Dự thảo Nghị định chống tin nhắn rác, cuộc gọi rác: Những điểm mới doanh nghiệp và người dân cần lưu ý

Tình trạng cuộc gọi, tin nhắn và thư điện tử không mong muốn đang ngày càng gây nhiều phiền toái cho người sử dụng. Đáng lo ngại hơn, một bộ phận đối tượng còn lợi dụng các phương thức liên lạc này để giả danh cơ quan nhà nước, ngân hàng, doanh nghiệp hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ nhằm thực hiện hành vi lừa đảo.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một khuôn khổ pháp lý mới về chống tin nhắn rác, thư điện tử rác và cuộc gọi rác đang nhận được sự quan tâm của người dân cũng như cộng đồng doanh nghiệp.

Ngày 8/9/2026, Bộ Công an công bố hồ sơ dự thảo Nghị định chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác để lấy ý kiến. Theo dự thảo, phạm vi điều chỉnh không chỉ bao gồm hoạt động quảng cáo qua hệ thống viễn thông truyền thống mà còn mở rộng tới tin nhắn, cuộc gọi được thực hiện thông qua dịch vụ viễn thông cơ bản trên Internet, các ứng dụng OTT.

Đây được xem là một trong những thay đổi đáng chú ý nhằm đáp ứng thực tiễn khi phương thức liên lạc của người dân và doanh nghiệp ngày càng dịch chuyển mạnh sang môi trường số.

Cuộc gọi không mong muốn vừa gây phiền toái, vừa tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để lừa đảo người sử dụng

Mở rộng hàng rào chống tin nhắn và cuộc gọi rác sang OTT

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với hoạt động nhắn tin, gọi điện trên các ứng dụng OTT.

Các ứng dụng nhắn tin, gọi điện trên Internet ngày càng phổ biến và được đề xuất đưa vào phạm vi điều chỉnh của dự thảo

Theo dự thảo, đối tượng áp dụng bao gồm doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet; tổ chức thiết lập mạng viễn thông dùng riêng thuộc phạm vi điều chỉnh; doanh nghiệp, tổ chức cung cấp dịch vụ thư điện tử; doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông cơ bản trên Internet có chức năng nhắn tin, gọi điện thoại, gọi video; người quảng cáo và người sử dụng.

Việc mở rộng phạm vi quản lý cho thấy yêu cầu chống “rác” viễn thông đang được tiếp cận theo hướng bao quát hơn, không chỉ giới hạn ở SMS và cuộc gọi điện thoại truyền thống.

Xây dựng bộ tiêu chí nhận diện thay vì chỉ dựa vào phản ánh

Dự thảo đề xuất xây dựng Bộ tiêu chí nhận diện tin nhắn rác, thư điện tử rác và cuộc gọi rác.

Theo nội dung được công bố, việc xác định dấu hiệu tin nhắn rác có thể căn cứ vào một hoặc nhiều yếu tố như tần suất gửi trong một khoảng thời gian; đặc điểm hành vi của nguồn gửi; tỷ lệ liên lạc hai chiều; tỷ lệ gửi tới những người chưa từng phát sinh liên lạc hoặc không có mối quan hệ trước đó; cũng như tỷ lệ người dùng chặn, từ chối, phản ánh hoặc khiếu nại.

Cách tiếp cận này có ý nghĩa đáng chú ý đối với doanh nghiệp viễn thông và các nền tảng cung cấp dịch vụ bởi hoạt động phát hiện nội dung rác có thể được thực hiện chủ động hơn dựa trên dữ liệu và đặc điểm hành vi của nguồn phát tán.

Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ phải chủ động ngăn chặn

Dự thảo đặt ra hệ thống biện pháp chống và ngăn chặn tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác, trong đó có việc xây dựng và triển khai các hệ thống kỹ thuật chống, ngăn chặn; xây dựng bộ tiêu chí nhận diện; quản lý và vận hành hệ thống tiếp nhận phản ánh; giám sát nguồn phát tán và hoạt động cung cấp dịch vụ quảng cáo.

Bên cạnh đó là việc quản lý, kiểm soát, giám sát và trao đổi thông tin, dữ liệu về các nguồn phát tán nội dung rác; tiếp nhận và xử lý phản ánh của người sử dụng; ngăn chặn, thu hồi địa chỉ điện tử phát tán nội dung rác.

Như vậy, định hướng quản lý không chỉ dừng ở xử lý sau khi vi phạm xảy ra mà tăng cường khả năng phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn từ sớm.

Đối với doanh nghiệp viễn thông, Internet và các nền tảng OTT thuộc phạm vi điều chỉnh, đây là vấn đề cần đặc biệt lưu ý khi xây dựng hệ thống kỹ thuật, quy trình quản trị dữ liệu và cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh của khách hàng.

Quảng cáo phải tôn trọng quyền lựa chọn của người sử dụng

Một nguyên tắc xuyên suốt của chính sách chống tin nhắn, cuộc gọi và thư điện tử rác là bảo đảm quyền quyết định của người nhận đối với thông tin quảng cáo.

Doanh nghiệp thực hiện hoạt động quảng cáo qua tin nhắn, thư điện tử và gọi điện thoại vì vậy cần đặc biệt lưu ý việc chứng minh sự đồng ý của khách hàng, quản lý dữ liệu khách hàng và xử lý yêu cầu từ chối nhận quảng cáo.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu đối với các doanh nghiệp đang triển khai telesales, SMS Marketing, Email Marketing hoặc các hình thức tiếp thị trực tiếp khác: dữ liệu khách hàng không thể đơn thuần được xem là “danh sách số điện thoại để gọi”, mà phải được quản trị gắn với căn cứ thu thập, mục đích sử dụng và quyền của chủ thể dữ liệu.

