Sự thiếu hụt chip bán dẫn vào cuối năm 2020 của ngành công nghiệp ô tô đã đưa ra hai bài học về quản lý chuỗi cung ứng.
Thứ nhất là chuỗi cung ứng tiếp tục có một điểm yếu do thiếu tầm nhìn về phía thượng nguồn. Các công ty dễ bị ảnh hưởng bởi những cú sốc trong chuỗi cung ứng thượng nguồn vì họ thường không biết các nhà cung cấp của mình ngoài những người ở Cấp 1.
Thứ hai là chuỗi cung ứng của mỗi công ty là một phần của mạng lưới toàn cầu rộng lớn kết nối họ với các chuỗi cung ứng khác chứ không phải tồn tại một cách cô lập. Khi các doanh nghiệp từ nhiều lĩnh vực khác nhau (chẳng hạn như ngành công nghiệp ô tô và điện tử tiêu dùng) phải cạnh tranh để giành chip từ cùng một nhà cung cấp do tình trạng thiếu chất bán dẫn liên tục, thực tế này đã trở nên rõ ràng một cách đau đớn.
Đạt được tầm nhìn vào các cấp cao hơn của chuỗi cung ứng của một công ty chỉ là một bước trong việc giải quyết những vấn đề này; một bước khác là xác định nhà cung cấp nào dễ bị rủi ro hơn từ phần còn lại của mạng lưới thế giới.
Một tập dữ liệu công khai khá lớn về liên kết cung ứng trong nền kinh tế do Factset Revere biên soạn đã được sử dụng trong nghiên cứu của chúng tôi về vấn đề này. Từ năm 2003 đến năm 2017, nó cho phép chúng tôi lập bản đồ hơn 690.000 liên kết chuỗi cung ứng trên 47.390 doanh nghiệp khác nhau trong nền kinh tế toàn cầu. Nghiên cứu của chúng tôi cung cấp thông tin chi tiết mặc dù tập dữ liệu ở cấp công ty và không nắm bắt được các liên kết cấp sản phẩm cụ thể. Chúng tôi sử dụng chuỗi cung ứng từ năm nhà sản xuất chip lớn đến bảy nhà sản xuất ô tô lớn làm ví dụ trong bài viết này để làm nổi bật những hiểu biết chính của chúng tôi. (Trong số bảy, một là sự hợp nhất năm 2014 của Fiat và Chrysler.)
Chuỗi cung ứng là một mạng lưới
Như chúng tôi đã phát hiện ra, chuỗi cung ứng rất lớn, dày đặc và năng động. Trung bình có 90,5 công ty trung gian giữa 5 nhà sản xuất chip và 7 nhà sản xuất ô tô mỗi năm. Số lượng liên kết điển hình cần thiết để có được từ nhà sản xuất chip đến nhà sản xuất ô tô là 3,2. Ngoài ra, có rất nhiều con đường ngắn nhất trong một năm (trung bình = 7,9) từ một nhà sản xuất chip đến một nhà sản xuất ô tô duy nhất, với phần lớn các liên kết này nằm trong các ngành công nghiệp khác nhau. Chuỗi cung ứng này cũng liên tục phát triển: Mỗi năm, một số lượng đáng kể các liên kết bị cắt đứt và những liên kết mới được thiết lập. Ví dụ, từ năm 2003 đến năm 2017, chỉ có 14 công ty trung gian thường xuyên hiện diện. Thật ngạc nhiên, có 416 trung gian, 11.533 liên kết và 3.589 liên kết nguồn-đích trong toàn bộ mạng lưới từ năm 2003 đến năm 2017.
Cấu trúc của chuỗi cung ứng này không có gì lạ: Ví dụ, những cuộc triển lãm này chứng minh cách chuỗi cung ứng bán dẫn cho các nhà sản xuất máy tính chia sẻ những đặc điểm nhất định.
Thật khó để đạt được tầm nhìn của chuỗi cung ứng trong một mạng lưới phức tạp như vậy. Trên thực tế, sẽ không thực tế đối với bất kỳ công ty nào nhận trách nhiệm nghiên cứu độc lập toàn bộ chuỗi cung ứng thượng nguồn của mình. Công ty hạ nguồn nhất sẽ cần nhiều thời gian và nguồn lực để điều tra từng cấp mạng của mình nếu nó hoạt động ngược lại. Ngoài ra, do mạng lưới cung ứng rất năng động, các doanh nghiệp phải liên tục cập nhật sự hiểu biết của họ về chuỗi cung ứng và đánh giá lại rủi ro của họ.
Mạng lưới cung ứng toàn cầu kết nối chuỗi cung ứng của mỗi công ty.
