Virus Nipah cực kỳ nguy hiểm: Bộ Y tế khuyến cáo gọt vỏ trái cây trước khi ăn

Một ổ dịch do virus Nipah vừa được ghi nhận tại bang Tây Bengal (Ấn Độ), làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan của một trong những mầm bệnh nguy hiểm nhất thế giới. Hai trường hợp nhiễm bệnh là nhân viên y tế đang làm việc tại một bệnh viện tư nhân.

Theo thông tin điều tra dịch tễ, hai nhân viên y tế này cùng tham gia trực bệnh viện trong giai đoạn từ ngày 28 đến 30/12. Chỉ vài ngày sau, cả hai xuất hiện các triệu chứng sốt cao, suy hô hấp và nhanh chóng chuyển nặng. Đến ngày 4/1, cả hai phải nhập khoa hồi sức tích cực, trong đó một trường hợp đang trong tình trạng nguy kịch.

Kết quả điều tra ban đầu cho thấy nguồn lây nhiễm nhiều khả năng xuất phát từ một bệnh nhân có triệu chứng hô hấp nặng nhập viện trước đó và đã tử vong khi chưa được xét nghiệm xác định nguyên nhân.

Virus Nipah cực kỳ nguy hiểm: Bộ Y tế khuyến cáo gọt vỏ trái cây trước khi ăn

Ổ dịch đã buộc nhà chức trách Ấn Độ triển khai khẩn cấp các biện pháp cách ly, truy vết và giám sát dịch tễ. Đến thời điểm hiện tại, khoảng 180 người đã được lấy mẫu xét nghiệm, trong đó 20 trường hợp tiếp xúc nguy cơ cao đang được cách ly theo dõi.

Trước diễn biến phức tạp, Bộ Y tế và Phúc lợi Gia đình Ấn Độ đã phát đi cảnh báo trên phạm vi toàn quốc, yêu cầu các bang tăng cường giám sát, phát hiện sớm và triển khai các biện pháp phòng ngừa nhằm hạn chế nguy cơ lây lan.

Virus Nipah là tác nhân gây bệnh có nguồn gốc từ dơi ăn quả, từng gây ra nhiều đợt bùng phát rải rác tại khu vực Nam Á. Tỷ lệ tử vong của bệnh có thể lên tới 75%. Bệnh thường khởi phát với các triệu chứng như sốt, nôn, mệt mỏi, sau đó tiến triển nhanh sang suy hô hấp và viêm não. Đáng lưu ý, các biến chứng thần kinh có thể xuất hiện sau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm kể từ khi nhiễm virus.

Giới chuyên gia đánh giá đây là mầm bệnh hiếm gặp nhưng có độc lực rất cao, hiện chưa có vắc xin và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Việt Nam tăng cường giám sát, nguy cơ xâm nhập hiện thấp

Sáng 27/1, Bộ Y tế Việt Nam đã thông tin chính thức về nguy cơ liên quan đến virus Nipah. Theo Bộ Y tế, virus này được phát hiện lần đầu vào năm 1999 tại Malaysia; các ca bệnh trên người được ghi nhận tại Bangladesh từ năm 2001 và sau đó là Ấn Độ. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết, các đợt bùng phát Nipah thường có quy mô nhỏ nhưng tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân nhập viện dao động từ 40–75%.

Tại Việt Nam, virus Nipah được xếp vào nhóm A – nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm. Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh. Tuy nhiên, Bộ Y tế đã chỉ đạo tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng; sẵn sàng các phương án đáp ứng khi có tình huống xảy ra, đồng thời phối hợp chặt chẽ với WHO và các quốc gia để cập nhật diễn biến dịch.

Virus Nipah lây truyền chủ yếu từ động vật sang người, đặc biệt là dơi ăn quả, thông qua thực phẩm hoặc vật dụng bị nhiễm virus. Bệnh cũng có thể lây từ người sang người khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của người bệnh. Thời gian ủ bệnh thường từ 4 đến 14 ngày.

Người nhiễm có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, đau cơ, nôn, đau họng, sau đó chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh của viêm não cấp. Diễn tiến nặng nhanh là yếu tố khiến Nipah trở thành một trong những bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất hiện nay.

Bộ Y tế khuyến cáo gọt vỏ trái cây, ăn chín uống sôi

Để chủ động phòng chống dịch bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân hạn chế đến khu vực đang có dịch nếu không thật sự cần thiết. Người trở về từ vùng có dịch cần tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày; khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như đau đầu, nôn, đau họng, chóng mặt, lú lẫn hoặc co giật cần đến cơ sở y tế gần nhất và thông báo đầy đủ yếu tố dịch tễ.

Người dân cần bảo đảm an toàn thực phẩm theo nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”; rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không sử dụng trái cây có dấu hiệu bị động vật cắn phá; tránh uống các loại nhựa cây sống chưa qua chế biến.

Bộ Y tế cũng khuyến cáo hạn chế tiếp xúc với dơi ăn quả và các động vật có nguy cơ cao; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn. Khi chăm sóc người nghi ngờ mắc bệnh, cần sử dụng đầy đủ khẩu trang, găng tay và phương tiện bảo hộ, đồng thời vệ sinh tay đúng quy trình.

Giới chuyên môn nhận định nguy cơ virus Nipah xâm nhập vào Việt Nam hiện ở mức thấp, song không thể chủ quan trong bối cảnh giao lưu quốc tế ngày càng lớn. Phát hiện sớm, cách ly kịp thời và thay đổi hành vi phòng bệnh được xác định là những yếu tố then chốt nhằm ngăn chặn một mầm bệnh có mức độ nguy hiểm đặc biệt cao.