Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa gửi ý kiến góp ý tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 06/2022/NĐ-CP liên quan đến giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone. Theo phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp, việc ban hành thêm các quy chuẩn về thu gom, lưu trữ, tái chế và xử lý các chất được kiểm soát – đặc biệt là nhóm khí HFC – có thể tạo thêm gánh nặng chi phí, trong khi chính sách hạn ngạch hiện hành đã đủ để đáp ứng các cam kết quốc tế.
 |
| VCCI cảnh báo nguy cơ tăng chi phí nếu ban hành thêm quy chuẩn giảm phát thải |
VCCI dẫn chứng, hạn ngạch nhập khẩu các chất được kiểm soát đã giảm đáng kể trong những năm gần đây: từ mức 3.600 tấn giai đoạn 2015–2019 xuống còn 2.600 tấn giai đoạn 2020–2022. Việc giảm hạn ngạch từ năm 2019 sang năm 2020 đã khiến giá các loại khí HFC trên thị trường tăng gấp đôi. Dự kiến giai đoạn 2025–2029, hạn ngạch chỉ còn 1.300 tấn và từ năm 2030 sẽ giảm xuống mức rất thấp.
Với chi phí tăng cao như vậy, doanh nghiệp trong ngành điện lạnh buộc phải chủ động hạn chế thất thoát, thu gom và tái sử dụng môi chất lạnh để duy trì sản xuất. Theo VCCI, trong bối cảnh giá khí tăng mạnh, bản thân doanh nghiệp đã có động lực kinh tế đủ lớn để tiết kiệm và tối ưu quy trình, không cần bổ sung thêm nghĩa vụ pháp lý mới.
Theo phân tích của VCCI, Nghị định thư Montreal và Bản sửa đổi Kigali chỉ yêu cầu các quốc gia kiểm soát lượng tiêu thụ – được tính bằng sản xuất cộng nhập khẩu, trừ đi xuất khẩu. Như vậy, chỉ cần quản lý hạn ngạch là đủ để đáp ứng nghĩa vụ quốc tế. Việc quy định thêm về thu gom, lưu trữ, tái chế, tái sử dụng và xử lý các chất được kiểm soát là “vượt quá yêu cầu của Nghị định thư”.
Từ năm 2005 đến nay, Việt Nam đã triển khai chính sách hạn ngạch nhập khẩu theo đúng lộ trình quốc tế và được UNEP xác nhận là đáp ứng đầy đủ cam kết. Trong khi đó, các quy định mới trong dự thảo đưa ra nhiều tiêu chuẩn kỹ thuật – từ máy thu hồi, bình chứa, cân định lượng, thiết bị kiểm tra rò rỉ đến yêu cầu trình độ kỹ thuật viên – làm phát sinh chi phí đáng kể cho doanh nghiệp.
Một số doanh nghiệp điện lạnh tính toán, chi phí tuân thủ các quy định mới có thể tăng 15–20%. Ngoài đầu tư vào máy móc và thiết bị chuyên dụng, yêu cầu về chứng chỉ kỹ thuật viên có nguy cơ làm phát sinh tình trạng thiếu nhân lực đạt chuẩn, đặc biệt trong mùa cao điểm đầu hè hoặc ở các khu vực xa trung tâm. Điều này có thể khiến thời gian chờ đợi của khách hàng kéo dài và chi phí dịch vụ tăng lên.
VCCI cho rằng, khi chính sách hạn ngạch tiếp tục siết chặt, giá khí HFC sẽ còn tăng mạnh — dự kiến gấp đôi hoặc gấp ba trong những năm tới. Trong điều kiện chi phí đầu vào leo thang, doanh nghiệp tự thân đã phải tối ưu quy trình để tránh thất thoát, nên việc áp thêm quy chuẩn mới là không cần thiết và gây tốn kém cho xã hội.
Theo VCCI, để bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu môi trường và sức chịu đựng của doanh nghiệp, cơ quan soạn thảo cần đánh giá lại tính cần thiết của quy chuẩn, nhất là trong bối cảnh công cụ hạn ngạch đã chứng minh hiệu quả nhiều năm qua. Việc ban hành quy định mới phải tránh trùng lặp, không tạo thêm gánh nặng chi phí, đồng thời bảo đảm phù hợp với thực tiễn vận hành của thị trường điện lạnh trong nước.
