VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản đạt 12,5 tỷ USD năm nay

Theo Công văn số 124/CV-VASEP ngày 28/7/2026 gửi Bộ Tài chính và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), VASEP cho biết xuất khẩu thủy sản trong 7 tháng đầu năm 2026 ước đạt 6,7 tỷ USD, tăng khoảng 10,5% so với cùng kỳ năm trước.

Nếu các khó khăn lớn được tháo gỡ kịp thời trong 6 tháng cuối năm thì ngành có thể giữ nhịp tăng trưởng 10-11%, đưa kim ngạch cả năm đạt khoảng 12,3-12,5 tỷ USD.

VASEP đánh giá kết quả này cho thấy năng lực thích ứng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp thủy sản Việt Nam trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động. Nếu các khó khăn lớn được tháo gỡ hoặc giảm tác động trong những tháng cuối năm, kim ngạch xuất khẩu có thể tăng thêm 1,1-1,2 tỷ USD, đạt 12,3-12,5 tỷ USD cả năm.

Để duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số, VASEP cho rằng ngành thủy sản cần thay đổi mô hình tăng trưởng theo hướng giảm giá thành nuôi, nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng các đối tượng nuôi có lợi thế và tận dụng thêm cơ hội từ những thị trường, sản phẩm mới.

Trong 2-3 năm tới, mở rộng thị trường được VASEP xác định là một trong những ưu tiên của ngành. Cùng với đó là yêu cầu bảo đảm chuỗi cung ứng không bị đứt gãy, từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến logistics và xuất khẩu.

Một trong những điểm nghẽn được VASEP nhấn mạnh là nguồn nguyên liệu. Hiệp hội kiến nghị tiếp tục mở rộng quy hoạch vùng nuôi, xem xét thời hạn đất cho sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản ở mức 50 năm để doanh nghiệp có thể đầu tư các mô hình sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi xanh.

Đối với nguồn nguyên liệu khai thác, VASEP đề nghị tháo gỡ thủ tục cấp giấy chứng nhận cho cảng cá, nâng cấp hạ tầng cảng, đẩy nhanh số hóa hồ sơ và thống nhất cách cấp các giấy tờ liên quan đến truy xuất nguồn gốc. Theo hiệp hội, đây vừa là giải pháp phục vụ chống khai thác IUU, vừa giúp tăng nguồn nguyên liệu hợp pháp cho chế biến xuất khẩu.

Vốn cũng là một nút thắt của ngành. Khi đơn hàng xuất khẩu tăng, nhu cầu vốn cho con giống, thức ăn, vùng nuôi, thu mua nguyên liệu, chế biến và dự trữ hàng hóa cũng tăng theo. Tuy nhiên, doanh nghiệp phản ánh việc tiếp cận tín dụng vẫn phụ thuộc nhiều vào tài sản bảo đảm, chưa phản ánh đầy đủ dòng tiền và đặc thù chu kỳ sản xuất của ngành thủy sản.

VASEP đề nghị đổi mới phương thức đánh giá tín dụng theo dòng tiền, hợp đồng xuất khẩu, chuỗi liên kết và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp.

Chi phí logistics cũng đang tạo sức ép lớn lên khả năng cạnh tranh của hàng thủy sản Việt Nam. Theo phản ánh của các doanh nghiệp hội viên VASEP, từ giữa tháng 6/2026, nhiều tuyến vận tải biển tăng giá 20-30%. Cước vận chuyển đi Bờ Đông Hoa Kỳ tăng khoảng 2.000-3.000 USD/container, Bờ Tây tăng trên 1.000 USD/container, trong khi tuyến châu Âu tăng khoảng 800-1.200 USD/container.

Xuất khẩu thủy sản Việt Nam năm 2026 có thể đạt khoảng 12,1-12,4 tỷ USD. Ảnh: Hồng Thắm.

VASEP kiến nghị xây dựng chương trình giảm chi phí logistics cho nông, lâm, thủy sản; kiểm soát các khoản phí, phụ phí trong vận tải biển; đồng thời phát triển đội tàu container, container lạnh và hệ thống kho lạnh, trung tâm logistics để giảm phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài.

Ở thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp thủy sản đang phải đồng thời ứng phó với thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chống khai thác IUU và nhiều tiêu chuẩn phát triển bền vững mới.

VASEP đề nghị tăng cường ngoại giao kinh tế theo hướng hỗ trợ cụ thể cho từng ngành hàng và thị trường; xây dựng định hướng riêng cho thị trường Trung Quốc; có kế hoạch duy trì và phát triển xuất khẩu sang Hoa Kỳ; đồng thời tăng cường cảnh báo sớm và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trước các vụ việc phòng vệ thương mại.

Hiệp hội cũng đề nghị tiếp tục trao đổi với Hàn Quốc về việc xem xét dỡ bỏ hạn ngạch 15.000 tấn/năm đối với tôm Việt Nam theo Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc, qua đó mở thêm dư địa cho xuất khẩu.

Với kết quả 7 tháng đạt 6,7 tỷ USD, mục tiêu 12,3-12,5 tỷ USD cả năm đồng nghĩa ngành thủy sản cần tạo thêm khoảng 5,6-5,8 tỷ USD trong 5 tháng cuối năm. Vì vậy, theo kiến nghị của VASEP, khả năng duy trì tăng trưởng hai con số sẽ phụ thuộc đáng kể vào việc các điểm nghẽn về nguyên liệu, vốn, logistics và thị trường được xử lý như thế nào trong thời gian còn lại của năm.