Thái Nguyên: Chuyển đổi nông nghiệp nâng cao giá trị trên từng đơn vị đất canh tác

Trong bối cảnh diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp do quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp, ngành nông nghiệp Thái Nguyên đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi mô hình sản xuất. Không chỉ đối mặt với áp lực về quỹ đất, những tác động từ thiên tai, đặc biệt là các đợt bão lũ trong những năm gần đây, cũng gây ra nhiều thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp, buộc địa phương phải tìm hướng đi mới bền vững hơn.

Trong bức tranh nhiều thách thức đó, nông nghiệp Thái Nguyên vẫn duy trì được đà tăng trưởng ổn định. Năm 2025, giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản toàn tỉnh đạt hơn 21.000 tỷ đồng, tăng gần 2% so với năm trước, bất chấp ảnh hưởng nặng nề của thiên tai. Kết quả này không chỉ phản ánh sự điều hành linh hoạt của chính quyền mà còn cho thấy sự thay đổi rõ nét trong tư duy sản xuất của người dân – từ nhỏ lẻ sang hàng hóa, từ truyền thống sang hiện đại.

Một trong những giải pháp mang tính đột phá là tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng nhằm nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị diện tích. Hiện toàn tỉnh có khoảng 150.000 ha đất sản xuất nông nghiệp, trong đó lúa vẫn chiếm diện tích lớn, bên cạnh chè, rau màu và cây ăn quả. Tuy nhiên, thay vì duy trì cơ cấu truyền thống, Thái Nguyên đã mạnh dạn thay đổi giống cây trồng theo hướng năng suất cao, chất lượng tốt và phù hợp với nhu cầu thị trường.

Cây chè – sản phẩm đặc trưng của địa phương – là minh chứng rõ nét cho quá trình chuyển đổi này. Trước đây, chè trung du chiếm tỷ lệ lớn với năng suất thấp, thì nay đã được thay thế gần như hoàn toàn bằng các giống chè lai như LDP1, Bát Tiên, Lục Vân Tiên. Nhờ đó, năng suất và chất lượng chè tăng lên đáng kể, giúp nâng cao thu nhập cho người trồng. Nhiều vùng chè đã chuyển mình mạnh mẽ, từ những khu vực còn nhiều khó khăn trở thành vùng sản xuất hàng hóa có giá trị cao.

Thái Nguyên: Chuyển đổi nông nghiệp nâng cao giá trị trên từng đơn vị đất canh tác. (Ảnh: Minh hoạ)

Song song với chè, cây lúa cũng được cơ cấu lại theo hướng tăng tỷ lệ giống chất lượng cao, giống đặc sản. Ngành nông nghiệp địa phương đã chủ động điều chỉnh lịch thời vụ, lựa chọn giống phù hợp để hạn chế rủi ro từ thời tiết, đặc biệt trong điều kiện khí hậu ngày càng biến động khó lường. Nhờ đó, sản xuất lúa không chỉ đảm bảo an ninh lương thực mà còn từng bước nâng cao giá trị kinh tế.

Không dừng lại ở các cây trồng truyền thống, người dân Thái Nguyên còn tích cực mở rộng diện tích các loại cây có giá trị cao như rau màu và cây ăn quả. Nhiều mô hình sản xuất mới đã xuất hiện, tiêu biểu là trồng dưa lưới trong nhà lưới, canh tác rau an toàn hay phát triển vùng cây ăn quả tập trung. Những mô hình này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân.

Bên cạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, việc ứng dụng khoa học công nghệ đang trở thành yếu tố then chốt trong nâng cao giá trị nông sản. Các quy trình sản xuất an toàn, hữu cơ và tuần hoàn ngày càng được áp dụng rộng rãi. Điều này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nhiều sản phẩm nông nghiệp của Thái Nguyên đã đạt chứng nhận OCOP từ 3 sao trở lên, góp phần xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Từ chè, bưởi, cam đến rau sạch, các sản phẩm đều đang từng bước khẳng định vị thế, không chỉ trong nước mà còn hướng tới xuất khẩu. Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản địa phương.

Đáng chú ý, nhiều mô hình sản xuất khép kín, không sử dụng hóa chất độc hại đang được nhân rộng. Những mô hình này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng. Đây cũng là xu hướng tất yếu trong bối cảnh thị trường ngày càng ưu tiên các sản phẩm xanh và bền vững.

Trong chiến lược dài hạn, Thái Nguyên đặt mục tiêu đến năm 2030, giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng bình quân 4%/năm, giá trị trên mỗi ha đất trồng trọt đạt khoảng 150 triệu đồng. Đồng thời, tỉnh hướng tới phát triển hàng trăm sản phẩm OCOP chất lượng cao, nâng thu nhập người dân nông thôn lên gấp gần hai lần so với hiện nay.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương đang tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, phát triển các vùng sản xuất hàng hóa tập trung và thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là nền tảng lâu dài để nông nghiệp Thái Nguyên thích ứng với biến động, nâng cao giá trị và phát triển bền vững trong tương lai.