Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) vừa chính thức ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phân cấp và đóng phương tiện thủy nội địa (QCVN 72:2025), thay thế cho QCVN 72:2013, và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/8/2025. Quy chuẩn này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc cải thiện các quy định kỹ thuật và quản lý đối với phương tiện thủy nội địa, với nhiều điều chỉnh và bổ sung đáng chú ý nhằm tăng cường an toàn, hiệu quả vận hành và bảo vệ môi trường.
Theo quy định mới, kiểm tra phương tiện thủy nội địa được phân thành bốn loại, gồm kiểm tra hàng năm, kiểm tra trung gian, kiểm tra định kỳ và kiểm tra trên đà. Trong đó, kiểm tra trung gian được thực hiện mỗi 36 tháng, cho phép linh hoạt tiến hành trong khoảng một tháng trước hoặc sau ngày được ấn định và trùng với đợt kiểm tra hàng năm lần thứ hai hoặc thứ ba. Kiểm tra định kỳ có nhiệm vụ xác nhận lại cấp đã trao cho tàu, với thời hạn tối đa giữa hai lần kiểm tra là 5 năm. Đối với kiểm tra trên đà, mục tiêu là đánh giá trạng thái kỹ thuật của các phần chìm dưới nước. Quy định yêu cầu tàu vỏ gỗ không bọc ngoài phải kiểm tra hàng năm, trong khi các loại tàu khác được kiểm tra đồng thời với kiểm tra định kỳ, nhưng thời hạn giữa các lần kiểm tra không quá 36 tháng kể từ lần kiểm tra trước đó.
 |
| Nhiều loại tàu thủy được miễn kiểm tra định kì hàng năm đến 5 năm tuổi. |
Quy chuẩn mới cũng miễn yêu cầu kiểm tra hàng năm cho các tàu mang cấp VR-SI, VR-SII và VR-SIII không thuộc loại tàu khách, tàu chở người, tàu chở dầu, hóa chất, khí hóa lỏng hay hàng nguy hiểm trong vòng 5 năm đầu hoạt động. Điều này thể hiện sự cải cách trong quản lý, giảm bớt gánh nặng kiểm tra không cần thiết mà vẫn đảm bảo an toàn kỹ thuật.
Ngoài việc điều chỉnh chu kỳ kiểm tra, QCVN 72:2025 còn sửa đổi nhiều quy định khác. Cụ thể, quy chuẩn cập nhật khối lượng kiểm tra khi đóng mới, hoán cải và khai thác, bổ sung cách tính chiều cao sóng đáng kể để xác định cấp tàu đối với các khu vực hoạt động chưa được quy định rõ. Các yêu cầu về nắp hầm hàng, tàu chở thép cuộn và tài liệu vận hành an toàn cũng được bổ sung, bao gồm thông báo ổn định, hướng dẫn xếp hàng, sổ tay chằng buộc hàng hóa và sổ tay chở hàng hạt.
Quy chuẩn này đặc biệt chú trọng đến các loại tàu sử dụng nhiên liệu đặc biệt, như tàu chạy bằng nhiên liệu có điểm chớp cháy thấp hoặc tàu sử dụng pin làm năng lượng đẩy. Các tàu chở hàng nguy hiểm, chở xô hóa chất, khí hóa lỏng cũng được áp dụng các tiêu chuẩn tương tự như tàu biển, đảm bảo an toàn tuyệt đối trong vận hành. Đồng thời, các quy định về hệ thống truyền động, điện áp cao, thiết bị điện phòng nổ, cũng như các yêu cầu về kết cấu chống cháy, trang bị chữa cháy, thiết bị cứu sinh và thiết bị vô tuyến điện đều được sửa đổi và bổ sung để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
Điểm mới đáng chú ý khác là quy định về mạn khô tàu VR-SB đã được điều chỉnh tiệm cận với tiêu chuẩn của tàu biển hạn chế III, giúp tăng cường khả năng vận hành và quản lý tàu. Ngoài ra, các quy định mới cũng liên quan đến trang bị neo, thay thế xích neo bằng cáp neo, và cải tiến các tiêu chuẩn về hàn, vật liệu và các trang thiết bị hàng giang và cứu đắm.
Quy chuẩn QCVN 72:2025 phản ánh cam kết của Bộ GTVT trong việc nâng cao chất lượng quản lý phương tiện thủy nội địa, đảm bảo sự an toàn, hiệu quả và phù hợp với các tiêu chuẩn hiện đại. Việc áp dụng quy chuẩn này kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự phát triển bền vững của giao thông đường thủy, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc vận hành và khai thác phương tiện.
