Quảng Trị nâng cao chất lượng giống cây lâm nghiệp, phát triển rừng trồng bền vững

Trước yêu cầu nâng cao hiệu quả sản xuất lâm nghiệp, tỉnh Quảng Trị đang tăng cường quản lý nguồn giống, kiểm soát chất lượng cây giống và thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, từng bước xây dựng hệ thống cung ứng giống đáp ứng yêu cầu phát triển rừng bền vững.

Phát triển nguồn giống từ cơ sở sản xuất đến nghiên cứu khoa học

Tại thôn Cam Thuận, xã Cam Lộ, mô hình vườn ươm cây lâm nghiệp của ông Lê Văn Quý là một trong những cơ sở sản xuất giống cây bản địa phục vụ nhu cầu trồng rừng. Được đầu tư từ năm 2018 trên diện tích khoảng 0,4ha, vườn ươm hiện cung ứng khoảng 15 loài cây bản địa như huê, huỷnh, sến, lim, hương..., với sản lượng hơn 100.000 cây giống mỗi năm.

Bên cạnh mở rộng quy mô sản xuất, ông Quý chú trọng đổi mới kỹ thuật, đầu tư hệ thống mái che và tưới tự động nhằm cải thiện điều kiện chăm sóc, nâng cao chất lượng cây giống. Sản phẩm của cơ sở không chỉ phục vụ nhu cầu trong tỉnh mà còn được cung ứng đến nhiều địa phương trên cả nước.

Quảng Trị đang tăng cường quản lý nguồn giống, ứng dụng khoa học công nghệ và nâng cao chất lượng cây giống lâm nghiệp, hướng đến phát triển rừng trồng năng suất cao, đa dạng sinh học và bền vững.

Theo ông Quý, sự hỗ trợ về kỹ thuật và tạo điều kiện của chính quyền địa phương, lực lượng kiểm lâm đã góp phần giúp gia đình từng bước hoàn thiện mô hình, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Tại địa bàn do Hạt Kiểm lâm Cam Lộ - Đông Hà quản lý, hiện có 13 cơ sở sản xuất, kinh doanh và ươm giống cây lâm nghiệp, phân bố tại 4 xã, phường. Trong đó, xã Cam Lộ có 3 cơ sở, xã Hiếu Giang có 8 cơ sở, phường Đông Hà và phường Nam Đông Hà mỗi địa phương có 1 cơ sở.

Các cơ sở này sản xuất khoảng 7,5 triệu cây giống mỗi năm; sản lượng từ đầu năm 2026 đến nay đạt gần 2 triệu cây. Cùng với hoạt động sản xuất, lực lượng kiểm lâm thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn các cơ sở quản lý quy trình kỹ thuật, theo dõi số lượng cây giống nhập và xuất bán, đồng thời phổ biến quy định pháp luật về điều kiện sản xuất, kinh doanh giống cây lâm nghiệp.

Công tác tuyên truyền cũng được chú trọng nhằm giúp chủ cơ sở, chủ rừng và các hộ gia đình lựa chọn giống có nguồn gốc hợp pháp, phù hợp với mục tiêu sản xuất, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế rừng trồng.

Song song với hệ thống vườn ươm, các đơn vị nghiên cứu khoa học đang từng bước ứng dụng công nghệ sinh học vào sản xuất giống. Trung tâm Thực nghiệm lâm nghiệp Bắc Trung Bộ thuộc Viện Khoa học lâm nghiệp Bắc Trung Bộ triển khai nhân giống keo, bạch đàn bằng phương pháp nuôi cấy mô và giâm hom, hướng đến sản xuất số lượng lớn cây giống chất lượng cao, tăng tỷ lệ sử dụng giống mới trong trồng rừng kinh tế.

Theo Tiến sĩ Phạm Tiến Hùng, Giám đốc Trung tâm, đơn vị tập trung nghiên cứu, tuyển chọn các dòng keo có chất lượng gỗ tốt, hình thái thân phù hợp, sau đó đưa vào nuôi cấy mô, lưu trữ và phát triển cây chủ tại vườn ươm để cung cấp cho người dân.

Tăng cường kiểm soát nguồn giống, nâng cao chất lượng rừng trồng

Theo Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Nguyễn Văn Long, toàn tỉnh hiện có 66 cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây trồng lâm nghiệp, với sản lượng dự kiến năm 2026 khoảng 63,13 triệu cây giống.