Trong bối cảnh Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quy định liên quan đang ngày càng hoàn thiện, việc sử dụng dữ liệu cá nhân phục vụ quảng cáo sẽ trở thành một nội dung tuân thủ quan trọng đối với doanh nghiệp.

Danh sách không quảng cáo tiếp tục là lá chắn của người dùng

Theo cơ chế được thiết lập từ Nghị định số 91/2020/NĐ-CP, Danh sách không quảng cáo – thường được biết tới với tên gọi DNC (Do Not Call) – cho phép người sử dụng đăng ký từ chối nhận quảng cáo.

Người sử dụng hiện có thể đăng ký hoặc hủy đăng ký Danh sách không quảng cáo thông qua đầu số 5656 và các phương thức được cơ quan quản lý cung cấp.

Người dùng có thể sử dụng tính năng lọc và chặn liên hệ không mong muốn trên điện thoại để hạn chế tin nhắn rác.

Cơ chế này trao cho người sử dụng quyền chủ động hơn trong việc quyết định có tiếp nhận nội dung quảng cáo hay không.

Đối với doanh nghiệp, việc kiểm tra và tuân thủ Danh sách không quảng cáo cần được coi là một khâu bắt buộc trong quy trình tiếp thị trực tiếp, thay vì chỉ xử lý sau khi khách hàng phản ánh.

Siết quản lý nguồn phát tán và hoạt động quảng cáo

Một nội dung khác đáng chú ý là dự thảo đề xuất tăng cường quản lý, kiểm soát và giám sát nguồn phát tán tin nhắn rác, thư điện tử rác và cuộc gọi rác.

Các biện pháp được đề xuất bao gồm giám sát hoạt động cung cấp dịch vụ quảng cáo qua tin nhắn, thư điện tử và gọi điện thoại; giám sát hoạt động nhắn tin, gửi thư điện tử, gọi điện phục vụ hoạt động kinh doanh; ngăn chặn và thu hồi địa chỉ điện tử phát tán nội dung rác.

Điều này cho thấy trách nhiệm phòng, chống nội dung rác đang được đặt lên toàn bộ chuỗi cung cấp dịch vụ, từ doanh nghiệp viễn thông, Internet, nền tảng OTT đến đơn vị quảng cáo và tổ chức, doanh nghiệp trực tiếp sử dụng điện thoại, tin nhắn hoặc thư điện tử để tiếp cận khách hàng.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì

Mặc dù Nghị định hiện vẫn đang ở giai đoạn dự thảo và nội dung cuối cùng có thể tiếp tục được điều chỉnh trước khi ban hành, doanh nghiệp có hoạt động quảng cáo, chăm sóc khách hàng và bán hàng qua điện thoại nên chủ động rà soát hệ thống của mình.

Trước hết, cần xác định rõ nguồn gốc dữ liệu khách hàng và cơ sở cho phép sử dụng dữ liệu để quảng cáo. Doanh nghiệp cũng cần lưu trữ bằng chứng về sự đồng ý của khách hàng; xây dựng cơ chế tiếp nhận và thực hiện yêu cầu từ chối quảng cáo; kiểm soát các đơn vị telesales, đại lý và đối tác thuê ngoài; đồng thời rà soát việc sử dụng tên định danh và các kênh gửi thông tin tới khách hàng.

Đặc biệt, doanh nghiệp không nên chờ đến khi văn bản mới có hiệu lực mới xây dựng hệ thống tuân thủ. Việc chuẩn hóa dữ liệu, quy trình marketing và quản trị sự đồng ý của khách hàng ngay từ bây giờ có thể giúp giảm đáng kể rủi ro pháp lý và bảo vệ uy tín thương hiệu.

Từ chống rác đến xây dựng môi trường số an toàn

Việc hoàn thiện Nghị định mới không đơn thuần nhằm xử lý những cuộc gọi quảng cáo gây phiền nhiễu.

Hướng dẫn phản ánh tin nhắn rác, cuộc gọi rác và dấu hiệu lừa đảo qua đầu số 5656, website hoặc tổng đài 156.

Trong bối cảnh các đối tượng lừa đảo liên tục thay đổi phương thức, kết hợp cuộc gọi, tin nhắn, đường link giả mạo và các nền tảng trực tuyến để tiếp cận nạn nhân, kiểm soát nguồn phát tán và tăng trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng môi trường số an toàn.

Về phía người sử dụng, bên cạnh việc đăng ký Danh sách không quảng cáo, cần chủ động phản ánh các cuộc gọi, tin nhắn có dấu hiệu rác; thận trọng với những yêu cầu cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc truy cập đường link lạ.

Về phía doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra không chỉ là “không gửi tin nhắn rác”, mà còn phải chuyển từ tư duy khai thác tối đa dữ liệu khách hàng sang quản trị dữ liệu có trách nhiệm, tôn trọng quyền lựa chọn và quyền riêng tư của người tiêu dùng.

Nếu được ban hành theo định hướng của dự thảo hiện nay, Nghị định mới sẽ tạo thêm cơ sở pháp lý để kiểm soát hoạt động quảng cáo và nguồn phát tán nội dung rác trên cả mạng viễn thông truyền thống lẫn các nền tảng Internet, qua đó góp phần làm sạch môi trường viễn thông, bảo vệ người sử dụng và xây dựng niềm tin trong nền kinh tế số.