Theo Thời báo Phố Wall, khi tìm kiếm một bộ phim nào đó trên TikTok, ban đầu người dùng chỉ nhìn thấy những video do người hâm mộ chỉnh sửa mà không thấy clip nào của phim. Thuật toán của TikTok sau đó sẽ gợi ý trích đoạn 90 giây trên thẻ For you. Càng xem nhiều, nền tảng gợi ý càng nhiều.
Nàng Barbie là bộ phim mới nhất tấn công các nền tảng phát trực tuyến. Nhưng thay vì được chiếu chính danh, chúng xuất hiện dưới dạng các video ngắn do người dùng tải lên ở nhiều nền tảng, nổi bật nhất là TikTok. Đây cũng không phải là phim duy nhất trở thành nạn nhân, bởi các chương trình truyền hình, phim dài tập, phim chiếu rạp... cũng được phát theo cách tương tự.
Các luật sư và học giả luật đều cho rằng, những tài khoản đăng tải những bộ phim và chương trình này đã vi phạm luật bản quyền và tài sản sở hữu trí tuệ của các hãng phim, đài truyền hình. Đó là lý do vì sao tên phim thường không xuất hiện trong bài đăng.
Những tài khoản kể trên thu hút hàng trăm nghìn lượt theo dõi, bình luận, thích và lượt xem nhưng dường như không kiếm tiền từ clip vì không có bài viết được tài trợ hay quảng cáo trả tiền khác. Video có thể dài tới 10 phút, nhưng đa phần kéo dài từ 2 đến 3 phút.
Trong khi đó, TikTok đang trở thành nền tảng để người Mỹ xem phim miễn phí. Với thuật toán đề xuất nội dung chuẩn xác, mạng video này "hiểu" người dùng ăn gì, uống gì, mua gì và xem gì. Theo công ty nghiên cứu Insider Intelligence, tổng số phút sử dụng hàng ngày của nền tảng do ByteDance đứng sau đã vượt qua Instagram từ đầu năm.
"Tôi đã xem phim ở đó rồi, chỉ cần lướt TikTok", JayCee Hughes, 30 tuổi, hiện là kỹ sư âm thanh ở Chicago, cho biết.
Hughes đăng ký tài khoản trả phí cho nhiều dịch vụ trực tuyến, như Netflix hay Hulu. Tuy nhiên, anh thừa nhận thích xem TikTok hơn nhờ thuật toán đề xuất những gì yêu thích. "Các nội dung tự tìm đến tôi, thay vì phải đi tìm kiếm như trước", Hughes nói. "Tôi không bật TV nhiều như trước nữa vì mọi thứ đều nằm trong lòng bàn tay".
Trong khi đó, giới nghệ sĩ lẫn các hãng phim đang đau đầu với vấn nạn kể trên. Jan van Voorn, Giám đốc bảo vệ nội dung toàn cầu của Hiệp hội Điện ảnh Mỹ (MPA) cho biết, việc giải quyết vấn đề vi phạm bản quyền hiện được thực hiện trên quy mô thương mại và mang tính toàn cầu, nhưng không phải trên cơ sở từng tiêu đề. "Tôi chắc chắn rằng nạn vi phạm bản quyền sẽ không bao giờ biến mất. Luôn cần hành động để duy trì nó ở mức quản lý được", Voorn nói.
Tại Mỹ, có đạo luật bản quyền thiên niên kỷ kỹ thuật số (DMCA) được thông qua năm 1998 nhằm bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan (bản quyền) trên Internet. Thông qua quy trình cho phép chủ thể quyền yêu cầu OSP (nhà cung cấp dịch vụ trung gian) gỡ bỏ nội dung số vi phạm bản quyền, Điều 512 DMCA thiết lập cơ chế "bến an toàn" (safe harbor) giúp các nhà cung cấp dịch vụ trung gian (OSP hoặc ISP) tránh khỏi trách nhiệm bồi thường vì lý do người dùng nền tảng của OSP xâm phạm bản quyền.
Vì vậy, các nhà làm phim, sản xuất chương trình hay tác giả cá nhân phải tự mình theo dõi nền tảng và gửi đơn khiếu nại nếu phát hiện tác phẩm của mình trên này.
Luật sư Aaron Moss tại Los Angeles (Mỹ) nhấn mạnh, miễn là các nền tảng xã hội hành động nhanh chóng để gỡ bỏ nội dung vi phạm ngay khi được báo cáo, nền tảng sẽ được bảo vệ.
Về phía TikTok khẳng định nền tảng cấm nội dung vi phạm quyền tài sản sở hữu trí tuệ đồng thời cung cấp cách thức để chủ sở hữu bản quyền báo cáo vi phạm.
Mai Anh (t/h)
