Nghiêm cấm Ngân hàng không được ép khách mua bảo hiểm khi vay vốn

Bảo hiểm khoản vay là gì? Có bắt buộc mua hay không?

Bảo hiểm khoản vay là giải pháp tài chính giúp bảo vệ nghĩa vụ trả nợ của người vay trong trường hợp xảy ra rủi ro ngoài dự kiến, đồng thời đảm bảo an toàn cho cả khách hàng và tổ chức tín dụng trong quá trình cho vay.

Hiểu một cách đơn giản, bảo hiểm khoản vay (hay bảo hiểm tín dụng) là sản phẩm giúp chi trả một phần hoặc toàn bộ dư nợ còn lại nếu người vay gặp biến cố như tử vong, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc mất khả năng lao động, dẫn đến không thể tiếp tục thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Đây được xem là công cụ quản lý rủi ro trong hoạt động tín dụng, đặc biệt với các khoản vay có giá trị lớn.

Bảo hiểm khoản vay hay còn gọi bảo hiểm tín dụng là một hình thức bảo hiểm giúp người vay trả nợ ngân hàng nếu mất khả năng thanh toán.

Hiện nay, bảo hiểm khoản vay thường được thiết kế theo từng nhóm sản phẩm tín dụng, gồm ba loại chính:

Bảo hiểm khoản vay tiêu dùng áp dụng cho khách hàng vay phục vụ chi tiêu cá nhân, không có tài sản bảo đảm. Khi xảy ra rủi ro thuộc phạm vi bảo hiểm, công ty bảo hiểm sẽ thanh toán phần dư nợ còn lại, giúp giảm gánh nặng tài chính cho người vay và gia đình.

Bảo hiểm khoản vay thế chấp gắn với các khoản vay có tài sản bảo đảm như nhà ở, ô tô hoặc bất động sản. Ngoài rủi ro liên quan đến con người, một số sản phẩm còn có thể mở rộng bảo vệ chính tài sản thế chấp, góp phần giảm rủi ro cho cả khách hàng và ngân hàng.

Bảo hiểm khoản vay tín chấp dành cho các khoản vay không cần tài sản bảo đảm, dựa trên uy tín và thu nhập cá nhân. Sản phẩm này giúp chi trả dư nợ trong trường hợp người vay gặp sự cố nghiêm trọng, đảm bảo nghĩa vụ tài chính không bị gián đoạn.

Ngân hàng không được ép khách mua bảo hiểm

Quy định pháp luật Việt Nam hiện hành đã xác lập rõ nguyên tắc tự nguyện trong hoạt động liên quan giữa tín dụng và bảo hiểm.

Điều 15 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 nghiêm cấm các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, người quản lý, người điều hành, nhân viên của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức.

Theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024, tổ chức tín dụng bị nghiêm cấm thực hiện hành vi ép buộc, gắn điều kiện hoặc yêu cầu khách hàng mua bảo hiểm như một điều kiện để được vay vốn. Đây được xem là hành vi vi phạm nhằm bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động cấp tín dụng và bảo vệ quyền lợi người vay.

Song song đó, Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 quy định việc tham gia bảo hiểm phải dựa trên sự tự nguyện của khách hàng, không được áp đặt hoặc ràng buộc trong các giao dịch dân sự khác, trong đó có hoạt động vay vốn tại ngân hàng.

Như vậy, khách hàng có quyền từ chối mua bảo hiểm nhân thọ hoặc các sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc khi vay vốn. Việc tham gia bảo hiểm chỉ có giá trị pháp lý khi xuất phát từ sự đồng thuận của người vay, không phải là điều kiện bắt buộc để giải ngân khoản vay.

Tuy nhiên, pháp luật vẫn quy định một số trường hợp ngoại lệ đối với bảo hiểm bắt buộc liên quan đến tài sản thế chấp theo quy định chuyên ngành. Đây là nhóm nghĩa vụ phát sinh từ yêu cầu quản lý rủi ro đối với tài sản bảo đảm, không thuộc nhóm bảo hiểm bán kèm tùy ý của tổ chức tín dụng.