Xuất khẩu cá tra sang Brazil nửa đầu năm 2026: Biến động và bài toán tăng trưởng bền vững

Mức giảm trong tháng cuối quý II khiến tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra sang Brazil trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 88 triệu USD, giảm 6% so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này cho thấy nhu cầu thủy sản tại thị trường Nam Mỹ vẫn biến động, đồng thời đặt ra không ít thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam trong việc duy trì đà tăng trưởng và mở rộng thị phần.

Thị trường trồi sụt, cơ cấu hàng hóa đơn điệu

Nhìn lại diễn biến thị trường qua 6 tháng đầu năm, dòng chảy thương mại cá tra Việt Nam sang quốc gia lớn nhất Nam Mỹ bộc lộ rõ tính trồi sụt bất định qua từng giai đoạn ngắn hạn. Thị trường khởi đầu hết sức ấn tượng trong tháng 1 với mức tăng bứt phá 47% nhờ nhu cầu tích trữ hàng hóa phục vụ cho các lễ hội lớn đầu năm. Tuy nhiên, nhịp tăng trưởng này không duy trì được lâu, khi bước sang tháng 2 và tháng 3, kim ngạch xuất khẩu ghi nhận mức sụt giảm sâu lần lượt là 34% và 41%.

Xuất khẩu cá tra sang Brazil 6 tháng đầu năm 2026 giảm 6%

Chuyển sang quý II/2026, tín hiệu phục hồi bắt đầu quay trở lại khi tháng 4 ghi nhận mức tăng trưởng 13% và tháng 5 tiếp tục giữ đà tăng nhẹ 2%. Những tưởng nhịp phục hồi này sẽ tạo tiền đề cho đợt tăng trưởng đột phá trong giai đoạn nửa cuối năm, thì bước sang tháng 6, chỉ số xuất khẩu lại đảo chiều giảm 11%. Sự trồi sụt liên tục này cho thấy nhu cầu tiêu thụ thủy sản tại Brazil vẫn hiện hữu và duy trì ở nền cao, song thị trường vẫn chưa tích lũy đủ động lực để hình thành một đà tăng trưởng ổn định và dài hạn.

Phân tích sâu vào cơ cấu hàng hóa xuất khẩu, một nét đặc trưng đồng thời là điểm yếu tiềm ẩn của cá tra Việt Nam tại Brazil chính là tính lệch pha nghiêm trọng trong danh mục sản phẩm. Báo cáo từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho thấy mặt hàng phile cá tra đông lạnh đóng vai trò quyết định gần như toàn bộ kim ngạch. Trong 6 tháng đầu năm, riêng dòng sản phẩm phile đông lạnh đã thu về hơn 88 triệu USD, chiếm tới 99% tổng giá trị xuất khẩu cá tra của Việt Nam sang thị trường này.

Sự phụ thuộc quá lớn vào một mặt hàng thô/sơ chế khiến các doanh nghiệp chịu áp lực cạnh tranh cực kỳ gay gắt về giá, đồng thời rất nhạy cảm trước các biến động về chi phí logistics hay sự thay đổi trong chính sách quản lý an toàn thực phẩm từ cơ quan chức năng Brazil. Trong khi đó, nhóm sản phẩm chế biến sâu, hàng giá trị gia tăng (chả cá, cá tẩm bột...) hiện chiếm tỷ trọng quá nhỏ, chưa thể khai thác hết dư địa tại các chuỗi bán lẻ và dịch vụ ẩm thực hiện đại ở quốc gia này.

Giải pháp chiến lược để phục hồi đà tăng trưởng

Để tháo gỡ các nút thắt và ổn định đà tăng trưởng tại Brazil trong nửa cuối năm 2026, giới phân tích thương mại nhận định ngành thủy sản Việt Nam cần nhanh chóng triển khai chuỗi giải pháp mang tính chiến lược và đồng bộ. Các doanh nghiệp xuất khẩu cần tập trung vào ba trụ cột cốt lõi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo tính bền vững tại thị trường Nam Mỹ.

Doanh nghiệp cần đa dạng hóa sản phẩm, chuyển dịch mạnh mẽ từ xuất khẩu phile thô sang các dòng sản phẩm chế biến sâu, hàng giá trị gia tăng, được đóng gói nhỏ lẻ, tiện lợi, phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại của tầng lớp trung lưu tại Brazil. Song song với đó là tăng cường kiểm soát chất lượng, siết chặt quy trình vệ sinh an toàn thực phẩm từ khâu nuôi trồng, chế biến đến bảo quản, đồng thời tuân thủ nghiêm các quy định kiểm dịch động thực vật của cơ quan quản lý Brazil nhằm hạn chế rủi ro ách tắc giao thương.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần tối ưu hóa hoạt động xúc tiến và cập nhật thông tin thị trường, tranh thủ sự hỗ trợ của VASEP và Thương vụ Việt Nam tại địa bàn để kịp thời nắm bắt biến động tỷ giá, các rào cản kỹ thuật mới. Việc đẩy mạnh xúc tiến thương mại trực tiếp cũng sẽ góp phần tối ưu chi phí vận chuyển, đồng thời củng cố thị phần trước sức ép cạnh tranh từ các nhà cung cấp cá thịt trắng trên thị trường quốc tế.