Siết định danh, truy vết dòng tiền: Thương mại điện tử bước vào kỷ nguyên minh bạch

Thiết lập lại kỷ cương thị trường số

Theo các báo cáo của cơ quan quản lý và tổ chức nghiên cứu thị trường được công bố thời gian qua, quy mô thương mại điện tử Việt Nam đã đạt hàng chục tỷ USD mỗi năm và duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong nhiều năm liên tiếp. Hàng triệu gian hàng đang hoạt động trên các nền tảng số, mỗi ngày phát sinh khối lượng lớn giao dịch và thanh toán trực tuyến. Tuy nhiên, đi cùng sự bùng nổ là những rủi ro như hàng giả, hàng nhái, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, gian lận thương mại và tình trạng người bán ẩn danh khiến việc xử lý tranh chấp gặp nhiều khó khăn.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu minh bạch hóa và siết chặt trách nhiệm đang trở thành ưu tiên trong giai đoạn phát triển mới của thị trường.

Siết định danh, truy vết dòng tiền: Thương mại điện tử bước vào kỷ nguyên minh bạch

Theo đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), khi hệ thống quy định mới được triển khai, cơ chế quản lý sẽ chuyển sang hướng liên thông dữ liệu giữa cơ quan quản lý nhà nước và các nền tảng số, cho phép giám sát và truy vết giao dịch đồng bộ, từng bước triển khai cơ chế theo dõi theo thời gian thực.

Điểm thay đổi quan trọng là yêu cầu định danh bắt buộc đối với người bán. Thay vì có thể mở gian hàng với thông tin tối giản, các chủ thể kinh doanh sẽ phải xác thực danh tính đầy đủ. Điều này giúp cơ quan chức năng truy vết nhanh khi xảy ra vi phạm, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng trong xử lý tranh chấp.

Song song với việc định danh người bán, dòng tiền giao dịch qua sàn cũng được quản lý minh bạch hơn. Cơ chế truy vết dòng tiền không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn góp phần phát hiện sớm hành vi lừa đảo, kinh doanh hàng giả hoặc gian lận thương mại.

Hoạt động livestream bán hàng cũng được đặt trong khuôn khổ kiểm soát chặt chẽ hơn khi người phát trực tiếp phải gắn với danh tính xác thực, qua đó nâng cao trách nhiệm cá nhân đối với nội dung quảng bá.

Xây dựng thị trường dựa trên niềm tin

Các nền tảng lớn như Shopee, Lazada và TikTok Shop đang điều chỉnh quy trình xác thực người bán, tăng cường kiểm duyệt nội dung và phối hợp chia sẻ dữ liệu theo yêu cầu quản lý.

Sự thay đổi lớn nhất trong giai đoạn tới nằm ở yếu tố niềm tin. Một thị trường mà người mua có thể kiểm chứng danh tính người bán, truy xuất nguồn gốc hàng hóa và được đảm bảo cơ chế khiếu nại minh bạch sẽ có sức hút bền vững hơn so với việc chỉ dựa vào các chương trình khuyến mại ngắn hạn. Khi niềm tin được củng cố, chi phí xã hội do gian lận và tranh chấp cũng giảm theo, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển lâu dài.

Chị Hà Mai, nhân viên văn phòng tại Hà Nội, cho biết dù thường xuyên mua hàng trực tuyến nhưng vẫn lo ngại về chất lượng sản phẩm. “Nhiều khi nhận hàng không đúng như quảng cáo, việc khiếu nại rất mất thời gian. Nếu người bán được xác thực rõ ràng và có thể truy trách nhiệm, tôi sẽ yên tâm đặt mua hơn”, chị Mai nói.

Ở chiều ngược lại, chị Hồng Anh, tiểu thương kinh doanh mỹ phẩm trực tuyến, cho rằng cơ chế định danh sẽ giúp thị trường công bằng hơn. “Nhiều năm qua tôi phải cạnh tranh với các tài khoản bán hàng trôi nổi, giá rẻ nhưng không đảm bảo chất lượng. Khi tất cả đều phải xác thực danh tính, người làm ăn nghiêm túc sẽ có lợi thế”, chị Hồng Anh chia sẻ.

Quá trình chuyển đổi chắc chắn tạo áp lực ban đầu đối với hộ kinh doanh nhỏ và cá nhân mới tham gia thị trường, từ việc hoàn thiện hồ sơ đến tuân thủ quy định mới. Tuy nhiên, nếu được triển khai đồng bộ và có lộ trình phù hợp, năm 2026 có thể trở thành cột mốc đánh dấu sự trưởng thành của thương mại điện tử Việt Nam. Khi đó, “làm thật” không còn là lựa chọn, mà trở thành tiêu chuẩn bắt buộc để tồn tại và phát triển trong môi trường kinh doanh số.