Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kỳ vọng đột phá hợp tác bán dẫn, AI với Nhật Bản

Tại cuộc gặp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu cho biết, cộng đồng chuyên gia, trí thức Việt Nam tại Nhật Bản đang phát triển cả về số lượng và chất lượng. Hiện có hơn 260 nhà khoa học giữ các vị trí giáo sư, phó giáo sư và tiến sĩ; gần 1.000 chuyên gia được Nhật Bản đánh giá có trình độ cao trong các lĩnh vực chuyên môn, kỹ thuật và quản lý.

Đáng chú ý, nhiều trí thức Việt Nam sang Nhật Bản từ 15–20 năm trước với tư cách lưu học sinh, đến nay đã trở thành giáo sư, phó giáo sư, trưởng nhóm nghiên cứu và chuyên gia tại các trường đại học, viện nghiên cứu, tập đoàn công nghệ lớn của Nhật Bản. Không chỉ tiếp thu tri thức, nhiều người đã trực tiếp dẫn dắt hoạt động nghiên cứu, đào tạo thế hệ kế cận và tham gia phát triển, ứng dụng công nghệ vào thực tiễn sản xuất.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trả lời phỏng vấn Hãng truyền hình NHK (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN).

Phát biểu tại cuộc gặp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, trong bối cảnh thế giới chuyển đổi sâu rộng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản đang có những điều kiện thuận lợi để phát triển thực chất, hiệu quả hơn. Trong đó, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành một trong những trụ cột hợp tác mới giữa hai nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn coi trọng việc thu hút, trọng dụng nhân tài, phát huy nguồn lực trí thức người Việt Nam ở nước ngoài. Mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học tại Nhật Bản không chỉ là nguồn lực tri thức quan trọng mà còn có thể đóng vai trò cầu nối, đưa công nghệ, kinh nghiệm quản trị và các mô hình nghiên cứu tiên tiến về phục vụ phát triển đất nước.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các chuyên gia, trí thức tiếp tục đóng góp ý kiến, đề xuất giải pháp tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, thúc đẩy mô hình hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Đồng thời, tăng cường kết nối, hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ trong những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử, y sinh và đất hiếm.

Tại cuộc gặp, đại diện các chuyên gia, trí thức Việt Nam tại Nhật Bản đã chia sẻ định hướng phát triển công nghệ chiến lược, giới thiệu những sản phẩm và dự án cụ thể có khả năng đóng góp trực tiếp cho Việt Nam. Nhiều ý kiến thể hiện mong muốn tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo nhân lực chất lượng cao, xây dựng phòng thí nghiệm, thiết lập các chương trình hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp, cũng như nghiên cứu, phát triển những công nghệ mà đất nước đang có nhu cầu.

Các chuyên gia khẳng định sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam trong đào tạo đội ngũ nghiên cứu mạnh, kết nối nguồn lực khoa học và thúc đẩy chuyển giao công nghệ thiết thực. Đây cũng là những đóng góp cụ thể nhằm hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Mở rộng hợp tác đầu tư, hướng tới các lĩnh vực công nghệ tiên tiến

Cùng với việc kết nối nguồn lực trí thức kiều bào, thúc đẩy hợp tác đầu tư và nâng cao năng lực công nghệ cũng là một trong những nội dung được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trước thềm chuyến thăm chính thức Nhật Bản.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn Đài Phát thanh và Truyền hình NHK (Nhật Bản), được công bố ngày 8/11, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ tin tưởng chuyến thăm sẽ góp phần củng cố quan hệ hữu nghị, tăng cường tin cậy và tạo thêm động lực hợp tác giữa hai nước.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam – Nhật Bản trong 10 tháng năm 2026 đạt gần 50 tỷ USD. Nhật Bản hiện có khoảng 5.800 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư còn hiệu lực 80,4 tỷ USD. Đây là nền tảng quan trọng để hai bên tiếp tục mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư trong thời gian tới.

Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở việc gia tăng quy mô thương mại hay số lượng dự án, mà còn phải nâng cao chất lượng hợp tác, tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn và tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào các chuỗi giá trị.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn doanh nghiệp Nhật Bản tiếp tục mở rộng đầu tư, hoạt động nghiên cứu và phát triển sản phẩm tại Việt Nam, đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong nước để nâng cao năng lực sản xuất, công nghệ và quản trị.

Đặc biệt, hợp tác trong các ngành công nghiệp tiên tiến, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và năng lượng sạch cần được triển khai đồng bộ với đào tạo nhân lực, nâng cao năng lực công nghệ và quản trị. Đây cũng là những lĩnh vực Việt Nam đang ưu tiên phát triển nhằm tạo động lực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Về phía Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định chủ trương xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo, đồng thời kịp thời tháo gỡ những vướng mắc chính đáng của doanh nghiệp. Theo đó, sự tin cậy trong hợp tác cần được củng cố bằng những hành động cụ thể và hiệu quả thực chất từ mỗi dự án.

Đề cập đến hợp tác nguồn nhân lực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn người Việt Nam học tập, làm việc tại Nhật Bản có điều kiện tích lũy tri thức, nâng cao tay nghề, phát triển sự nghiệp và được bảo đảm các quyền, lợi ích chính đáng. Đồng thời, Việt Nam cũng mong ngày càng có nhiều chuyên gia, nhà khoa học và người trẻ Nhật Bản đến Việt Nam làm việc, nghiên cứu và khởi nghiệp.

Trước những biến động khó lường của tình hình quốc tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Việt Nam không thể chờ đến khi thế giới hết bất định mới phát triển, mà cần chủ động tạo dựng các điều kiện để đất nước tiếp tục tiến lên ngay trong môi trường nhiều thách thức.

Việt Nam sẽ tiếp tục kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đẩy mạnh đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia, dân tộc trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh yêu cầu gắn kết các cơ hội hợp tác quốc tế với cải cách thể chế, nâng cao năng lực tiếp nhận và làm chủ tri thức, công nghệ. Hiệu quả hội nhập cần được thể hiện bằng năng suất cao hơn, doanh nghiệp vững mạnh hơn và việc làm tốt hơn cho người dân.

Chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra từ ngày 8–11/11/2026. Theo chương trình, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ hội kiến Nhà vua và Hoàng hậu Nhật Bản, hội đàm với Thủ tướng Takaichi Sanae cùng các hoạt động đối ngoại quan trọng khác.

Việc tăng cường kết nối đội ngũ trí thức, mở rộng hợp tác đầu tư và thúc đẩy chuyển giao công nghệ được kỳ vọng sẽ góp phần đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản phát triển sâu rộng hơn, đồng thời tạo thêm nguồn lực phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Việt Nam.