Nghị định này sửa đổi, bổ sung một số nội dung của các văn bản quy định về điều kiện an ninh, trật tự đối với ngành nghề kinh doanh có điều kiện; quản lý và sử dụng con dấu; quản lý, sử dụng pháo; cũng như các quy định chi tiết thi hành Luật Cư trú và Luật Căn cước.
 |
| Từ ngày 15/3, Nghị định 58/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, sửa đổi nhiều quy định liên quan đến quản lý con dấu, pháo, đăng ký cư trú và dữ liệu căn cước (Ảnh minh hoạ). |
Các điều chỉnh mới tác động trực tiếp đến hoạt động quản lý nhà nước và nhiều thủ tục hành chính thường xuyên của người dân, tổ chức.
Mở rộng hình thức đăng ký mẫu con dấu và khai thác dữ liệu số
Nghị định 58/2026 sửa đổi một số quy định của Nghị định 99/2016/NĐ-CP về quản lý và sử dụng con dấu (đã được sửa đổi năm 2023).
Theo quy định mới, ngoài việc nộp hồ sơ trực tiếp, cơ quan, tổ chức và chức danh nhà nước có thể nộp hồ sơ đăng ký mẫu con dấu qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID.
So với quy định trước đây chỉ cho phép nộp hồ sơ qua cổng thông tin điện tử của cơ quan đăng ký mẫu con dấu, quy định mới đã mở rộng kênh tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính.
Bên cạnh đó, nghị định cũng bổ sung hình thức nộp và trả kết quả qua dịch vụ bưu chính công ích. Trường hợp hồ sơ được nộp trực tiếp hoặc qua bưu chính, nếu hồ sơ đầy đủ, cán bộ tiếp nhận phải lập giấy biên nhận ghi rõ ngày tiếp nhận và ngày trả kết quả; nếu hồ sơ chưa đầy đủ phải lập phiếu hướng dẫn hoàn thiện; còn hồ sơ không đủ điều kiện phải thông báo từ chối giải quyết.
Một điểm mới khác là cho phép khai thác thông tin từ tài khoản định danh điện tử và các cơ sở dữ liệu quốc gia khi xử lý hồ sơ nộp qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc VNeID. Chỉ khi không khai thác được dữ liệu từ các hệ thống này, cơ quan tiếp nhận mới yêu cầu người dân hoặc tổ chức cung cấp thêm giấy tờ.
Điều chỉnh chính sách cư trú và tăng vai trò công an cấp xã
Nghị định 58/2026 cũng sửa đổi một số quy định của Nghị định 154/2024/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Cư trú. Theo quy định mới, chính sách ưu tiên đăng ký cư trú đối với người chưa thành niên được thu hẹp phạm vi áp dụng, chỉ còn trẻ dưới 6 tuổi. Nhóm từ đủ 6 đến dưới 18 tuổi khi đăng ký cư trú phải đáp ứng các điều kiện chung theo quy định pháp luật.
 |
| Công an cấp xã nơi công dân cư trú có trách nhiệm thu thập, cập nhật thông tin công dân vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư từ nhiều nguồn như giải quyết thủ tục cư trú, sổ sách quản lý cư trú, hồ sơ tàng thư và từ việc cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước. |
Cơ chế miễn kiểm tra, xác minh điều kiện chỗ ở khi đăng ký cư trú lần đầu cũng chỉ áp dụng với trẻ dưới 6 tuổi đăng ký thường trú hoặc tạm trú tại nơi cư trú của cha mẹ hoặc người giám hộ.
Nghị định đồng thời làm rõ trình tự và thời hạn xử lý khi xóa đăng ký thường trú, tạm trú. Khi có quyết định hủy bỏ đăng ký cư trú, trong vòng 1 ngày, cơ quan đăng ký cư trú phải cập nhật việc xóa đăng ký vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Ngoài ra, phương thức nộp hồ sơ cư trú trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng VNeID tiếp tục được thúc đẩy nhằm tăng cường số hóa thủ tục hành chính.
Tăng trách nhiệm công an xã trong quản lý dữ liệu căn cước
Nghị định 58/2026 cũng sửa đổi một số quy định của Nghị định 70/2024/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Căn cước.
