 |
| Đề xuất nâng ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc. Ảnh dantri |
Ngưỡng 1 triệu đồng/tháng gần 13 năm chưa thay đổi
Nhiều chuyên gia và tổ chức nghề nghiệp đang kiến nghị sớm điều chỉnh ngưỡng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc khi tính giảm trừ gia cảnh trong thuế thu nhập cá nhân (TNCN), từ mức 1 triệu đồng/tháng hiện nay lên các mức cao hơn, dao động từ 2,34 triệu đồng đến 4,5 triệu đồng/tháng.
Trả lời kiến nghị liên quan đến vấn đề này, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho biết đang xây dựng dự thảo thông tư hướng dẫn một số điều của Luật Thuế TNCN 2025 và nghị định liên quan. Trong đó, cơ quan quản lý sẽ rà soát, nghiên cứu điều chỉnh mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc nhằm bảo đảm phù hợp với tình hình kinh tế – xã hội và mức sống của người dân.
Theo quy định hiện hành, cá nhân trong độ tuổi lao động được tính là người phụ thuộc khi đáp ứng đồng thời các điều kiện: bị khuyết tật, không có khả năng lao động; không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng từ tất cả nguồn không vượt quá 1 triệu đồng.
Đối với người ngoài độ tuổi lao động, điều kiện tương tự là không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm không quá 1 triệu đồng.
Luật Thuế TNCN 2007 có hiệu lực từ năm 2009. Theo ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas, khi luật có hiệu lực, ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc là 500.000 đồng/tháng. Đến năm 2013, mức này được nâng lên 1 triệu đồng/tháng và duy trì đến nay.
“Gần 13 năm không thay đổi khiến quy định này trở nên lạc hậu so với thực tế đời sống và gây thiệt thòi cho người lao động trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế”, ông Tuấn nhận định.
Đề xuất nhiều phương án nâng ngưỡng
Theo các chuyên gia thuế, việc duy trì ngưỡng thu nhập 1 triệu đồng/tháng trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng mạnh là không còn phù hợp, cần sớm điều chỉnh để đảm bảo công bằng và phản ánh đúng khả năng chi trả của người dân.
Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, Ủy viên thường trực Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cho rằng cần nhanh chóng nâng ngưỡng này và đề xuất hai phương án.
Phương án thứ nhất là điều chỉnh theo mức lương cơ sở. Hiện lương cơ sở là 2,34 triệu đồng/tháng. Nếu nâng ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc từ 1 triệu đồng lên mức tương đương lương cơ sở, sau đó có thể áp dụng cơ chế điều chỉnh tự động theo biến động của lương cơ sở trong tương lai.
Phương án thứ hai là căn cứ theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia. Theo chuẩn hiện hành, thu nhập bình quân đầu người ở khu vực nông thôn là 1,5 triệu đồng/tháng và ở đô thị là 2 triệu đồng/tháng. Từ năm 2027, mức này dự kiến tăng lên tương ứng 2,2 triệu đồng và 2,8 triệu đồng/người/tháng.
“Tôi cho rằng có thể lựa chọn một mức thống nhất theo chuẩn nghèo khu vực đô thị, khoảng 2,8 triệu đồng/người/tháng. Sau khi điều chỉnh, nên áp dụng cơ chế thả nổi để ngưỡng này tự động cập nhật theo biến động kinh tế”, ông Được đề xuất.
Trước đó, Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) cũng kiến nghị nâng ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc lên khoảng 2,5 triệu đồng/tháng. Theo HUBA, với chi phí sinh hoạt hiện nay, mức tối thiểu để một người duy trì cuộc sống cơ bản đã cao hơn nhiều so với mức 1 triệu đồng/tháng.
Cân nhắc theo lương tối thiểu vùng và chi phí sống thực tế
Theo ông Lê Văn Tuấn, trong giai đoạn trước, ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc thường tương đương với chuẩn nghèo tại từng thời điểm. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế – xã hội mới, cần thay đổi cách tiếp cận khi xác định mức phù hợp.
Chi phí sinh hoạt tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM liên tục tăng. Thực tế, mức thu nhập 1 triệu đồng/tháng không còn đủ cho nhu cầu cơ bản; ngay cả mức 2–3 triệu đồng/tháng cũng rất khó đảm bảo sinh hoạt tối thiểu, thậm chí thu nhập trên 5 triệu đồng/tháng vẫn gặp nhiều áp lực chi tiêu.
Do đó, ông Tuấn cho rằng nên xem xét ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc dựa trên mức lương tối thiểu vùng. Từ năm 2026, mức lương tối thiểu vùng bình quân dự kiến khoảng 4,5 triệu đồng/người/tháng có thể được cân nhắc làm cơ sở xác định ngưỡng mới.
“Ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc cần phản ánh đúng mức sống thực tế và nhu cầu cơ bản của người phụ thuộc theo từng giai đoạn. Khi mức giảm trừ gia cảnh điều chỉnh, ngưỡng thu nhập này cũng nên thay đổi tương ứng theo lương tối thiểu vùng”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Việc điều chỉnh ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc được đánh giá là một trong những nội dung quan trọng của chính sách thuế TNCN trong giai đoạn tới. Nếu được sửa đổi theo hướng linh hoạt và bám sát thực tế, quy định này không chỉ giảm áp lực thuế cho người lao động mà còn góp phần đảm bảo tính công bằng và hợp lý của hệ thống thuế.
