Quan ngại áp lực giá xăng dầu, Cục Thống kê ra đề xuất hạn chế những cú sốc với CPI quý II

Bà Nguyễn Thị Hương - Cục trưởng Cục Thống kê phát biểu tại buổi họp báo.

Tại họp báo thường kỳ quý I/2026, bà Nguyễn Thị Hương - Cục trưởng Cục Thống kê cho biết, biến động tăng mạnh của giá xăng dầu trong tháng 3 đã tác động đáng kể đến mặt bằng giá chung.

Cụ thể, chỉ số giá nhóm giao thông tháng 3/2026 tăng 12,85% so với tháng trước, qua đó làm CPI chung tăng 1,28 điểm phần trăm. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc giá xăng dầu trong nước tăng mạnh theo xu hướng của thị trường thế giới.

Trong đó, chỉ số giá xăng tăng 29,72%, giá dầu diesel tăng tới 57,03% so với tháng trước, chịu tác động từ đà tăng của giá năng lượng toàn cầu trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung.

Diễn biến này nhanh chóng lan tỏa sang nhiều lĩnh vực. Giá xăng dầu tăng kéo theo chi phí vận tải tăng cao, khiến giá dịch vụ giao thông công cộng tăng 6,53%. Một số loại hình vận tải ghi nhận mức tăng đáng kể như: vận tải hành khách hàng không tăng 23,19%, đường sắt tăng 13,92%, đường thủy tăng 6,51%, xe buýt tăng 4,32%, vận tải đường bộ tăng 2,38%, taxi tăng 1,77%, dịch vụ giao nhận và hành lý ký gửi tăng 1,43%.

Đáng lưu ý, chỉ số giá điện, nước sinh hoạt trong tháng 3 phản ánh biến động trễ một tháng so với các mặt hàng khác, do được tính dựa trên doanh thu và sản lượng tiêu dùng của tháng 2/2026.

Áp lực lan tỏa sang vận tải, logistics và nhiều ngành kinh tế

Trả lời câu hỏi của phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập về tác động của giá xăng dầu tới vận tải và logistics trong thời gian tới, bà Nguyễn Thu Oanh - Trưởng Ban Thống kê dịch vụ và giá cho rằng, mức độ truyền dẫn của giá xăng dầu thế giới vào thị trường trong nước là rất lớn, song có sự khác biệt theo từng thời điểm.

Trưởng Ban Thống kê dịch vụ và giá Nguyễn Thu Oanh chia sẻ về vấn đề áp lực giá xăng dầu

Trong hai tháng đầu năm, giá xăng dầu trong nước có xu hướng giảm so với cùng kỳ năm trước, góp phần kiềm chế mặt bằng giá. Tuy nhiên, từ tháng 3, giá nhiên liệu tăng mạnh đã khiến nhóm giao thông tăng cao, tạo áp lực đáng kể lên CPI. Tính chung quý I/2026, CPI tăng 3,51% so với cùng kỳ, vẫn trong phạm vi kiểm soát nhưng áp lực lạm phát đã bắt đầu gia tăng.

Theo phân tích, giá xăng dầu không chỉ tác động trực tiếp mà còn lan tỏa sang nhiều lĩnh vực như vận tải, sản xuất và dịch vụ, làm gia tăng chi phí đầu vào và tạo áp lực lạm phát theo cơ chế chi phí đẩy. Thực tế, chi phí vận tải tăng đã kéo theo giá dịch vụ logistics, vận chuyển hàng hóa, cũng như ảnh hưởng đến giá dịch vụ ăn uống và nhiều nhóm hàng khác.

Tuy nhiên, tác động này trong quý I chưa lan rộng trên diện toàn nền kinh tế, mà chủ yếu thể hiện rõ từ cuối quý và dự kiến sẽ rõ nét hơn trong quý II. Trong bối cảnh giá năng lượng thế giới còn nhiều biến động, chi phí vận tải và logistics có thể tiếp tục chịu áp lực gia tăng.

Trước những biến động trên, công tác điều hành giá xăng dầu thời gian qua được đánh giá là chủ động, linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường thế giới và nhu cầu trong nước. Việc điều hành theo chu kỳ, kết hợp sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu cùng các công cụ thuế, phí đã góp phần giảm mức độ truyền dẫn từ giá thế giới vào trong nước, hạn chế các cú sốc đối với CPI.

Về triển vọng thời gian tới, áp lực lạm phát được dự báo phụ thuộc lớn vào diễn biến giá năng lượng và hàng hóa cơ bản trên thế giới. Nếu các yếu tố này tiếp tục tăng mạnh, lạm phát trong nước sẽ chịu tác động đáng kể. Bên cạnh đó, chi phí logistics, vận tải có xu hướng gia tăng; việc điều chỉnh giá dịch vụ do Nhà nước quản lý và chính sách tiền lương dự kiến áp dụng từ tháng 7/2026 cũng có thể tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá.

Ngoài ra, sự phục hồi của tiêu dùng, du lịch và việc đẩy mạnh đầu tư công cũng là những yếu tố có thể góp phần làm gia tăng CPI trong thời gian tới.

Theo tính toán sơ bộ, nếu giá xăng dầu tiếp tục tăng mạnh và kéo dài, áp lực từ giá nguyên liệu có thể khiến CPI tăng thêm khoảng 1 - 2 điểm phần trăm. Khi đó, mục tiêu kiểm soát lạm phát quanh mức 4,5% theo Nghị quyết của Quốc hội sẽ đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi công tác điều hành giá phải tiếp tục thận trọng và linh hoạt.

Để hạn chế tác động của giá xăng dầu đến mặt bằng giá chung, đại diện Cục Thống kê khuyến nghị cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Trọng tâm là theo dõi sát diễn biến giá năng lượng trong và ngoài nước để kịp thời đánh giá tác động, từ đó có phương án điều hành phù hợp.

Đồng thời, cần linh hoạt sử dụng các công cụ chính sách như thuế, phí và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu khi thị trường biến động mạnh; tăng cường quản lý thị trường, kiểm soát việc kê khai, niêm yết giá, ngăn chặn tình trạng lợi dụng tăng giá bất hợp lý.

Việc đảm bảo nguồn cung xăng dầu ổn định, cùng với kiểm soát chi phí logistics và vận tải, được xác định là yếu tố then chốt nhằm hạn chế tác động dây chuyền đến chi phí sản xuất và giá hàng hóa, qua đó góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.