Sáng 19/5, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến với một số bộ, ngành và 10 địa phương nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về tài chính và thúc đẩy giải ngân vốn năm 2026 trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Báo cáo tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, nguồn kinh phí khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số còn lại từ năm 2025 chuyển sang năm 2026 là hơn 8.421 tỷ đồng. Tổng nguồn kinh phí năm 2026 đạt hơn 103.441 tỷ đồng, trong đó khoảng 73.441 tỷ đồng do Bộ Khoa học và Công nghệ tổng hợp và 30.000 tỷ đồng là khoản chi có tính chất khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo ở các lĩnh vực khác do Bộ Tài chính tổng hợp.
 |
| Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Khẩn trương giải ngân vốn cho khoa học công nghệ và chuyển đổi số |
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, kế hoạch triển khai năm 2026 đã được hướng dẫn với tổng kinh phí khoảng 51.868 tỷ đồng, gồm hơn 27.746 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương và hơn 24.122 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương. Phần kinh phí chưa giao kế hoạch trong năm còn hơn 20.355 tỷ đồng.
Đến nay, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Tài chính bố trí 998,3 tỷ đồng cho 22/46 nền tảng số, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính; đồng thời phân bổ hơn 2.478 tỷ đồng cho 35/52 cơ sở dữ liệu đã đăng ký triển khai.
Tính đến ngày 12/5, tổng số vốn giải ngân đạt hơn 7.945 tỷ đồng, tương đương 14,78% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương giải ngân hơn 4.063 tỷ đồng, đạt 14,8%; vốn ngân sách địa phương giải ngân hơn 3.882 tỷ đồng, đạt 14,75%.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn tồn tại nhiều điểm nghẽn. Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, các khó khăn chủ yếu liên quan đến cơ chế lập dự toán, phân bổ và quản lý kinh phí; thủ tục đầu tư công còn nhiều tầng nấc; quy trình thẩm định kéo dài; quy định về đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin chưa phù hợp với đặc thù lĩnh vực công nghệ số. Ngoài ra, cơ chế tổ chức và vận hành Quỹ phát triển khoa học và công nghệ tại địa phương cũng chưa được hướng dẫn đầy đủ, thống nhất.
Tại hội nghị, lãnh đạo nhiều địa phương phản ánh việc thiếu hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá đối với các sản phẩm công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Digital Twin hay Data Warehouse đang gây khó khăn cho quá trình triển khai dự án. Một số quy định đấu thầu, như yêu cầu tối thiểu ba báo giá, được cho là chưa phù hợp với các sản phẩm công nghệ đặc thù hoặc mang tính nghiên cứu, đổi mới.
Đại diện Bộ Tài chính cho biết, mặc dù nguồn vốn đã được bố trí đầy đủ nhưng tỷ lệ giải ngân tại nhiều bộ, ngành Trung ương vẫn ở mức rất thấp, thậm chí bằng 0%. Theo đánh giá, vướng mắc chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực hiện và quy định pháp luật chuyên ngành.
Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển mới của đất nước, được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, tiến độ giải ngân hiện nay vẫn chưa đáp ứng yêu cầu đề ra.
Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương nghiêm túc rà soát trách nhiệm, xác định rõ nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến giải ngân chậm; trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc tiến độ thực hiện, coi giải ngân vốn cho khoa học công nghệ và chuyển đổi số là nhiệm vụ chính trị trọng tâm trong năm 2026.
Đồng thời, các cơ quan cần rà soát toàn bộ danh mục dự án, phân loại rõ các nhiệm vụ có thể triển khai ngay để tập trung nguồn lực thực hiện; những dự án còn vướng mắc vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét tháo gỡ. Mục tiêu được đặt ra là phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn trong năm 2026.
“Việc phân bổ vốn phải bảo đảm trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các nhiệm vụ có tính chiến lược, tạo đột phá và có sức lan tỏa lớn, tránh dàn trải, manh mún, kém hiệu quả”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Đặc biệt, Phó Thủ tướng yêu cầu ưu tiên nguồn lực cho các nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, phát triển trí tuệ nhân tạo, các sản phẩm công nghệ chiến lược, trung tâm đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo; bảo đảm mỗi dự án triển khai đều có sản phẩm đầu ra cụ thể, đo lường được hiệu quả thực tế.
Phó Thủ tướng cũng giao Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp khẩn trương tháo gỡ cơ bản các vướng mắc về cơ chế, chính sách ngay trong tháng 6/2026, nhất là các quy định liên quan đến đấu thầu, đầu tư và tài chính; đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý, sửa đổi hoặc hướng dẫn kịp thời các thông tư, nghị định còn bất cập để tạo chuyển biến rõ nét trong giải ngân từ nửa cuối năm 2026.
Ngoài ra, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung hoàn thiện và nâng cấp hệ thống phòng thí nghiệm quốc gia phục vụ nghiên cứu khoa học; đồng thời khuyến khích các địa phương tận dụng hiệu quả trụ sở dôi dư để xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp và môi trường nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ.
