Vay vốn ngân hàng: Cấu trúc tài chính doanh nghiệp tốt, giúp giảm phụ thuộc tài sản đảm bảo

Các mô hình quản trị rủi ro có thể chỉ đề xuất cấp 50% nhu cầu vốn kinh doanh cho doanh nghiệp, trong khi đó các doanh nghiệp thường cần đến mức tài trợ đến 70% - 75% nhu cầu.

Cân đối vốn - “tôn giáo” trong quản trị tài chính

Việc doanh nghiệp chia sẻ về tình hình kinh doanh và tài chính là những yếu tố đầu tiên và quan trọng để ngân hàng có thể hiểu và hợp tác hiệu quả lâu dài.

Đây là chia sẻ của ông Trần Hoài Phương, Giám đốc Ngân hàng Doanh nghiệp, NHTMCP Phát triển TP.HCM (HDBank), tại Diễn đàn tài chính 2026: “Khơi thông nguồn vốn, kết nối đa kênh” mới đây.

Theo ông Trần Hoài Phương, trong hoạt động tài chính, sự tin tưởng giữa ngân hàng và doanh nghiệp trước hết dựa trên nền tảng dữ liệu trung thực.

Ông Trần Hoài Phương (giữa), Giám đốc Ngân hàng Doanh nghiệp, HDBank, phát biểu tại Diễn đàn tài chính 2026: “Khơi thông nguồn vốn, kết nối đa kênh".

Với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực cho vay doanh nghiệp của ngân hàng, ông Phương cho rằng thực tế vẫn có khoảng cách giữa hồ sơ trên giấy tờ và thực lực tài chính của doanh nghiệp, và việc minh bạch về tình hình kinh doanh và tài chính là yếu tố nền tảng để ngân hàng và doanh nghiệp có thể kết nối được với nhau sâu hơn.

Trong đó, báo cáo tài chính có kiểm toán là điều kiện cần ban đầu để tạo niềm tin với các định chế tài chính. Trong giới ngân hàng, thành ngữ “chúng tôi có báo cáo kiểm toán” là bước đầu tiên cho sự tương tác để hai bên hiểu biết nhau.

Một câu hỏi cốt lõi đặt ra là số liệu và cấu trúc tài chính doanh nghiệp có đủ thuyết phục để ngân hàng dùng vốn huy động từ các nguồn khác nhau để xem xét cấp tín dụng.

Các mô hình quản trị rủi ro có thể chỉ đề xuất cấp 50% nhu cầu vốn kinh doanh cho doanh nghiệp, trong khi đó các doanh nghiệp thường cần đến mức tài trợ đến 70% - 75% nhu cầu.

"Rủi ro mà các ngân hàng chấp nhận và quản lý là vấn đề đáng quan tâm. Vì khi ngân hàng “bỏ tiền” vào một doanh nghiệp, đó là một quyết định rủi ro và đòi hỏi sự hiểu biết lẫn nhau sâu sắc. Một cán bộ ngân hàng có tâm, có nghề sẽ không chỉ nhìn vào tài sản đảm bảo, bởi việc thanh lý tài sản để thu hồi vốn thường chỉ là những biện pháp sau cùng", ông Phương phân tích.

Theo ông Phương, cấu trúc tài chính của doanh nghiệp mới là cơ sở quan trọng nhất để ngân hàng giảm bớt sự phụ thuộc vào tài sản đảm bảo.

Trong đó, chỉ số đòn bẩy công nợ cao là một điểm cần quan tâm. Tỷ lệ đòn bẩy cần được chia sẻ ở mức hợp lý tùy theo đặc thù ngành nghề kinh doanh cũng như và năng lực và tiềm lực của doanh nghiệp.

Một vấn đề khác là tình trạng mất cân đối tài chính khi dùng vốn ngắn hạn cho các mục đích dài hạn. Các tài sản dài hạn hoặc tài sản cố định nên được che phủ bởi vốn chủ sở hữu và các khoản vay trung và dài hạn. Vay ngắn hạn để mua máy móc phục vụ sản xuất cần cân nhắc, vì máy móc không thể bán đi để trả nợ sau 6 tháng. Có thể nói đây là một trong nguyên tắc đầu tiên, cân đối vốn như một “tôn giáo” trong quản trị tài chính doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, hiệu quả sử dụng vốn thể hiện qua vòng quay vốn cũng là thước đo sự khác biệt giữa các doanh nghiệp. Doanh nghiệp có vòng quay vốn nhanh hơn sẽ có khả năng chống chịu rủi ro tốt hơn.

Doanh nghiệp xuất khẩu cần nắm vững thanh toán quốc tế

Một trong những trăn trở được ông Trần Hoài Phương chia sẻ về vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính quốc tế.

“Chúng ta mong muốn các tổ chức xếp hạng tín nhiệm như Standard & Poor's (S&P) hay Moody's nâng hạng điểm tín nhiệm của Việt Nam”, ông Phương nói.

Do đó, ông Phương kêu gọi thế hệ nhân sự trẻ trong ngành tài chính cùng chia sẻ trách nhiệm nâng cao điểm tín nhiệm quốc gia để cải thiện khả năng tiếp cận vốn quốc tế.

Khi điểm tín nhiệm được nâng cao, Việt Nam có thể vay được nhiều hơn với chi phí rẻ hơn và kỳ hạn dài hơn. Song song đó, kinh tế vĩ mô tác động trực tiếp đến từng hơi thở của doanh nghiệp trong huy động nguồn vốn ngoại lực.

Về lĩnh vực xuất khẩu, ông Phương cho rằng cần nắm vững các góc cạnh thực tế về các phương thức thanh toán quốc tế, có thể mang đến những yếu tố rủi ro trong hoạt động xuất nhập khẩu, để phòng tránh những thiệt hại đáng tiếc cho doanh nghiệp Việt.

Đối tác lâu năm có thể là một giá trị có ý nghĩa, nhưng cũng luôn cần thăm hỏi, tìm hiểu để kịp biết nếu có thể họ có gặp vấn đề mà chúng ta có thể không kịp biết được và đánh giá.

"Các doanh nghiệp có thể tìm đến ngân hàng giao dịch của mình qua mạng lưới liên kết để tìm hiểu có mức độ chất lượng tài chính của đối tác ngoại thương của mình”, ông Phương gợi ý.