Sửa Luật Quản lý nợ công: Khơi thông vốn, tăng cường phân cấp

Luật Quản lý nợ công được ban hành năm 2017 và có hiệu lực từ tháng 7/2018, đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc thống nhất một đầu mối quản lý nhà nước về nợ công, giúp kiểm soát chặt chẽ hơn hoạt động vay, bảo lãnh và trả nợ công. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, những biến động về thể chế, tổ chức bộ máy, cũng như xu hướng phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trong hệ thống chính trị đã khiến một số quy định của Luật không còn phù hợp với thực tiễn.

Nhận diện được vấn đề này, Bộ Tài chính đang đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý nợ công, kỳ vọng tạo ra một bước ngoặt về thể chế, khơi thông điểm nghẽn trong huy động vốn vay cả trong nước và quốc tế, đồng thời trao quyền nhiều hơn cho địa phương và các cơ quan hành pháp.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công lần này tập trung vào những thay đổi mang tính đột phá. Cụ thể, dự thảo đề xuất sửa đổi 17 điều, bãi bỏ một số quy định tại 5 điều và bổ sung mới 5 điều. Trong đó, nhiều nội dung quan trọng nhấn mạnh vào việc rút ngắn thủ tục vay, trả nợ và trao quyền nhiều hơn cho các cơ quan hành pháp, hướng tới sự chủ động và linh hoạt hơn trong quản lý tài chính công.

Sửa Luật Quản lý nợ công để khơi thông vốn, tăng cường phân cấp

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc bỏ quy định về việc lấy ý kiến chấp thuận của Bộ Tài chính khi UBND tỉnh phát hành trái phiếu địa phương. Thay vào đó, UBND tỉnh sẽ chỉ cần báo cáo Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh phê duyệt đề án phát hành trong tổng mức vay đã được Quốc hội thông qua.

Thay đổi này không chỉ đơn giản hóa quy trình mà còn nâng cao tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc huy động vốn cho các dự án phát triển, phù hợp với định hướng phân cấp quản lý mạnh mẽ hiện nay.

Thứ hai, Thủ tướng Chính phủ sẽ được giao quyền phê duyệt các hạn mức nợ và chủ trương về đàm phán, ký kết, sửa đổi, bổ sung các điều ước quốc tế về vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài nhân danh Nhà nước hoặc Chính phủ. Điều này giúp rút ngắn thời gian và tăng tính linh hoạt trong quá trình đàm phán các khoản vay quốc tế quan trọng, đảm bảo kịp thời nguồn vốn cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng phân cấp cho Bộ Tài chính được đàm phán trực tiếp thỏa thuận vay ODA, vay ưu đãi nhân danh Chính phủ khi đủ điều kiện. Dù việc ký kết, sửa đổi, bổ sung hoặc gia hạn vẫn sẽ được trình Thủ tướng quyết định, sự phân quyền này giúp quá trình đàm phán diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn, tận dụng tốt các cơ hội huy động vốn từ nước ngoài.

Các quy định về chương trình quản lý nợ công 3 năm và kế hoạch vay trả nợ hàng năm cũng được sửa đổi. Theo dự thảo, chương trình 3 năm sẽ được tích hợp chung với kế hoạch hàng năm, không còn quy định việc Thủ tướng phê duyệt. Thay vào đó, Bộ Tài chính sẽ được giao chủ động điều hành và công khai thông tin theo hình thức truyền thông điện tử và các ấn phẩm, tăng tính minh bạch và chủ động trong công tác quản lý nợ công.

Dự thảo còn đề xuất nhiều điểm mới quan trọng về đối xử nghĩa vụ nợ đối với các bên cho vay nước ngoài. Trong đó, quy định của Việt Nam sẽ đảm bảo người cho vay được nhận đủ lãi và phí không bị khấu trừ thuế. Quy định này nhằm đáp ứng thông lệ với các hợp đồng vay quốc tế mà bên cho vay thường yêu cầu, tạo môi trường thuận lợi hơn để thu hút các nguồn vốn vay ưu đãi và thương mại từ nước ngoài.

Ngoài ra, một điểm nhấn đáng chú ý khác là dự thảo bổ sung quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân đối với nhà đầu tư mới mua trái phiếu Chính phủ trên thị trường vốn quốc tế. Đây là một hành lang pháp lý quan trọng nhằm thu hút mạnh mẽ nguồn vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài, phục vụ cho các mục tiêu đầu tư phát triển dài hạn của đất nước.