Từ đầu năm đến nay, cơ quan chuyên môn đã công nhận 7 nguồn giống, chủ yếu là các vườn cây đầu dòng keo lai thuộc các dòng AH1, AH7, BV10, BV16 và BV32 có năng suất, chất lượng cao. Tỷ lệ giống được kiểm soát đưa vào trồng rừng đạt 80%.

Thời gian qua, lực lượng kiểm lâm và các cơ quan chuyên môn tăng cường phối hợp kiểm tra, hướng dẫn các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, tuân thủ quy định về quản lý nguồn giống. Qua đó, góp phần hạn chế tình trạng sản xuất, cung ứng cây giống thiếu kiểm soát, bảo đảm chất lượng đầu vào cho hoạt động trồng rừng.

Tuy nhiên, năng lực sản xuất giống chất lượng cao trên địa bàn vẫn còn những hạn chế. Hiện toàn tỉnh mới có một cơ sở sản xuất giống bằng phương pháp nuôi cấy mô, quy mô chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu ngày càng tăng của hoạt động trồng rừng.

Thực tế này đặt ra yêu cầu tiếp tục đầu tư nâng cấp hệ thống vườn ươm, mở rộng ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô và tăng cường quản lý chất lượng giống, qua đó tạo nền tảng nâng cao năng suất, chất lượng rừng trồng và giá trị kinh tế lâm nghiệp.

Hướng đến hệ thống giống lâm nghiệp hiện đại, phát triển bền vững

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển nguồn giống, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng kế hoạch phát triển, quản lý giống cây trồng lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh. Định hướng trọng tâm là hình thành ngành sản xuất giống hiện đại, bảo đảm nguồn cung cây giống chất lượng cao phục vụ nhu cầu trồng rừng, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và từng bước đưa công nghệ sinh học vào công tác lai tạo giống.

Kế hoạch cũng chú trọng phát huy ưu thế lai, bảo tồn tính đa dạng sinh học và xây dựng hệ thống giống cây lâm nghiệp bản địa, đáp ứng yêu cầu phát triển rừng sản xuất, đặc biệt là rừng gỗ lớn.

Cùng với đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức tập huấn, hướng dẫn chủ rừng lựa chọn giống và cơ cấu loài cây phù hợp với điều kiện sinh thái, mục đích sử dụng đất và nhu cầu thị trường. Việc phát triển rừng gỗ lớn, trồng cây bản địa đa mục đích được khuyến khích nhằm nâng cao giá trị kinh tế, tăng cường đa dạng sinh học và phát huy chức năng phòng hộ của rừng.

Công tác kiểm tra, giám sát các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây lâm nghiệp tiếp tục được tăng cường, bảo đảm hoạt động sản xuất, lưu thông giống tuân thủ quy định pháp luật.

Từ đầu năm 2026 đến nay, diện tích rừng trồng mới toàn tỉnh ước đạt 15.623ha; trồng cây phân tán đạt 2,352 triệu cây; diện tích rừng trồng được chăm sóc đạt 48.125ha. Diện tích rừng có chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC đạt 58.746ha. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu trồng 22.800ha rừng và 3,5 triệu cây xanh, góp phần nâng cao độ che phủ rừng, cải thiện môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế lâm nghiệp.

Trong thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục tuyên truyền về vai trò của giống cây có nguồn gốc rõ ràng, đồng thời tham mưu các chính sách khuyến khích đầu tư, hỗ trợ nâng cấp hệ thống vườn ươm, nhất là các cơ sở quy mô vừa và nhỏ tại những địa bàn có nhu cầu lớn về cây giống.

Bên cạnh đó, việc tăng cường quản lý thị trường giống, bảo đảm cạnh tranh công bằng giữa các cơ sở sản xuất, khuyến khích các hộ liên kết thành nhóm sản xuất, kinh doanh cũng được xác định là giải pháp cần thiết nhằm nâng cao năng lực cung ứng, tạo thuận lợi cho công tác quản lý và từng bước hình thành hệ thống sản xuất giống cây lâm nghiệp chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển rừng bền vững trên địa bàn tỉnh.