Ứng dụng tưới thông minh, tiết kiệm nước: “Chìa khóa” đảm bảo an ninh nguồn nước và phát triển nông nghiệp bền vững

Quang cảnh Diễn đàn tại điểm cầu tỉnh Đắk Lắk.

Diễn đàn được tổ chức theo hình thức trực tiếp và kết nối trực tuyến với các địa phương khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, với sự tham dự của đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường; các Chi cục Thủy lợi, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Trung tâm khuyến nông các tỉnh; các đơn vị nghiên cứu, đào tạo, doanh nghiệp, chính quyền địa phương, hợp tác xã và nông dân.

Diễn đàn là sự kiện quan trọng tập hợp các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân cùng trao đổi giải pháp công nghệ (AI, tưới nhỏ giọt, điều khiển thông minh) nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước, nâng cao hiệu quả nông nghiệp, ứng phó với biến đổi khí hậu; đề xuất cơ chế, chính sách, định hướng đầu tư và hợp tác nhằm thúc đẩy ứng dụng rộng rãi các giải pháp sử dụng nước tưới hiệu quả, phù hợp với điều kiện đặc thù của Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Ông Vũ Minh Việt, Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường phát biểu khai mạc Diễn đàn.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Vũ Minh Việt, Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Nam Trung Bộ và Tây Nguyên giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển nông nghiệp hàng hóa với nhiều cây trồng cạn chủ lực như cà phê, hồ tiêu, điều, cao su… cây ăn quả và cây công nghiệp dài ngày. Tuy nhiên, khu vực này đang chịu tác động ngày càng gay gắt của biến đổi khí hậu, hạn hán và suy giảm nguồn nước. “Việc nghiên cứu, ứng dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là giải pháp chiến lược trong tiến trình chuyển đổi sang nông nghiệp thông minh, sinh thái và bền vững”, ông Việt nhấn mạnh.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, công nghệ tưới tiên tiến đã mang lại hiệu quả rất rõ rệt, như: tiết kiệm từ 20-40% lượng nước, giảm chi phí lao động, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản, đồng thời giảm phát thải, thích ứng tốt hơn với điều kiện khí hậu bất lợi. Tuy nhiên thẳng thắn nhìn nhận rằng, việc ứng dụng công nghệ tưới tiên tiến vẫn còn nhiều khó khăn khiến người dân e ngại, do chi phí đầu tư mô hình ban đầu còn cao, giá nông sản bấp bênh… trong khi việc tiếp cận chính sách hỗ trợ, tư vấn kỹ thuật chuyên sâu và hạ tầng còn hạn chế.

Ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng Công trình Thủy lợi, chia sẻ định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Về định hướng trong thời gian tới, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi Nguyễn Hoài Nam cho biết: Sẽ xây dựng nền tảng dữ liệu số, tích hợp với cơ sở dữ liệu ngành nông nghiệp và ứng dụng AI để giúp nông dân ra quyết định “tưới đúng - tưới đủ - tưới hiệu quả”. Theo ông Nam: Nâng cao hiệu quả sử dụng nước là vấn đề mang tính chiến lược, gắn trực tiếp với an ninh lương thực, sinh kế và an ninh quốc gia. Vì vậy, mục tiêu đặt ra là đến năm 2030, cả nước có 70% diện tích cây trồng cạn được tưới. Trong đó, tưới tiên tiến, tiết kiệm nước đạt tối thiểu 30%. Đến giai đoạn 2045 - 2050, tưới tiên tiến, tiết kiệm nước đạt đến 60%, thể hiện sự chuyển đổi căn bản từ tư duy “khai thác nước” sang “quản trị nước hiệu quả”.

Từ thực tiễn ứng dụng, ông Đoàn Phúc Cường, Chuyên gia nông nghiệp Netafim (Công ty Cổ phần Công nghệ tưới Khang Thịnh) cho rằng: việc tích hợp trí tuệ nhân tạo trong tưới thông minh giúp tưới đúng nhu cầu cây trồng theo thời gian thực, giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng suất.

Ông Nguyễn Thành Long - Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng chống thiên tai tỉnh Đắk Lắk chia sẻ thực tiễn triển khai các mô hình tưới tiên tiến, tiết kiệm nước trên địa bàn tỉnh.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Nguyễn Thành Long, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng chống thiên tai tỉnh Đắk Lắk cho biết, đến nay trên địa bàn tỉnh đã có hơn 84.000 ha cây trồng cạn được áp dụng các hình thức tưới tiên tiến, tiết kiệm nước. Kết quả này có được nhờ việc tỉnh chủ động cụ thể hóa các chính sách của Trung ương, đặc biệt là Nghị định số 77/2018/NĐ-CP ngày 16/5/2018 của Chính phủ về hỗ trợ phát triển thủy lợi nhỏ, thủy lợi nội đồng và tưới tiên tiến, tiết kiệm nước, phù hợp với điều kiện thực tế của Đắk Lắk.

Lãnh đạo, chuyên gia và đại diện các đơn vị tham dự Diễn đàn chụp ảnh lưu niệm.

Tuy vậy, thực tiễn việc áp dụng nhân rộng mô hình tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho cây trồng cạn trên địa bàn tỉnh cũng còn gặp nhiều khó khăn. Trước yêu cầu đặt ra, Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk đề xuất lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án ODA; đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa, hỗ trợ tín dụng ưu đãi để hỗ trợ đầu tư hạ tầng tích trữ nước, hệ thống tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho cây trồng cạn chủ lực. Tỉnh cũng khuyến khích xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức kinh tế tham gia đầu tư, liên kết sản xuất gắn với ứng dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước; từng bước hình thành chuỗi giá trị sản xuất nông nghiệp bền vững; nghiên cứu đề xuất cơ chế hỗ trợ tín dụng ưu đãi, giảm lãi suất vay cho nông dân, hợp tác xã đầu tư hệ thống tưới tiên tiến, tiết kiệm nước… Đây được xem là những giải pháp then chốt nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước và phát triển nông nghiệp bền vững cho Tây Nguyên trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt.