Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng vừa ký Quyết định số 626/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030. Đây là chương trình được xây dựng theo hướng tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, chính sách để khuyến khích, tạo thuận lợi và kiểm soát rủi ro cho hoạt động đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường nước ngoài.
 |
| Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam gia tăng sự hiện diện ở nước ngoài một cách toàn diện (Ảnh minh hoạ). |
Điểm đáng chú ý là chương trình đặt mục tiêu tạo cơ chế tiếp cận thị trường và các nguồn lực như đầu tư, tài chính, hạ tầng, công nghệ, thông tin và nhân lực theo hướng thông thoáng hơn, đồng thời tinh gọn thủ tục hành chính, tăng tính tương thích với các nền kinh tế có sức cạnh tranh cao. Đây là phần việc mang tính nền móng, bởi nếu không gỡ nút thắt thể chế, doanh nghiệp khó đi xa dù có năng lực sản xuất hay tham vọng mở rộng ra bên ngoài.
Theo định hướng được phê duyệt, doanh nghiệp Việt sẽ được khuyến khích đầu tư, kinh doanh ở những ngành, lĩnh vực và thị trường mà Việt Nam có lợi thế cạnh tranh quốc tế, giá trị gia tăng cao và khả năng lan tỏa lớn. Trọng tâm không chỉ là xuất khẩu hàng hóa, mà còn mở rộng sang đầu tư chiến lược, mua bán - sáp nhập, xây dựng trung tâm phân phối, kho ngoại quan, khu công nghiệp, hệ thống bán buôn, bán lẻ, đại lý, văn phòng đại diện, văn phòng R&D và dịch vụ sau bán hàng tại thị trường nước ngoài.
Một điểm nhấn khác là chương trình ưu tiên nhóm doanh nghiệp có năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh vượt trội, có khả năng dẫn dắt ngành, lĩnh vực và tạo hiệu ứng lan tỏa trong chuỗi giá trị. Các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo có mô hình kinh doanh toàn cầu cũng nằm trong nhóm được khuyến khích, cho thấy tư duy chính sách đã mở rộng từ xuất khẩu truyền thống sang xây dựng lực lượng doanh nghiệp có thể vận hành ở quy mô quốc tế.
Về mục tiêu cụ thể đến năm 2030, chương trình đặt ra ba nhóm chỉ tiêu đáng chú ý. Thứ nhất, tối thiểu 10.000 lượt doanh nghiệp được đào tạo về triển khai hoạt động đầu tư và kinh doanh toàn cầu; 1.000 doanh nghiệp được tư vấn, xây dựng kế hoạch vươn ra thị trường quốc tế; ít nhất 100 doanh nghiệp được hỗ trợ chuyên sâu, toàn diện để đầu tư ra nước ngoài, trong đó 30% đầu tư theo phương thức M&A.
Thứ hai, tối thiểu 100 doanh nghiệp được hỗ trợ chuyên sâu từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất đến phân phối và xây dựng thương hiệu quốc tế để tham gia vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Trong số này, mục tiêu có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn trong các ngành mũi nhọn, chiến lược tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Đây là chỉ tiêu cho thấy chương trình không hướng đến số lượng đơn thuần, mà muốn hình thành những doanh nghiệp có vị trí rõ hơn trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Thứ ba, tối thiểu 100 doanh nghiệp được hỗ trợ toàn diện để hoạt động hiệu quả trên các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới của Việt Nam và quốc tế, trong đó tối thiểu 10 doanh nghiệp đạt doanh thu xuất khẩu trực tuyến trên 10 triệu USD. Mục tiêu này phản ánh rõ xu hướng mở thị trường bằng nền tảng số, thay vì chỉ dựa vào mô hình phân phối truyền thống.
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, chương trình xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp gồm: hoàn thiện khung thể chế đồng bộ, minh bạch và thuận lợi; xây dựng nền tảng thông tin, nhận thức và năng lực vươn ra thị trường; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài, nhất là đầu tư M&A; thúc đẩy doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu; và tạo thuận lợi cho các hoạt động thương mại số xuyên biên giới.
Nhìn tổng thể, chương trình mới cho thấy mục tiêu không chỉ là đưa hàng Việt ra nước ngoài, mà là đưa doanh nghiệp Việt hiện diện sâu hơn trong thị trường quốc tế bằng nhiều hình thức có giá trị gia tăng cao hơn. Nếu triển khai đúng hướng, đây có thể là một bước dịch chuyển đáng chú ý từ tư duy xúc tiến thương mại đơn lẻ sang tư duy xây dựng năng lực cạnh tranh toàn cầu cho khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam. Đây cũng là trục chính khiến quyết định lần này đáng chú ý với cộng đồng doanh nghiệp.
