Quản lý an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối

Tại buổi họp báo của Bộ Y tế cung cấp thông tin về xây dựng, ban hành chính sách y tế quý IV, liên quan đến nội dung về dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết sau hơn 15 năm thi hành, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã tạo khung pháp lý quan trọng cho công tác quản lý an toàn thực phẩm. Tuy nhiên đến nay, quy mô sản xuất, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu đã thay đổi rất nhiều. Tình trạng quản lý phân tán, chồng chéo giữa các bộ, ngành vẫn còn.

Dự thảo luật thể chế hóa 4 chính sách đã được Chính phủ thông qua, gồm quản lý an toàn thực phẩm theo nguy cơ trên toàn bộ chuỗi cung ứng; cải cách cơ chế kiểm tra trên thị trường; số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.

Theo dự thảo, thực phẩm sẽ được phân loại theo mức độ nguy cơ. Đối với nhóm nguy cơ cao, việc truy xuất nguồn gốc sẽ được thực hiện bắt buộc. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định quản lý đối với các cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh.

Cách tiếp cận này nhằm tập trung nguồn lực quản lý vào những nhóm sản phẩm, cơ sở có nguy cơ cao thay vì áp dụng một cơ chế kiểm soát như nhau đối với tất cả sản phẩm.

Hoạt động kiểm tra an toàn thực phẩm. (Ảnh: Bộ Y tế)

Trao đổi thêm về nội dung trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cho biết, đây là dự án Luật có nhiều vấn đề nóng, tác động đến người dân, đặc biệt là tình trạng "một mâm cơm, ba bộ quản lý".

Về cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm, dự thảo Luật đề xuất thực hiện quản lý an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ trung ương đến địa phương, theo kết luận của Bộ Chính trị.

Trong đó Bộ Y tế là cơ quan chịu trách nhiệm chính trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước. UBND các cấp chịu trách nhiệm quản lý về an toàn thực phẩm tại địa phương.

Các bộ, ngành sẽ chịu trách nhiệm quản lý chuyên ngành theo lĩnh vực được phân công. Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý an toàn thực phẩm đối với sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi.

Bộ Công Thương chịu trách nhiệm về gian lận thương mại và chất lượng trong phạm vi quản lý. Bộ Công an thực hiện nhiệm vụ trong phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm, gian lận liên quan đến an toàn thực phẩm.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng được quy định trách nhiệm trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao.

Ở địa phương, trách nhiệm quản lý được tổ chức theo hệ thống cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương. Dự thảo đồng thời đề xuất phân cấp tối đa cho UBND các cấp, nhằm gắn trách nhiệm quản lý với địa bàn.

Về hậu kiểm, tại dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), cơ quan soạn thảo đã tiếp cận theo hướng tham khảo các quy định quốc tế và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Đây là lần đầu tiên trong văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước có một điều quy định riêng về hậu kiểm. Công tác giám sát trên thị trường sẽ được tăng cường thông qua lấy mẫu, thanh tra, kiểm tra.

Ngoài ra, dự thảo Luật cũng quy định riêng về tần suất kiểm tra. Đối với thực phẩm thông thường, cơ sở chỉ được kiểm tra một lần trong năm. Tuy nhiên, đối với thực phẩm có nguy cơ cao hoặc cơ sở có lịch sử không bảo đảm an toàn thực phẩm thì tần suất kiểm tra sẽ được tăng lên. Theo hướng này, việc quản lý sẽ tập trung hơn vào những nhóm sản phẩm, cơ sở có nguy cơ, đồng thời tăng cường giám sát thực tế trên thị trường.