Sầu riêng Lâm Đồng mở cửa xuất khẩu từ vùng nguyên liệu lớn

Một container sầu riêng cấp đông rời nhà máy không chỉ mang theo những múi quả đã được bảo quản ở nhiệt độ thấp. Phía sau đó là cả một vùng nguyên liệu đang được chuẩn hóa, những cơ sở đóng gói được kiểm soát chặt hơn và yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc khi trái sầu riêng Việt Nam bước sâu vào thị trường quốc tế.

Sáng 13/9, tại Khu công nghiệp Tâm Thắng, xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng, một doanh nghiệp Đắk Lắk khánh thành nhà máy chế biến nông sản xuất khẩu, đồng thời xuất khẩu lô sầu riêng cấp đông đầu tiên sang Trung Quốc gồm 2 container, tổng trọng lượng 54 tấn.

Từ vùng trồng lớn đến nhà máy chế biến

Nhà máy đặt trên diện tích 22.000 m², trong đó 13.000 m² là nhà xưởng, tổng vốn đầu tư 150 tỷ đồng. Công suất thiết kế đạt 15.000 tấn sầu riêng cấp đông và 13.000 tấn chanh dây chế biến mỗi năm, tạo việc làm cho khoảng 250 lao động địa phương.

Các đại biểu thực hiện nghi thức ấn nút khánh thành nhà máy.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách doanh nghiệp định hình nhà máy. Thay vì chỉ tập trung vào phần quả thương phẩm, chuỗi sản xuất được tính tới cả phụ phẩm. Doanh nghiệp đã ký hợp tác với đối tác Australia để thu hồi vỏ sầu riêng, vỏ chanh dây sản xuất Biochar, qua đó hướng tới một chuỗi tuần hoàn trong nông nghiệp.

Cách tiếp cận này cho thấy cuộc cạnh tranh của ngành sầu riêng đang thay đổi. Lợi thế về diện tích và sản lượng vẫn quan trọng, nhưng để đi sâu vào thị trường nước ngoài, trái sầu riêng phải được đặt trong một chuỗi có khả năng kiểm soát từ vùng trồng, thu hoạch, đóng gói đến bảo quản và chế biến.

Hai vùng sầu riêng lớn cùng tăng tốc

Lâm Đồng hiện có hơn 44.283 ha sầu riêng, trong đó khoảng 22.850 ha đang trong thời kỳ kinh doanh; sản lượng năm 2025 đạt hơn 284.287 tấn. Đây là một trong những vùng sầu riêng lớn nhất cả nước. Đáng chú ý, địa phương đang đẩy mạnh quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và sản xuất theo tiêu chuẩn phục vụ xuất khẩu.

Đến tháng 8/2026, Lâm Đồng có 346 mã số vùng trồng sầu riêng với diện tích hơn 13.297 ha, cho thấy phần diện tích đã được chuẩn hóa phục vụ thị trường xuất khẩu đang tiếp tục được mở rộng.

Sầu riêng Lâm Đồng hướng ra thị trường nước ngoài không chỉ là câu chuyện một nhà máy vừa xuất 54 tấn hàng cấp đông. Sau lô hàng đầu tiên là hai vùng nguyên liệu lớn đang bước sang giai từ mở rộng diện tích sang chuẩn hóa chất lượng, từ bán quả tươi sang cấp đông – chế biến, từ một thị trường chính sang bài toán xây dựng chuỗi xuất khẩu dài hạn Ảnh: https://lamdong.gov.vn).

Trong khi đó, Đắk Lắk đang sở hữu quy mô sản lượng rất lớn. Toàn tỉnh có khoảng 44.000 ha sầu riêng, niên vụ 2026 dự kiến đạt gần 500.000 tấn. Trung Quốc vừa phê duyệt thêm 140 mã số vùng trồng với hơn 4.300 ha và 31 cơ sở đóng gói sầu riêng quả tươi, mở rộng đáng kể năng lực tham gia chuỗi xuất khẩu chính ngạch.

Những con số này cũng cho thấy một thực tế: diện tích sầu riêng rất lớn chưa đồng nghĩa toàn bộ sản lượng có thể bước ngay vào thị trường xuất khẩu. Tại Đắk Lắk, diện tích được cấp mã mới vẫn chỉ chiếm một phần diện tích sầu riêng cho thu hoạch, đồng nghĩa dư địa chuẩn hóa vùng trồng còn rất rộng.

Chất lượng trở thành năng lực cạnh tranh

Khi quy mô tăng nhanh, câu chuyện của sầu riêng không còn dừng ở sản lượng. Các thị trường nhập khẩu ngày càng yêu cầu cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng ngay từ vùng nguyên liệu. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang thúc đẩy việc chuẩn hóa ngành hàng, trong đó mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói là một phần quan trọng của chuỗi xuất khẩu.

Đắk Lắk đang triển khai mạnh việc số hóa dữ liệu, chuẩn hóa vùng trồng và kết nối truy xuất nguồn gốc. Việc Trung Quốc cấp thêm mã số trong tháng 8/2026 tạo thêm dư địa cho xuất khẩu chính ngạch, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu duy trì nghiêm các điều kiện để mã số được sử dụng ổn định.

Với Lâm Đồng, lợi thế còn nằm ở tỷ lệ diện tích sản xuất ứng dụng công nghệ cao và khả năng tổ chức vùng nguyên liệu. Khi những vùng trồng này được kết nối với nhà máy cấp đông, cơ sở đóng gói và hệ thống tiêu thụ, giá trị của sầu riêng không chỉ được quyết định tại thời điểm thu hoạch.

Đi xa hơn một thị trường

Sầu riêng đang trở thành động lực quan trọng của xuất khẩu rau quả Việt Nam. Trong 8 tháng năm 2026, theo thông tin tại sự kiện ở Cư Jút, xuất khẩu sầu riêng đạt khoảng 2 tỷ USD, tăng 26% so với cùng kỳ năm 2025. Xu hướng chung của ngành cũng đang chuyển mạnh sang chuẩn hóa vùng nguyên liệu, tăng chế biến và kiểm soát chất lượng từ đầu vào.

Với Lâm Đồng và Đắk Lắk, đây là thời điểm phải biến lợi thế tự nhiên thành năng lực kinh doanh dài hạn. Một vùng nguyên liệu lớn giúp có sản lượng, nhưng để giữ được thị trường cần thêm mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, công nghệ bảo quản, chế biến và hệ thống truy xuất.

Lô 54 tấn sầu riêng cấp đông xuất sang Trung Quốc vì thế có thể xem như một bước khởi đầu nhỏ nhưng có ý nghĩa. Khi sầu riêng được cấp đông, chế biến và kết nối với các đối tác nước ngoài, khoảng cách giữa một trái cây tại vườn và một sản phẩm trong chuỗi cung ứng quốc tế đang được rút ngắn.

Và khi cả phần vỏ cũng được tính vào chuỗi giá trị để tạo Biochar, câu chuyện xuất khẩu không còn chỉ là bán thêm một tấn sầu riêng. Đó là quá trình biến vùng nguyên liệu lớn thành một ngành hàng có khả năng tạo ra nhiều giá trị hơn trên cùng một sản phẩm.