Người tiêu dùng "thắt lưng buộc bụng": Áp lực bán lẻ?

Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 5/2025 tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù là một con số tăng trưởng dương, nhưng nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng thực tế có phần khiêm tốn hơn.

Đáng chú ý, doanh thu bán lẻ hàng hóa chỉ tăng 6,8%, thấp hơn so với mức tăng chung, trong khi dịch vụ lưu trú và ăn uống lại tăng tới 17% và du lịch lữ hành tăng 32,5%. Điều này cho thấy sự dịch chuyển trong cơ cấu chi tiêu: người tiêu dùng có thể sẵn lòng chi cho trải nghiệm, du lịch sau đại dịch nhưng lại cân nhắc hơn với các chi tiêu hàng ngày cho hàng hóa thiết yếu và không thiết yếu.

Xu hướng "thắt lưng buộc bụng" của người tiêu dùng đang rõ nét, đặt ngành bán lẻ và tiêu dùng nhanh trước áp lực. (Ảnh: Minh họa)

Các khảo sát gần đây từ NielsenIQ và Kantar Worldpanel cũng củng cố nhận định về xu hướng "thắt lưng buộc bụng". Nhiều hộ gia đình đang cắt giảm các chi tiêu không thực sự cần thiết, ưu tiên sản phẩm thiết yếu với mức giá phải chăng, và có xu hướng chuyển sang các kênh mua sắm tiết kiệm hơn như siêu thị mini, chợ truyền thống, hoặc mua sắm trực tuyến để tìm kiếm khuyến mãi.

Báo cáo của Savills Việt Nam về thị trường bán lẻ TP.HCM quý 1/2025 cũng chỉ ra rằng, tỷ lệ lấp đầy tại một số trung tâm thương mại mới chưa đạt kỳ vọng, cho thấy sự thận trọng của cả nhà bán lẻ và người tiêu dùng.

Áp lực lên doanh nghiệp ngành bán lẻ và FMCG là điều khó tránh khỏi. Khi sức mua chung chậm lại, doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều thách thức. Trước hết là sụt giảm doanh thu và lợi nhuận. Khi người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu, lượng hàng hóa bán ra có thể giảm, kéo theo doanh thu đi xuống.

Thứ hai là tồn kho tăng cao và vòng quay vốn chậm. Nếu doanh nghiệp không kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất và nhập hàng, tồn kho có thể chất đống, gây ứ đọng vốn và phát sinh chi phí lưu kho. Vòng quay vốn chậm lại ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh.

Cuối cùng là khó khăn trong việc ra mắt sản phẩm mới và mở rộng thị trường. Trong bối cảnh người tiêu dùng thận trọng, việc thuyết phục họ thử nghiệm sản phẩm mới hoặc mở rộng mạng lưới phân phối sẽ gặp nhiều trở ngại hơn, đòi hỏi chiến lược marketing và bán hàng tinh vi hơn.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp bán lẻ và FMCG tại Việt Nam không đứng yên. Họ đang tích cực triển khai nhiều giải pháp để thích nghi và vượt qua giai đoạn này:

Một trong những chiến lược quan trọng là tối ưu hóa danh mục sản phẩm và định giá cạnh tranh. Nhiều nhà sản xuất FMCG đang tập trung vào các mặt hàng thiết yếu, phổ biến với mức giá hợp lý, đồng thời tung ra các phiên bản sản phẩm nhỏ hơn (pack size) để phù hợp với túi tiền của người tiêu dùng "thắt lưng buộc bụng". Các nhà bán lẻ cũng tăng cường các chương trình khuyến mãi, giảm giá sâu, hoặc xây dựng các gói combo sản phẩm để kích thích mua sắm.

Hai là tăng cường trải nghiệm khách hàng và đa dạng hóa kênh phân phối. Dù chi tiêu thận trọng, người tiêu dùng vẫn đánh giá cao trải nghiệm mua sắm tiện lợi và dịch vụ tốt. Các chuỗi bán lẻ đầu tư vào việc nâng cấp không gian cửa hàng, cải thiện dịch vụ chăm sóc khách hàng. Đồng thời, đẩy mạnh kênh bán hàng trực tuyến (e-commerce) và tích hợp đa kênh (omnichannel) để tiếp cận khách hàng mọi lúc, mọi nơi. Doanh thu thương mại điện tử Việt Nam dự kiến đạt khoảng 20,5 tỷ USD vào năm 2025, theo báo cáo của Bộ Công Thương, cho thấy đây là một kênh tăng trưởng không thể bỏ qua.

Ba là quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả và tối ưu hóa chi phí vận hành. Trong bối cảnh doanh thu có thể giảm, việc kiểm soát chặt chẽ chi phí đầu vào, tối ưu hóa logistics và vận hành nội bộ trở nên cực kỳ quan trọng. Các doanh nghiệp tìm kiếm nhà cung cấp mới, đàm phán giá tốt hơn, và áp dụng công nghệ để giảm thiểu lãng phí trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Cuối cùng, một số doanh nghiệp còn tập trung vào phân khúc khách hàng mục tiêu và xây dựng lòng trung thành. Thay vì cố gắng phục vụ tất cả mọi người, họ tập trung vào những nhóm khách hàng có sức chi tiêu ổn định hơn hoặc những phân khúc có tiềm năng tăng trưởng. Các chương trình khách hàng thân thiết, ưu đãi đặc quyền được đẩy mạnh để giữ chân khách hàng hiện có và biến họ thành những người ủng hộ thương hiệu.

Xu hướng "thắt lưng buộc bụng" của người tiêu dùng là một thách thức rõ ràng nhưng không phải là không thể vượt qua đối với ngành bán lẻ và FMCG tại Việt Nam. Bằng cách thích nghi linh hoạt, tối ưu hóa hoạt động và đặt khách hàng vào trung tâm, các doanh nghiệp hoàn toàn có thể duy trì đà phát triển và thậm chí tạo ra những cơ hội mới trong bối cảnh thị trường đang thay đổi.