Ngành sò điệp Việt Nam: Tái định vị trong chuỗi giá trị nhuyễn thể toàn cầu

Tăng trưởng kỷ lục và sự dịch chuyển từ các thị trường trọng điểm

Những số liệu mới nhất từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho thấy một chu kỳ phát triển bứt phá của ngành nhuyễn thể hai mảnh vỏ. Trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sò điệp của Việt Nam đã chạm mốc gần 49 triệu USD, tăng vọt 141% so với cùng kỳ năm 2025. Để thấy rõ quy mô của đà tăng này, giá trị xuất khẩu nửa đầu năm nay đã vượt 10% so với kết quả của cả năm 2024 (44 triệu USD) và bằng gần 74% tổng kim ngạch của cả năm 2025 (66 triệu USD). Mức doanh thu duy trì ổn định ở mặt bằng cao, trung bình từ 6,9 đến 8,7 triệu USD mỗi tháng (riêng tháng 1 đạt đỉnh 10,1 triệu USD), khẳng định đây là sự tăng trưởng nội lực bền vững thay vì những lô hàng cơ hội ngắn hạn.

Xuất khẩu sò điệp 6 tháng đầu năm 2026 bứt phá, đạt gần 49 triệu USD

Đáng chú ý, sự tăng trưởng này gắn liền với đà chuyển dịch cấu trúc thương mại tại các thị trường lớn, nơi ba quốc gia Nhật Bản, Australia và Mỹ đang chi phối gần 56% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Đứng đầu là Nhật Bản với hơn 9 triệu USD (tăng 126%), thị trường này phản ánh rõ nét mô hình "nhập khẩu nguyên liệu thô – gia công chế biến – tái xuất khẩu". Sự đứt gãy và xáo trộn trong chuỗi cung ứng nội địa của Nhật Bản đã mở ra cơ hội để các nhà máy Việt Nam nhận nguồn nguyên liệu sò điệp chưa qua xử lý, thực hiện các công đoạn tách vỏ, sơ chế, cấp đông đạt chuẩn rồi xuất ngược lại Nhật Bản hoặc phân phối sang quốc gia thứ ba.

Song song đó, Australia gây bất ngờ lớn khi đạt 9,3 triệu USD, ghi nhận mức tăng kỷ lục 1.136%. Dù một phần tốc độ tăng đến từ nền so sánh thấp của năm trước, nhưng việc chiếm lĩnh quy mô ngang ngửa Nhật Bản cho thấy các doanh nghiệp Việt đã đàm phán thành công nhiều đơn hàng lớn, tạo dựng chỗ đứng vững chắc tại thị trường châu Đại Dương.

Cơ hội hình thành trung tâm chế biến và bài toán kiểm soát chất lượng

Nhìn từ góc độ phân tích thị trường, việc kim ngạch sò điệp tăng tốc trong 6 tháng qua chứng minh năng lực thích ứng linh hoạt của ngành thủy sản Việt Nam. Bằng việc phát huy thế mạnh về chi phí vận hành, quy trình chế biến hiện đại và tay nghề lao động cao, các doanh nghiệp trong nước đang dần đưa Việt Nam trở thành một "mắt xích gia công giá trị gia tăng" quan trọng cho ngành nhuyễn thể thế giới. Việc chủ động nguồn nguyên liệu nhập khẩu kết hợp khai thác hiệu quả thị trường đầu ra giúp giảm bớt rủi ro phụ thuộc vào mùa vụ khai thác tự nhiên trong nước.

Tuy nhiên, cơ hội lớn luôn đi cùng những rào cản kỹ thuật khắt khe, việc duy trì vị thế tại các thị trường khó tính như Mỹ, Australia hay Nhật Bản trong nửa cuối năm 2026 đòi hỏi doanh nghiệp phải đối mặt với bài toán quản trị chất lượng toàn diện. Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc xuất xứ, kiểm soát vi sinh, độc tố trong nhuyễn thể hai mảnh vỏ và tuân thủ các quy định an toàn thực phẩm quốc tế sẽ là "chìa khóa" quyết định khả năng giữ vững các hợp đồng dài hạn.

Sự bứt phá của mặt hàng sò điệp nửa đầu năm 2026 đã mở ra dư địa phát triển mới. Việc chuyển từ tư duy xuất khẩu thô sang chủ động chế biến sâu và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu sẽ là hướng đi then chốt giúp ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục khẳng định uy tín trên thương trường quốc tế.