PGS. TS Ngô Trí Long: Cần đánh thuế giao dịch để tránh đầu cơ vàng

Thị trường vàng Việt Nam trong những năm gần đây luôn là một chủ đề nóng, thu hút sự quan tâm của cả nhà đầu tư lẫn cơ quan quản lý. Những biến động sâu của giá vàng đã trải qua nhiều chu kỳ trong suốt 15 năm qua, khẳng định vai trò và tác động rất lớn của kênh đầu tư này đến kinh tế vĩ mô.

Chia sẻ về những biến động lịch sử về giá vàng, PGS.TS Ngô Trí Long – chuyên gia kinh tế, tài chính, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thị trường Giá cả (Bộ Tài chính), nhắc lại thời điểm năm 2009, giá vàng chỉ khoảng 24 triệu đồng/lượng, và đến giai đoạn 2014–2015, thị trường từng chứng kiến vàng giảm tới 30%. Hiện nay, thị trường vàng trong nước đang nóng trở lại với sức mua tăng mạnh, nhiều cửa hàng vàng rơi vào tình trạng “cháy đơn”.

PGS. TS Ngô Trí Long dẫn chứng có nơi nhận tới 1.000 đơn mỗi ngày nhưng chỉ đáp ứng được khoảng 500 đơn, cho thấy tâm lý đầu cơ và tích trữ vàng đang trở lại rõ rệt.

PGS. TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, tài chính, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thị trường Giá cả (Bộ Tài chính).

Theo phân tích của chuyên gia này, nguyên nhân khiến giá vàng tăng chủ yếu nằm ở các yếu tố quốc tế, bao gồm căng thẳng địa chính trị, những biến động khó lường của kinh tế toàn cầu và xu hướng các ngân hàng trung ương trên thế giới tăng cường dự trữ vàng. Vàng, trong bối cảnh bất định như hiện nay, luôn được coi là tài sản trú ẩn an toàn, một nơi lưu giữ giá trị bền vững.

Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là sự khác biệt giữa giá vàng trong nước và giá vàng thế giới. PGS.TS Ngô Trí Long chỉ rõ, giá vàng trong nước đang cao hơn thế giới từ 10 đến 11%. Trong khi đó, các quốc gia khác trong khu vực chỉ duy trì mức chênh lệch khoảng 1,2%, ngoại trừ Hàn Quốc với 18%. Mức chênh lệch lớn và kéo dài này, theo ông, là dấu hiệu phản ánh sự bất ổn và thiếu cạnh tranh lành mạnh trên thị trường nội địa.

Việc mua vàng từ thị trường quốc tế phải tuân theo giá thế giới và diễn biến tỷ giá, nhưng nếu để mức chênh lệch 10-11% kéo dài, hệ lụy là rất lớn. Ông Long cảnh báo tình trạng này sẽ kích thích hoạt động buôn lậu vàng và trốn thuế, gây mất cân đối lớn về ngoại tệ và làm thất thoát nguồn thu ngân sách nhà nước. Đây là một vấn đề cấp bách cần có giải pháp quản lý hiệu quả hơn.

Đề cập đến chính sách quản lý vàng, ông Long cho rằng Nghị định 232 đã thể hiện một tư duy quản lý mới, tiếp cận theo nguyên lý thị trường. Tuy nhiên, nghị định này vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định.

Ông Long phân tích: “Quy định vốn tối thiểu 1.000 tỉ đồng cho doanh nghiệp kinh doanh vàng và 10.000 tỉ đồng cho ngân hàng khiến rất ít đơn vị đáp ứng được. Điều này vô hình trung có thể tái lập độc quyền nhóm trong lĩnh vực vàng”. Ông cho biết, trước đây thị trường từng có 10-12 thương hiệu vàng miếng khác nhau cạnh tranh, nhưng hiện nay chỉ còn lại vài doanh nghiệp đủ điều kiện hoạt động. Ông nhấn mạnh sự cần thiết phải có những hiệu chỉnh chính sách để thị trường vận hành linh hoạt, minh bạch, tránh rơi vào tình trạng “vàng của nhóm”, qua đó đảm bảo cạnh tranh công bằng và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Về kế hoạch thí điểm sàn giao dịch vàng, PGS. TS Ngô Trí Long bày tỏ sự ủng hộ. Ông tin rằng nếu sàn vàng được vận hành một cách minh bạch và hiệu quả, nó sẽ là kênh giúp huy động được nguồn vàng lớn đang nằm rải rác trong dân, làm tăng nguồn cung vàng trong trung và dài hạn, từ đó giúp thị trường bớt đi sự biến động, ổn định hơn.

Nói về quan điểm cá nhân, chuyên gia kỳ cựu này chia sẻ thẳng thắn: “Bản thân tôi là một nhà đầu tư vàng, sau đó mới đến bất động sản. Vàng là tài sản bền vững về giá trị”. Ông khẳng định trong bối cảnh kinh tế đầy biến động hiện nay, vàng vẫn là một kênh đầu tư cần thiết trong danh mục của người dân, nhưng ông cũng đưa ra lời khuyên là nhà đầu tư cần có chiến lược rõ ràng và tránh xa việc đầu cơ ngắn hạn.

Cuối cùng, PGS. TS Ngô Trí Long đề cập đến một thay đổi quan trọng sắp tới: theo dự thảo mới, các giao dịch vàng từ 20 triệu đồng trở lên sẽ phải thực hiện qua tài khoản và chịu thuế 0,1% trên giá trị giao dịch. Ông Long hoàn toàn ủng hộ việc đánh thuế này, tin rằng đây là biện pháp chính đáng để tránh lũng đoạn thị trường và thuế sẽ đánh đúng, đánh trúng vào đối tượng đầu cơ.

Ngoài ra, ông Long tin tưởng chính sách thuế mới này, nếu được Quốc hội thông qua và đưa vào Luật Thuế thu nhập cá nhân, sẽ góp phần bình ổn thị trường vàng, đảm bảo công bằng và gia tăng nguồn thu cho ngân sách quốc gia.