Theo VASEP, năm 2025 được xem là một trong những năm khó khăn nhất của ngành thủy sản Việt Nam trong nhiều năm trở lại đây. Ngành phải đồng thời đối mặt với cảnh báo “thẻ vàng” IUU của Ủy ban châu Âu (EC), chi phí sản xuất duy trì ở mức cao, cùng hàng loạt rào cản thương mại ngày càng gia tăng từ các thị trường nhập khẩu lớn, đặc biệt là Mỹ – thị trường xuất khẩu chủ lực của thủy sản Việt Nam.
Các thách thức lớn hiện nay bao gồm mức thuế đối ứng của Mỹ lên tới 20%, nguy cơ áp thuế chống bán phá giá đối với tôm Việt Nam ở mức 25–35,29%, cũng như khả năng Đạo luật Bảo vệ động vật biển có vú (MMPA) của Mỹ có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, dẫn tới việc cấm nhập khẩu một số mặt hàng hải sản của Việt Nam.
 |
| VASEP đề xuất nhiều giải pháp chính sách nâng sức cạnh tranh cho ngành thủy sản. |
Trong bối cảnh đó, cộng đồng doanh nghiệp thủy sản đã nỗ lực duy trì sản xuất, mở rộng thị trường và chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn, yêu cầu ngày càng khắt khe từ các nước nhập khẩu.
Bất chấp nhiều khó khăn, xuất khẩu thủy sản Việt Nam vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực. Trong 11 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt hơn 10,5 tỷ USD, tăng 14,6% so với cùng kỳ năm trước, với sản phẩm đã có mặt tại 161 thị trường trên thế giới. Dự kiến, cả năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sẽ vượt mốc 11,2 tỷ USD – lần đầu tiên trong lịch sử ngành vượt ngưỡng 11 tỷ USD.
Theo VASEP, đây là cột mốc quan trọng, góp phần thực hiện Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, đồng thời đóng góp tích cực vào tăng trưởng xuất khẩu của ngành nông nghiệp nói riêng và nền kinh tế nói chung, phù hợp với mục tiêu tăng trưởng hai con số theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Bước sang năm 2026, VASEP nhận định ngành thủy sản sẽ tiếp tục phải đối mặt với nhiều thách thức mới, đặc biệt từ các rào cản thương mại và yêu cầu phát triển bền vững. Trên cơ sở đó, Hiệp hội kiến nghị Chính phủ tổ chức các hội nghị đối thoại thường niên giữa Thủ tướng Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp thủy sản, cùng sự tham gia của Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhằm kịp thời tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp.
VASEP cũng đề nghị Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan hỗ trợ tích cực cho doanh nghiệp trong các vụ kiện chống bán phá giá và điều tra chống trợ cấp của Mỹ đối với ngành tôm Việt Nam, giúp doanh nghiệp vượt qua các giai đoạn điều tra trong thời gian tới.
Đối với thị trường Hàn Quốc, Hiệp hội kiến nghị Bộ Công Thương xem xét bãi bỏ hạn ngạch đối với tôm Việt Nam xuất khẩu sang thị trường này trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Hàn Quốc (VKFTA) tại kỳ rà soát giai đoạn 2025–2026.
Cùng với quy mô xuất nhập khẩu ngày càng lớn, VASEP đề xuất Bộ Công Thương tiếp tục nâng cấp, hoàn thiện hệ thống cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) trên nền tảng Ecosys, bảo đảm thuận lợi, thông suốt cho doanh nghiệp. Đồng thời, cần có các chương trình kết nối, thúc đẩy tiêu thụ thủy sản xuất khẩu tại thị trường nội địa, để người tiêu dùng trong nước được tiếp cận nhiều hơn với các sản phẩm thủy sản an toàn, chất lượng cao.
Hiệp hội cũng kiến nghị Chính phủ và Bộ Công Thương xem xét tăng quy mô Quỹ Xúc tiến thương mại trọng điểm quốc gia cho các ngành xuất khẩu chủ lực, trong đó có thủy sản. Đặc biệt, đề nghị hỗ trợ một số hạng mục trong Chương trình xúc tiến thương mại trọng điểm quốc gia cho Hội chợ Thủy sản Quốc tế Việt Nam (VIETFISH) do VASEP tổ chức thường niên từ năm 1999, nhằm nâng tầm hội chợ vào nhóm 5 hội chợ thủy sản quốc tế hàng đầu, qua đó tạo động lực thu hút đầu tư và thúc đẩy thương mại xuất nhập khẩu của ngành.
Liên quan đến nhiệm vụ gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” IUU, VASEP kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành sớm thiết lập hệ thống dữ liệu đầu vào nguyên liệu thủy sản, được liên thông từ cảng cá đến trung ương. Đây được xem là nền tảng quan trọng cho công tác quản lý nghề cá, giúp dữ liệu minh bạch và hỗ trợ Chính phủ đưa ra các quyết sách phù hợp. Hiệp hội cho rằng việc xây dựng hệ thống dữ liệu này cần được triển khai ngay.
Ngoài ra, VASEP cũng đề xuất xây dựng các chợ đấu giá hải sản gắn với hệ thống dữ liệu quản lý. Việc hình thành chợ đấu giá không chỉ góp phần minh bạch hóa hoạt động khai thác, tiêu thụ hải sản mà còn là tiền đề quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá theo hướng bền vững trong thời gian tới.
