Trao trả hồ sơ chiến tranh – Hành trình nhân đạo hàn gắn quá khứ Việt Nam – Hoa Kỳ

Ngày 10/7/2025, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III (Hà Nội) phối hợp với Tổ chức Trái tim Người lính Việt Nam và Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ (VNCA) đã tổ chức Lễ tiếp nhận và trao trả các hồ sơ, tài liệu liên quan đến chiến tranh Việt Nam. Sự kiện có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy; Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng; Chủ tịch Hội Việt Nam - Hoa kỳ, Cựu Đại sứ Việt Nam tại Mỹ - ông Phạm Quang Vinh; Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Marc E. Knapper; ông McKeague Kelly Kahalewai – Giám đốc Cơ quan MIA Hoa Kỳ; GS.TS Ron Milam – Giám đốc Viện Hòa bình và Xung đột; GS.TS Steve Maxner – Giám đốc VNCA; cùng đại diện nhiều tổ chức, cựu chiến binh và thân nhân liệt sĩ.

Tại buổi lễ, VNCA trao tặng 50 bộ hồ sơ gồm thư tay, nhật ký và giấy tờ cá nhân của các quân nhân Việt Nam cho thân nhân liệt sĩ, thương binh, cựu chiến binh và Tổ chức Trái tim Người lính Việt Nam. Đây là hoạt động tượng trưng cho dấu mốc 50 năm kết thúc chiến tranh Việt Nam, đồng thời thể hiện tinh thần tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Phó Chủ tịch Tổ chức Trái tim Người lính Việt Nam Nguyễn Công Trung, đại diện các thân nhân gia đình liệt sĩ nhận trao trả Tài liệu hồ sơ chứng tích chiến tranh Việt Nam từ Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Marc E. Knapper.

Ngoài ra, 200 bộ hồ sơ khác cũng được VNCA trao lại cho Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III để tiếp tục bảo quản, phục vụ nghiên cứu và từng bước trao trả cho các gia đình liệt sĩ. Những hồ sơ này được thu thập, lưu trữ qua quá trình hợp tác nghiên cứu giữa các tổ chức lưu trữ, học giả và các cơ quan của hai nước.

Những bộ hồ sơ – chứng tích sống động của lịch sử, không chỉ giúp kết nối quá khứ và hiện tại, mà còn là minh chứng rõ ràng cho sự chân thành và trách nhiệm trong nỗ lực hàn gắn hậu quả chiến tranh giữa Việt Nam – Hoa Kỳ.

Phát biểu tại buổi lễ, Đại sứ Marc E. Knapper chia sẻ: “Chúng tôi tin rằng những hoạt động như thế này góp phần củng cố lòng tin, thúc đẩy hòa giải và hướng tới một tương lai chung, nơi nhân đạo và tôn trọng lẫn nhau là nền tảng của quan hệ hai nước.”

Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam - ông Marc E. Knapper.

Một nghĩa cử tri ân – một thông điệp lịch sử

Trong không khí trang nghiêm và đầy xúc động tại buổi lễ, cựu chiến binh Nguyễn Công Trung – Phó Chủ tịch Tổ chức Trái tim Người lính Việt Nam xúc động chia sẻ: “Có bao người là con trai duy nhất trong gia đình, rời làng quê ra trận, mang theo lời hứa sẽ trở về. Ngày tiễn đi, mẹ dặn: ‘Con phải sống trở về’. Nhưng rồi người không về. Chỉ còn tấm giấy báo tử lạnh lùng và bức ảnh đã úa màu nằm lại trong hộc tủ, bên di ảnh cha ông, như một phần ký ức đau thương nhưng thiêng liêng của cả gia đình”.

Ông Trung nghẹn ngào nói thêm, giữa hàng triệu người lính đã ra trận, có biết bao người không kịp để lại tên mình. Họ ngã xuống nơi chiến hào ác liệt, giữa rừng sâu, vách đá hiểm trở hay giữa biển đảo xa xôi mù khơi. Chỉ có đồng đội và đất trời Tổ quốc là nhân chứng cho sự hy sinh lặng thầm đó. Không ồn ào, không yêu cầu ghi công, những người lính ấy chọn hiến dâng cả tuổi trẻ như một điều tất yếu, vì độc lập dân tộc, vì tự do của nhân dân, vì tương lai bình yên cho thế hệ mai sau.

“Họ không đòi hỏi được ngợi ca. Họ chỉ mong đất nước hòa bình, nhân dân ấm no, con cháu lớn lên trong yên ổn. Và chính chúng ta, những người đi sau, phải sống sao cho xứng đáng với máu xương ấy. Hãy lắng nghe bằng trái tim để thấu hiểu sự hy sinh không lời. Để mỗi lần đứng trước Tổ quốc, chúng ta có thể tự hào mà nói: Tôi mang trong mình máu của người lính không tên – những con người đã làm nên hình hài Tổ quốc bằng cả cuộc đời mình”.

Những lời chia sẻ chân thành từ một người lính trở về như ông Nguyễn Công Trung không chỉ lay động lòng người mà còn nhắc nhở thế hệ hôm nay về trách nhiệm gìn giữ hòa bình, trân trọng quá khứ và tiếp nối hành trình dựng xây tương lai bằng sự tử tế, biết ơn và nhân ái.

Quang cảnh buổi lễ.

Cùng nhau viết tiếp chương mới

30 năm qua, quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đã đạt nhiều bước tiến quan trọng, từ hợp tác chính trị, kinh tế, giáo dục, cho đến khắc phục hậu quả chiến tranh. Các chương trình hỗ trợ xác minh danh tính liệt sĩ, tìm kiếm quân nhân mất tích (MIA), tẩy độc dioxin… đã và đang trở thành cầu nối cho lòng tin và hòa giải.

Hoạt động trao trả hồ sơ chiến tranh năm 2025 không chỉ giúp thân nhân liệt sĩ tìm lại ký ức thiêng liêng, mà còn là nhịp cầu kết nối hai dân tộc từng đối đầu trong chiến tranh, nay đang hướng về một tương lai hòa bình, nhân văn và phát triển.

Với ký ức được gìn giữ và sự hợp tác ngày càng sâu sắc, mối quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đang được xây dựng bằng thiện chí, trách nhiệm và tầm nhìn chiến lược – vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì một thế giới hòa bình và bền vững.

Đại diện Tổ chức Trái tim Người lính Việt Nam cùng các cựu chiến binh tham dự tại buổi lễ.