Chip được các nhà sản xuất chip cung cấp cho các doanh nghiệp trong nhiều ngành công nghiệp. Bảy nhà sản xuất ô tô trong ví dụ của chúng tôi chỉ tạo ra ít hơn 5% con đường đến từ các nhà sản xuất chip bán dẫn, mặc dù thực tế là ngành công nghiệp ô tô là khá lớn. 95% con đường còn lại dẫn đến các doanh nghiệp trong các lĩnh vực khác nhau, như điện tử tiêu dùng và sản xuất máy tính. Ngành công nghiệp ô tô không chỉ cung cấp chip mà còn nhiều loại linh kiện khác, khiến chuỗi cung ứng chất bán dẫn trở thành một thành phần phụ trong chuỗi cung ứng khổng lồ của chính họ.
Chuỗi cung ứng của các công ty ngày càng được đặc trưng bởi hiện tượng này. Các sản phẩm hiện yêu cầu các bộ phận từ ngày càng nhiều nhà cung cấp mới vì chúng ngày càng phức tạp hơn theo thời gian. Do sự kết nối ngày càng tăng của các chuỗi cung ứng, các doanh nghiệp hiện nay dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc bắt nguồn từ các lĩnh vực khác. Tác động của những cú sốc này đã được nghiên cứu rộng rãi trong các tài liệu học thuật về chuỗi cung ứng với những hạn chế về năng lực. Khả năng lấp đầy đơn đặt hàng của các nhà cung cấp trong ngành của chính họ có thể bị ảnh hưởng nếu nhu cầu biến động mạnh trong ngành khác. Các doanh nghiệp này cạnh tranh để giành được những con chip có giá trị và các thành phần sử dụng những con chip đó, đặc biệt là trong thời điểm khan hiếm.
Bất chấp những thay đổi này, các doanh nghiệp vẫn có xu hướng quản lý mối quan hệ người mua - nhà cung cấp của mình như thể họ là mối quan hệ duy nhất tồn tại, không để ý đến các doanh nghiệp khác có liên kết với cùng nhà cung cấp hoặc khách hàng. May mắn thay, thiết kế của mạng lưới cung cấp thế giới đã đưa ra một giải pháp khắc phục vấn đề này.
Cộng đồng các doanh nghiệp tạo nên mạng lưới cung ứng toàn cầu bị phân cách.
Chúng tôi phát hiện ra rằng mạng lưới cung cấp toàn cầu được tạo thành từ các cộng đồng hoặc cụm bằng cách sử dụng các kỹ thuật phát hiện cộng đồng từ tài liệu khoa học máy tính. Trong mỗi cộng đồng, chúng tôi nhận thấy rằng có rất nhiều kết nối chuỗi cung ứng giữa các doanh nghiệp và có những kết nối lẻ tẻ giữa các cộng đồng khác nhau.
Trong mạng lưới này, không phải tất cả các nhà cung cấp đều là những nguồn rủi ro tương đương. Một số có ý nghĩa lớn hơn vì chúng nằm ở biên giới của các cộng đồng, đóng vai trò là lối vào giữa chúng và số lượng các con đường không tương xứng. Những doanh nghiệp này được gọi là "công ty có độ trung thực cao". Những công ty này được tìm thấy thông qua phân tích của chúng tôi về mạng lưới toàn cầu và chúng thể hiện sự ổn định lâu dài đáng kể. Những nhà cung cấp này thường là những nhà bán buôn hoặc nhà sản xuất với nhiều lĩnh vực kinh doanh được đại diện trong số các khách hàng của họ.
Cấu trúc này đề xuất một chiến lược hai hướng. Về lâu dài, một công ty có thể thiết lập một hệ thống để liên tục lập bản đồ chuỗi cung ứng của mình, hoặc theo cách chúng tôi đề xuất là thiết thực hơn, với sự cộng tác của các nhà cung cấp Cấp 1. Tuy nhiên, trong tương lai gần, họ có thể muốn bắt đầu bằng cách cố gắng hợp tác với các nhà cung cấp có mức độ tin cậy cao để tìm hiểu thêm về mạng lưới của mình. Trên thực tế, khi mạng lưới cung cấp ngày càng chia nhỏ thành các cộng đồng đặc biệt trong hai thập kỷ qua, chiến lược này đã phát triển phù hợp hơn theo thời gian.
Đại dịch Covid-19, cuộc khủng hoảng thế chấp dưới chuẩn và các thảm họa khác đã chứng minh tầm quan trọng của việc duy trì tính toàn vẹn của chuỗi cung ứng. Nghiên cứu của chúng tôi chứng minh rằng các công ty phải xem xét các kết nối của họ với mạng lưới lớn hơn khi quản lý chuỗi cung ứng của họ. Các kỹ thuật dựa trên lý thuyết đồ thị tương tự được sử dụng trong khoa học máy tính để kiểm tra các mạng xã hội, các cuộc tấn công mạng internet và các mẫu lưu lượng cũng có thể được áp dụng để đánh giá rủi ro trong chuỗi cung ứng quan trọng của chúng ta.
Anh Dũng
