Tái cấu trúc nông nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên số: Từ yêu cầu cấp bách đến hành động chiến lược của doanh nghiệp

Không đơn thuần là một diễn đàn học thuật, sự kiện phản ánh rõ nét một thực tế: nông nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mang tính bản lề, khi các mô hình tăng trưởng truyền thống dần bộc lộ giới hạn trước áp lực cạnh tranh, biến đổi khí hậu và yêu cầu hội nhập.

Áp lực chuyển đổi và bài toán tái cấu trúc

Trong nhiều năm qua, nông nghiệp vẫn là trụ đỡ của nền kinh tế, song mô hình phát triển chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ và mở rộng quy mô đã không còn phù hợp. Trước yêu cầu mới, việc chuyển đổi sang mô hình "Xanh – Thông minh – Bền vững" không còn là lựa chọn, mà đã trở thành tất yếu.

Hội thảo thu hút được rất đông các chuyên gia và doanh nghiệp tham gia

Tọa đàm đã đặt ra ba trụ cột mang tính chiến lược cho quá trình tái cấu trúc. Trước hết là việc áp dụng tiêu chuẩn ESG – một xu thế toàn cầu nhằm đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Đây được xem là “tấm vé” để nông sản Việt Nam tiếp cận sâu hơn vào các thị trường quốc tế có tiêu chuẩn cao.

Tiến sĩ Trần Tấn Việt - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Thành Thành Công, Phó Chủ tịch thường trực HĐQT Công ty Cổ phần phát triển Nông nghiệp (AGRIS) nhấn mạnh, việc chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp ESG sẽ giúp ngành nông nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu và tạo dựng niềm tin với thị trường. Theo ông, ESG không chỉ là yêu cầu bên ngoài mà còn là động lực nội tại giúp doanh nghiệp và người sản xuất thay đổi tư duy, hướng đến sản xuất có trách nhiệm, minh bạch và bền vững lâu dài.

Tiến sĩ Trần Tấn Việt - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Thành Thành Công, Phó Chủ tịch thường trực HĐQT Công ty Cổ phần phát triển Nông nghiệp (AGRIS) (người cầm micro)

Việc áp dụng ESG trong nông nghiệp còn góp phần kiểm soát tốt hơn các tác động môi trường, tối ưu sử dụng tài nguyên và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, cơ giới hóa tiếp tục được xác định là giải pháp nền tảng để nâng cao năng suất và giảm phụ thuộc vào lao động thủ công – một điểm nghẽn lớn trong bối cảnh lực lượng lao động nông thôn đang dịch chuyển mạnh sang các lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ.

Đặc biệt, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) được nhìn nhận như một động lực mới, mở ra khả năng quản trị nông nghiệp theo dữ liệu: từ dự báo mùa vụ, kiểm soát dịch bệnh đến truy xuất nguồn gốc và tối ưu chuỗi cung ứng.

Vai trò của khoa học – công nghệ và liên kết đa bên

Dưới sự chủ trì của Lê Văn Tấn, cùng sự tham gia của các chuyên gia như Trần Tấn Việt, Nguyễn Huy Bích và Nguyễn Hữu Hùng từ FPT Digital, tọa đàm đã cho thấy một điểm chung: không có con đường tái cấu trúc nào hiệu quả nếu thiếu vai trò dẫn dắt của khoa học – công nghệ và sự liên kết chặt chẽ giữa các chủ thể.

GS.TS.NGƯT. Nguyễn Huy Bích - Ủy viên Ban Thường vụ Hội Cơ khí Nông nghiệp Việt Nam, nguyên Trưởng khoa Cơ khí Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM phát biểu tại tọa đàm

Vai trò của cơ chế hóa, tự động hóa trong nông nghiệp được các chuyên gia, nhấn mạnh nhiều: GS.TS.NGƯT. Nguyễn Huy Bích - Ủy viên Ban Thường vụ Hội Cơ khí Nông nghiệp Việt Nam, nguyên Trưởng khoa Cơ khí Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM cho rằng, cơ giới hóa cần được triển khai đồng bộ từ khâu sản xuất đến thu hoạch và chế biến. Việc ứng dụng máy móc, thiết bị hiện đại không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào lao động thủ công mà còn tạo điều kiện để tổ chức sản xuất quy mô lớn, chuyên nghiệp hơn.

Ông cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số, cơ giới hóa không chỉ dừng lại ở máy móc mà còn cần kết hợp với công nghệ để nâng cao hiệu quả vận hành, từ đó tạo ra bước đột phá về năng suất và chất lượng.

Thực tế cho thấy, khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng vẫn còn lớn; trong khi đó, doanh nghiệp lại thiếu cơ chế tiếp cận công nghệ phù hợp. Vì vậy, việc hình thành các nền tảng kết nối đa bên – giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp – được xem là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp.

Muốn phát triển về công nghệ nông nghiệp cần hỗ trợ chính sách của nhà nước các doanh nghiệp mới phát triển nhanh và bền vững được.

Triển lãm Agri Vietnam 2026: Cầu nối cho chuyển đổi

Tọa đàm cũng là hoạt động mở màn cho Agri Vietnam 2026 và BioTech Vietnam 2026, diễn ra từ ngày 10–12/6/2026 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC).

Ông Nguyễn Bá Vinh - Giám đốc VEAS phát biểu chào mừng và giới thiệu triển lãm Agri Vietnam 2026

Ban tổ chức cho biết, với quy mô dự kiến hơn 200 doanh nghiệp đến từ 15 quốc gia và vùng lãnh thổ, dự kiến đón hơn 5.000 lượt khách tham quan. Các triển lãm không chỉ dừng lại ở hoạt động xúc tiến thương mại, mà còn đóng vai trò là nền tảng chuyển giao công nghệ, nơi hội tụ các giải pháp tiên tiến về cơ giới hóa, tự động hóa và số hóa trong nông nghiệp.

Đáng chú ý, sự xuất hiện lần đầu của BioTech Vietnam 2026 cho thấy xu hướng dịch chuyển sang công nghệ sinh học – lĩnh vực được kỳ vọng tạo đột phá trong phát triển giống cây trồng, vật nuôi, chế phẩm sinh học và mô hình nông nghiệp tuần hoàn.

Thông điệp xuyên suốt từ tọa đàm là: chuyển đổi nông nghiệp không thể dừng ở nhận thức hay khẩu hiệu, mà cần được cụ thể hóa bằng chính sách, công nghệ và mô hình thực tiễn.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, việc tận dụng cơ hội từ chuyển đổi số và chuyển đổi xanh sẽ quyết định vị thế của nông nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị quốc tế. Sự kết hợp giữa Agri Vietnam 2026 và BioTech Vietnam 2026 được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy quá trình này, tạo nền tảng để nông nghiệp Việt Nam không chỉ phát triển bền vững mà còn bứt phá trong kỷ nguyên mới.