 |
| TikTok, Shopee, Lazada sẽ phải lưu dữ liệu livestream tối thiểu 3 năm |
Bộ Công Thương đang lấy ý kiến cho dự thảo Luật Thương mại điện tử sửa đổi với nhiều quy định mới nhằm quản lý chặt chẽ hoạt động bán hàng trực tuyến, đặc biệt là hình thức livestream. Đây được xem là bước ngoặt lớn trong việc lập lại trật tự trên các nền tảng số, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo lập môi trường thương mại điện tử minh bạch, bền vững.
Lần đầu tiên, khái niệm livestream bán hàng được định danh trong luật: là chức năng cho phép các tài khoản trên nền tảng số truyền tải trực tuyến thông tin, dữ liệu dưới dạng âm thanh, hình ảnh theo thời gian thực nhằm phục vụ hoạt động thương mại điện tử.
Cùng với đó, dự thảo luật cũng phân biệt rõ giữa mạng xã hội đơn thuần (chỉ để kết nối, chia sẻ thông tin) với mạng xã hội có chức năng thương mại điện tử, tức có tích hợp các tiện ích như mở gian hàng, đặt hàng trực tuyến, livestream bán hàng, tiếp thị liên kết… Những nền tảng phổ biến như Facebook, TikTok, Zalo… nếu có các tính năng thương mại sẽ phải tuân thủ quy định như một sàn thương mại điện tử.
Điểm đáng chú ý là chủ nền tảng sẽ chịu trách nhiệm liên đới, bao gồm cả trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu để xảy ra vi phạm ảnh hưởng đến người mua. Điều này đánh dấu sự chuyển đổi từ “gỡ vi phạm” sang “chịu trách nhiệm pháp lý”, buộc các nền tảng như Shopee, TikTok Shop, Lazada, Facebook… phải kiểm soát chặt nội dung và thông tin từ người bán.
Dự thảo Luật Thương mại điện tử sửa đổi yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử phải có giải pháp kỹ thuật để xác thực danh tính người bán, đồng thời hiển thị rõ ràng các thông tin liên quan như tên, địa chỉ kinh doanh, thông tin sản phẩm, giá cả, phương thức thanh toán, vận chuyển...
Đặc biệt, với người bán là tổ chức, cá nhân nước ngoài, thông tin hiển thị bắt buộc phải có tên quốc gia/vùng lãnh thổ, được phiên âm sang tiếng Việt hoặc dùng ký tự Latinh để đảm bảo tính minh bạch.
Các nền tảng thương mại điện tử cũng buộc phải lưu trữ toàn bộ dữ liệu liên quan đến hoạt động bán hàng, bao gồm cả hình ảnh, âm thanh của hoạt động livestream trong ít nhất 3 năm, để phục vụ công tác kiểm tra, xử lý nếu có vi phạm.
Người bán trên các nền tảng cũng phải cung cấp thông tin minh bạch về nguồn gốc hàng hóa, chính sách bảo hành, đổi trả, chất lượng, thuế, quảng cáo… và tuân thủ đầy đủ pháp luật chuyên ngành, đặc biệt là với 227 ngành nghề kinh doanh có điều kiện.
Tại lễ khởi động Chương trình đào tạo về pháp lý trong thương mại điện tử tổ chức mới đây, nhiều chuyên gia cũng đã nhấn mạnh, bên cạnh việc dự thảo Luật Thương mại điện tử sửa đổi là cần thiết thì đạo đức và trách nhiệm mới là nền tảng giúp thương mại điện tử phát triển bền vững.
Ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển TMĐT, khẳng định: “Sáng tạo là chìa khóa nhưng bền vững nằm ở đạo đức và tuân thủ pháp luật. Đạo đức kinh doanh là cam kết minh bạch với khách hàng. Tuân thủ pháp luật là trụ cột kiến tạo môi trường thương mại điện tử công bằng, minh bạch. Chúng tôi đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu đúng và đầy đủ về luật, nghĩa vụ thuế và quảng cáo trung thực - những yếu tố quyết định uy tín và phát triển dài hạn".
Ông Nguyễn Hữu Tuấn cho biết, hệ thống pháp luật về thương mại điện tử ở Việt Nam đã và đang được xây dựng khá toàn diện, dựa trên các văn bản cốt lõi.
Một nội dung nổi bật khác là trách nhiệm của người nổi tiếng (KOL) khi tham gia quảng bá sản phẩm trên nền tảng TMĐT. Nếu quảng cáo sai sự thật, tiếp tay bán hàng giả, hàng nhái, KOL sẽ bị xử lý hành chính hoặc hình sự, thậm chí bị cấm hành nghề chuyên môn đến 3 năm.
Theo đại diện TikTok Shop, nền tảng này đã thiết lập hệ thống chính sách chặt chẽ về nội dung, quảng cáo và bán hàng. Mọi nội dung phải chân thực, không gây hiểu lầm, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời, TikTok Shop cam kết đồng hành cùng cơ quan quản lý trong việc nâng cao nhận thức pháp lý cho người bán và nhà sáng tạo nội dung.
Ngành thuế hiện cũng đang khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động thương mại điện tử, trong đó yêu cầu các sàn phải kê khai và khấu trừ thuế cho người bán. Điều này vừa giúp quản lý tốt hơn, vừa tạo môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch giữa các doanh nghiệp.
Với loạt quy định mới và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước - nền tảng - người bán, thương mại điện tử tại Việt Nam được kỳ vọng sẽ bước sang một giai đoạn phát triển mới, minh bạch, an toàn và bền vững hơn.
