiết bị so với thiết bị đã gắn số thuê bao sử dụng trước đó, doanh nghiệp viễn thông phải rà soát, phát hiện và tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông chiều đi, gồm gọi điện và gửi SMS tới số thuê bao di động khác. Cùng với đó, nhà mạng phải thông báo để thuê bao thực hiện lại xác thực sinh trắc học ảnh khuôn mặt.

Với thuê bao di động thông thường H2H, thời hạn để hoàn tất xác thực lại là 30 ngày kể từ ngày bị tạm dừng chiều đi. Nếu quá thời hạn này mà thuê bao không thực hiện, doanh nghiệp viễn thông phải tạm dừng dịch vụ hai chiều, đồng thời thông báo việc thanh lý hợp đồng, chấm dứt cung cấp dịch vụ. Sau 5 ngày kể từ khi bị khóa hai chiều mà cá nhân, tổ chức vẫn không xác thực, thuê bao sẽ bị chấm dứt dịch vụ. Nói ngắn gọn, đây không còn là một khuyến nghị kỹ thuật, mà là nghĩa vụ bắt buộc nếu người dùng đổi máy.

Thông tư cũng quy định khá rõ các phương thức xác thực. Việc xác thực thông tin thuê bao di động bao gồm 4 trường dữ liệu: số định danh cá nhân; họ, chữ đệm và tên; ngày, tháng, năm sinh; và thông tin sinh trắc học ảnh khuôn mặt. Người dùng có thể thực hiện qua ứng dụng VNeID, qua ứng dụng của doanh nghiệp viễn thông, trực tiếp tại điểm giao dịch do doanh nghiệp sở hữu, hoặc tại điểm được doanh nghiệp ủy quyền theo quy định.

Không chỉ siết trường hợp đổi thiết bị, thông tư còn đặt ra chuẩn xác thực cao hơn với thuê bao phát triển mới. Doanh nghiệp viễn thông chỉ được cung cấp dịch vụ cho số thuê bao đăng ký mới kể từ khi thông tư có hiệu lực sau khi thuê bao đã hoàn thành đăng ký thông tin và xác thực đúng quy định. Với người có quốc tịch Việt Nam đăng ký thuê bao H2H, việc xác thực được thực hiện thông qua đối chiếu dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc Cơ sở dữ liệu căn cước, kèm dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt.

Một điểm đáng chú ý khác là quy định chuyển tiếp. Các thuê bao đã dùng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 hoặc thẻ căn cước, thẻ căn cước công dân gắn chip điện tử để đăng ký, xác thực thông tin thuê bao thì không phải xác thực lại, không phải xác thực sinh trắc học ảnh khuôn mặt, trừ trường hợp thay đổi thiết bị đầu cuối theo Điều 8. Nói cách khác, nhóm thuê bao đã được chuẩn hóa dữ liệu từ trước không bị yêu cầu làm lại ngay, nhưng vẫn phải xác thực lại nếu đổi điện thoại từ mốc 15/6/2026 trở đi.

Ý nghĩa lớn nhất của thông tư nằm ở chỗ nhà quản lý đang chuyển mạnh từ kiểm soát giấy tờ sang kiểm soát danh tính số gắn với chính chủ và thiết bị sử dụng thực tế. Nếu triển khai trơn tru, quy định này có thể bịt bớt lỗ hổng SIM không chính chủ, SIM bị chiếm dụng sau khi mất máy hoặc mất số. Nhưng ở chiều ngược lại, nó cũng đặt ra yêu cầu lớn về năng lực kỹ thuật của nhà mạng, độ ổn định của hệ thống xác thực và trải nghiệm người dùng. Chỉ cần khâu đối chiếu, nhận diện hoặc thông báo vận hành chậm, rủi ro khóa nhầm hoặc làm gián đoạn liên lạc hoàn toàn có thể xảy ra.

Vì vậy, câu chuyện không chỉ là thêm một lớp bảo mật. Đây là bước chuyển trong cách quản lý thuê bao di động: số điện thoại không còn đơn thuần là công cụ liên lạc, mà đang được gắn chặt hơn với định danh điện tử, dữ liệu dân cư và cơ chế kiểm soát thiết bị. Với người dùng, điều cần nhớ lúc này là rất cụ thể: thông tư có hiệu lực từ 15/4/2026, nhưng quy định xác thực lại khuôn mặt khi đổi điện thoại bắt đầu từ 15/6/2026. Nhầm mốc thời gian, thuê bao có thể trả giá bằng chính việc bị khóa dịch vụ.