Một điểm đáng chú ý là mở rộng trách nhiệm của công an cấp xã trong việc thu thập, cập nhật và khai thác dữ liệu dân cư, phù hợp với mô hình tổ chức mới khi không còn công an cấp huyện.
Theo đó, công an cấp xã nơi công dân cư trú có trách nhiệm thu thập và cập nhật thông tin công dân vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư từ nhiều nguồn như thủ tục cư trú, hồ sơ quản lý cư trú, hồ sơ tàng thư hoặc quá trình cấp, đổi, cấp lại thẻ căn cước.
Trường hợp dữ liệu chưa đầy đủ, thông tin có thể được thu thập trực tiếp từ công dân thông qua phiếu thu thập thông tin dân cư hoặc phiếu đề nghị giải quyết thủ tục căn cước.
Nghị định cũng quy định rõ cơ chế điều chỉnh thông tin khi công dân phát hiện dữ liệu có sai sót, theo đó công dân có thể đề nghị công an cấp xã thực hiện điều chỉnh theo trình tự thủ tục quy định.
Đồng thời, khi phát hiện sai sót trong dữ liệu, cơ quan quản lý căn cước của Bộ Công an phải phối hợp với các cơ quan liên quan để điều chỉnh đồng bộ dữ liệu giữa Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống dữ liệu khác.
Nghị định mới cũng mở rộng phạm vi xác lập số định danh cá nhân ngay từ khâu đăng ký khai sinh, kể cả trường hợp ghi nhận việc khai sinh đã đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.
Ngoài ra, quy định về cấp, đổi và cấp lại thẻ căn cước trực tuyến cũng được điều chỉnh theo hướng tinh gọn đầu mối tiếp nhận, đồng thời bổ sung trường hợp thực hiện online khi thay đổi địa giới hành chính.
Mở rộng doanh nghiệp được kinh doanh và vận chuyển pháo hoa
Nghị định mới cũng sửa đổi một số quy định của Nghị định 137/2020/NĐ-CP về quản lý, sử dụng pháo (đã sửa đổi năm 2023). Theo đó, các hành vi nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng hoặc chiếm đoạt pháo nổ vẫn bị nghiêm cấm, trừ các trường hợp được pháp luật cho phép.
 |
| Nghị định 58/2026 tiếp tục mở rộng chủ thể được kinh doanh pháo hoa (Ảnh minh hoạ). |
Điểm thay đổi đáng chú ý là mở rộng đối tượng được thực hiện các hoạt động liên quan đến pháo hoa nổ. Theo quy định mới, tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng có thể được Bộ trưởng hai bộ giao nhiệm vụ nghiên cứu, sản xuất, nhập khẩu, xuất khẩu, cung cấp, vận chuyển và sử dụng pháo hoa nổ.
Trước đây, các hoạt động này chỉ do doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ thực hiện. Nghị định mới đã bổ sung thêm doanh nghiệp thuộc Bộ Công an, đồng thời phân cấp thẩm quyền từ Thủ tướng Chính phủ xuống Bộ trưởng hai bộ.
Ngoài ra, các doanh nghiệp thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng có chức năng vận tải và đáp ứng điều kiện vận chuyển vật liệu nổ công nghiệp cũng được phép vận chuyển pháo hoa nổ và thuốc pháo nổ.
Hoạt động kinh doanh pháo hoa cũng được mở rộng chủ thể. Nếu trước đây chỉ doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng được thực hiện, thì nay doanh nghiệp thuộc Bộ Công an cũng được tham gia, với điều kiện đáp ứng đầy đủ yêu cầu về an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường.
Đối với xuất khẩu, nhập khẩu pháo hoa và thuốc pháo hoa, nghị định cho phép doanh nghiệp thuộc Bộ Công an thực hiện nếu được giao nhiệm vụ nghiên cứu, sản xuất. Đồng thời quy định chỉ nhập khẩu các sản phẩm trong nước chưa sản xuất được, nhằm ưu tiên sản xuất trong nước.
Một thay đổi đáng chú ý khác là thẩm quyền quyết định tổ chức bắn pháo hoa nổ trong các dịp lễ lớn như Tết Nguyên đán, Giỗ Tổ Hùng Vương, Quốc khánh, ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ và ngày 30-4 được giao cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh căn cứ tình hình thực tế tại địa phương.
