Việt Nam có 8 di sản vật thể được UNESCO vinh danh: Quần thể di tích cố đô Huế, Khu phố cổ Hội An, Khu di tích đền tháp Thánh địa Mỹ Sơn (Quảng Nam), Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), Thành nhà Hồ (Thanh Hóa), Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Bình), Quần thể danh thắng Tràng An - Ninh Bình (Ninh Bình). Ngoài ra, Việt Nam là 1 nước có bề dày lịch sử hơn 4.000 năm dựng nước và giữ nước, để lại nhiều di tích lịch sử hào hùng. Tuy nhiên, một số di sản còn đang rơi vào tình trạng báo động vì thiếu sự quản lý thống nhất dẫn đến nhiều hệ lụy phát sinh trong công tác bảo tồn, khai thác di sản.
28 năm kể từ ngày di sản đầu tiên (quần thể di tích cố đô Huế) được UNESCO vinh danh năm 1993, đến nay Việt Nam vẫn chưa có được mô hình quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản phù hợp, vẫn “hồn ai nấy giữ” ở từng địa phương.
Theo đánh giá của Cục Di sản văn hóa, khi được UNESCO vinh danh, các di sản này là nguồn tài nguyên vật chất, cung cấp các sản phẩm, loại hình dịch vụ du lịch, văn hóa, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương nói riêng, của Việt Nam nói chung.
Nhằm khai thác, phát huy đúng tầm những tiềm năng của các di sản văn hoá, góp phần vào sự tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế, văn hoá, xã hội trong tương lai. Giúp ngành Di tích văn hoá hội nhập với thế giới, Thủ tướng chính phủ ban hành quyết định, phê duyệt chương trình Số hoá di sản văn hoá Việt Nam giai đoạn 2021 – 2030.
Theo đó, 100% các di sản văn hoá vật thể, phi vật thể và di sản tư liệu được UNESCO ghi danh, các di tích quốc gia đặc biệt, các bảo vật quốc gia, các di sản trong Danh mục di sản văn hoá phi vật thể quốc gia được số hoá và ứng dụng trên các nền tảng số; ưu tiên số hoá theo nhu cầu sử dụng của xã hội các di tích quốc gia và các hiện vật, nhóm hiện vật tại các bảo tàng, ban quản lý di tích. 100% người làm công tác chuyên môn trong ngành văn hoá được đào tạo, đào tạo lại, cập nhật các kiến thức, kỹ năng chuyển đổi số.
Chương trình triển khai 7 nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm:
- Hoàn thiện các cơ chế chính sách và các quy định của pháp luật.
- Xây dựng nền tảng kỹ thuật số và các bộ tiêu chuẩn chung về dữ liệu như: cơ sở vật chất, bộ tiêu chí cho các thông tin dữ liệu; nền tảng kỹ thuật số chung về quản lý và bảo tồn cơ sở dữ liệu; xây dựng phần mềm, ứng dụng quản lý cơ sở dữ liệu.
- Xây dựng tạo lập dữ liệu số về di sản văn hoá.
- Quản lý, vận hành khai thác kho dữ liệu số quốc gia về di sản văn hoá.
- Đảm bảo an toàn, an ninh mạng.
- Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: đẩy mạnh bồi dưỡng đào tạo lại, đào tạo mới nguồn nhân lực có sẵn và huy động nguồn nhân lực từ các doanh nghiệp, tổ chức vào tiến trình chuyển đổi số.
- Đẩy mạnh hợp tác quốc tế.
Các chuyên gia ngành du lịch nhận định, với những thế mạnh về di sản văn hoá sẵn có, nay được hội nhập trên nền tảng công nghệ số, Việt Nam sẽ là một điểm đến đầy tiềm năng để bạn bè năm châu quan tâm khám phá. Đây là cơ hội để du lịch Việt Nam không còn phụ thuộc vào địa hình và đại dịch nữa.
Phúc Điền - VPLC
