Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tính đến hết 9 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang thị trường châu Phi đã chạm mốc 2,1 triệu USD, ghi nhận mức tăng trưởng đột phá 160% so với cùng kỳ năm ngoái. Dù hiện tại châu Phi mới chỉ chiếm khoảng 2% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của cả nước, tốc độ bứt tốc của khu vực này lại đáng chú ý hơn bất kỳ thị trường truyền thống nào khác. Đà tăng trưởng bắt đầu lộ rõ từ bước chuyển mình mạnh mẽ trong quý II và bùng nổ thực sự vào quý III.
![]() |
| Xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang châu Phi trong 9 tháng đầu năm 2026 tăng trưởng đột phá 160% |
Cụ thể, trong quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi sang châu Phi đạt 115 nghìn USD, giảm 69% so với cùng kỳ năm trước. Sang quý II/2026, sự phục hồi mạnh mẽ đã đưa kim ngạch vươn lên 850 nghìn USD, gấp 3 lần cùng kỳ. Đến quý III/2026, con số này tiếp tục đạt đỉnh với 1,1 triệu USD, gấp hơn 8 lần so với quý III/2025. Riêng trong tháng 9, giá trị xuất khẩu ghi nhận ở mức 340 nghìn USD.
Không chỉ gia tăng về giá trị, độ phủ của thủy sản Việt cũng được mở rộng đáng kể trên bản đồ châu lục. Nếu như trong 9 tháng đầu năm 2025, cá rô phi Việt Nam chỉ có mặt tại 5 quốc gia, thì con số này đã tăng lên 11 thị trường trong cùng kỳ năm nay, bao gồm: Bờ Biển Ngà, Ghana, Congo, Tanzania, Mozambique, Benin, Nigeria, Morocco, Nam Phi, Mauritius và Reunion. Trong bức tranh tổng thể, Bờ Biển Ngà đang sắm vai trò là đầu tàu kéo sự tăng trưởng của ngành hàng với kim ngạch 9 tháng đạt 1,3 triệu USD, chiếm hơn 60% tổng lượng cá rô phi xuất khẩu sang toàn châu Phi. Từ tháng 5, các đơn hàng sang thị trường này diễn ra đều đặn ở mức khoảng 170 - 300 nghìn USD mỗi tháng.
Tuy nhiên, sự phát triển giữa các quốc gia vẫn còn khoảng cách khi nhiều thị trường khác phần lớn có quy mô nhỏ và đơn hàng mang tính thời điểm. Cụ thể, xuất khẩu sang Ghana đạt khoảng 190 nghìn USD nhưng tập trung dồn toàn bộ trong tháng 7; Congo và Tanzania đạt mức trên 100 nghìn USD mỗi thị trường; Mozambique ghi nhận khoảng 70 nghìn USD. Đáng chú ý, Cameroon - từng là điểm đến nhập khẩu khoảng 560 nghìn USD trong 9 tháng đầu năm 2025 lại chưa ghi nhận bất kỳ đơn hàng nào trong năm nay.
Thách thức lớn nhất đối với cá rô phi Việt Nam tại châu Phi chính là sự thống trị lâu năm của Trung Quốc tại khu vực Tây Phi với thế mạnh về cá rô phi nguyên con đông lạnh. Theo FAO, năm 2025, xuất khẩu mặt hàng này của Trung Quốc tăng gần 12% và bước sang năm 2026, khi thị trường Mỹ chịu áp lực thuế quan, Trung Quốc tiếp tục dồn lực đẩy mạnh sang châu Phi khiến xuất khẩu quý I tăng gần 40%. Trong bối cảnh đó, việc cá rô phi Việt Nam thâm nhập sâu và duy trì đơn hàng đều đặn ngay tại Bờ Biển Ngà - sân nhà chiến lược của đối thủ là minh chứng rõ nét cho năng lực cạnh tranh đang dần được khẳng định.
Châu Phi sở hữu quy mô tiêu thụ lớn, nhạy cảm về giá và ưa chuộng các dòng sản phẩm cá nguyên con cỡ nhỏ và trung bình, rất phù hợp với cơ cấu sản phẩm hiện tại của ngành thủy sản Việt Nam. Để giữ vững đà tăng trưởng, các doanh nghiệp cần tập trung bám sát thị hiếu để lựa chọn quy cách sản phẩm chuẩn xác, tối ưu hóa logistics nhằm kiểm soát chi phí vận chuyển, đồng thời thấu hiểu sâu hệ thống phân phối nội địa để giảm thiểu rủi ro trung gian. Sự bứt phá tại thị trường này không chỉ giúp gia tăng kim ngạch ngắn hạn mà còn là bước đệm chiến lược giúp đa dạng hóa thị trường và nâng tầm giá trị thủy sản Việt.
