TS. Nguyễn Đình Cung: Cần tháo bỏ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” để thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển

Ngày 1/4/2025, tại Hội thảo “Các động lực cho tăng trưởng cao bền vững kinh tế Việt Nam 2025 và giai đoạn 2026 – 2030” do Viện Kinh tế Việt Nam tổ chức, TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương cho hay, kinh tế tư nhân đóng vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, với đóng góp chiếm tới 50% GDP, gần 60% tổng đầu tư xã hội, khoảng 30% kim ngạch xuất khẩu, và tạo ra gần 80% việc làm cho nền kinh tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, sự phát triển của kinh tế tư nhân đang gặp phải không ít khó khăn, trong đó những “điểm nghẽn” lớn về thể chế và chính sách là nguyên nhân chính gây ra tình trạng này.

TS. Cung cho biết, nền kinh tế tư nhân đã và đang hoạt động mạnh mẽ trên tất cả các vùng miền của đất nước, từ thành thị đến nông thôn, từ đồng bằng đến miền núi, biên cương và hải đảo. Nền kinh tế tư nhân đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứng các mặt hàng thiết yếu, đặc biệt là ở các vùng khó khăn. Nếu không có sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân, nhiều khu vực khó khăn của đất nước sẽ không có đủ nguồn cung hàng hóa thiết yếu.

Với sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân, nền kinh tế Việt Nam đã được thúc đẩy mạnh mẽ, nhưng TS. Cung cho rằng sự phát triển của khu vực này vẫn chưa thể gọi là bình thường. Ông nhận định, mặc dù khu vực kinh tế tư nhân đóng vai trò lớn trong nền kinh tế, nhưng những khó khăn trong việc tiếp cận nguồn lực, đất đai, công nghệ và vốn vẫn là các yếu tố cản trở sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp tư nhân.

TS. Nguyễn Đình Cung chỉ ra rằng có hai vấn đề lớn đang cản trở sự phát triển của kinh tế tư nhân tại Việt Nam. Đầu tiên là hệ thống pháp lý và chính sách hiện tại chưa tạo ra môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp tư nhân. Việc các doanh nghiệp không thể tiếp cận đất đai, không huy động được vốn đủ lớn, hoặc không tiếp cận được công nghệ hiện đại là những yếu tố đang làm giảm khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp tư nhân.

TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (Ảnh: Phan Chính)

Thứ hai, theo TS. Cung, nguồn lực và cơ hội kinh doanh tại Việt Nam vẫn đang bị chi phối bởi các doanh nghiệp thân hữu. Điều này dẫn đến tình trạng chiếm đoạt lợi nhuận, chứ không phải tạo ra giá trị gia tăng cho xã hội. Tình trạng này còn góp phần làm giảm hiệu quả trong việc phân bổ và sử dụng nguồn lực, làm thui chột tinh thần kinh doanh sáng tạo và cống hiến.

TS. Nguyễn Đình Cung khẳng định, rào cản lớn nhất hiện nay đối với kinh tế tư nhân chính là tắc nghẽn do thể chế. Hệ thống pháp luật kinh doanh thiếu rõ ràng, thiếu minh bạch, đôi khi mâu thuẫn và trùng lặp, làm doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực cần thiết. Chính sách quản lý chủ yếu thiên về kiểm soát, không tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ.

Giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn

Để thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế tư nhân, TS. Nguyễn Đình Cung, cho rằng cần phải có sự cải cách mạnh mẽ trong hệ thống pháp lý và chính sách. Ông đề xuất xây dựng một hệ thống pháp luật mới, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tư nhân tiếp cận đất đai, công nghệ, và nguồn vốn đầu tư dài hạn.

Ông cũng nhấn mạnh, để khắc phục tình trạng doanh nghiệp tư nhân thiếu vốn và công nghệ, cần phải tạo ra các kênh huy động vốn ngoài tín dụng ngân hàng, đồng thời tăng cường đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ cho doanh nghiệp tư nhân. Việc này sẽ giúp các doanh nghiệp không chỉ có đủ nguồn lực để phát triển, mà còn có thể cạnh tranh và nâng cao năng lực sản xuất, đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Ông Cung khẳng định thêm, chỉ khi chúng ta xây dựng được một hệ thống pháp lý rõ ràng và minh bạch, giúp doanh nghiệp tư nhân tiếp cận được các yếu tố sản xuất và phát huy hết tiềm năng, Việt Nam mới có thể đạt được mục tiêu phát triển bền vững trong tương lai.

Nhìn chung, TS. Nguyễn Đình Cung đưa ra những điểm nghẽn lớn trong hệ thống thể chế và chính sách đang kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế tư nhân. Những giải pháp mà ông đưa ra không chỉ giúp các doanh nghiệp tư nhân tiếp cận được các nguồn lực cần thiết, mà còn góp phần xây dựng một nền tảng kinh tế vững chắc, tạo ra sự phát triển bền vững cho Việt Nam trong tương lai. Để làm được điều này, cần có sự cải cách mạnh mẽ và quyết tâm từ các cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tư nhân phát huy hết tiềm năng của mình.