Nguy cơ "Siêu El Niño" gia tăng, thủy sản Việt Nam cần chủ động ứng phó

Nguy cơ "Siêu El Niño" gia tăng, thủy sản Việt Nam cần chủ động ứng phó

Các nhà khoa học cảnh báo hiện tượng El Niño đang có xu hướng gia tăng cường độ và có hơn 60% khả năng phát triển thành "Siêu El Niño" trong năm 2026. Nếu kịch bản này xảy ra, ngành thủy sản toàn cầu sẽ chịu nhiều tác động từ biến động nhiệt độ đại dương, thời tiết cực đoan và sự thay đổi của hệ sinh thái biển.

Đối với Việt Nam – một trong những quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới – những diễn biến bất thường của khí hậu có thể ảnh hưởng đến cả hoạt động khai thác, nuôi trồng, chế biến và xuất khẩu nếu không có giải pháp ứng phó kịp thời.

Nhiều quốc gia đã chịu tác động rõ rệt

Tác động của El Niño đã xuất hiện tại nhiều quốc gia có ngành thủy sản phát triển.

Tại Peru, cơ quan quản lý đã phải tạm dừng vô thời hạn hoạt động khai thác cá cơm do nhiệt độ nước biển tăng khiến tỷ lệ cá non ở mức cao, nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Ở Chile, ngành nuôi cá hồi đối mặt nguy cơ bùng phát tảo độc, trong khi Ấn Độ dự báo sản lượng khai thác cá mòi và cá thu sẽ sụt giảm. Quốc gia này cũng đã phát đi cảnh báo đối với các vùng nuôi thủy sản ven biển trước nguy cơ mưa lớn, nhiệt độ và độ mặn thay đổi bất thường.

Theo các chuyên gia, những diễn biến trên cho thấy El Niño không chỉ ảnh hưởng đến sản lượng khai thác mà còn làm gia tăng rủi ro dịch bệnh, suy giảm chất lượng môi trường nuôi và tăng chi phí sản xuất đối với ngành thủy sản.

Hệ sinh thái biển biến động mạnh

Sự gia tăng nhiệt độ nước biển cũng làm thay đổi tập tính di cư của nhiều loài hải sản có giá trị kinh tế cao như cá ngừ vây xanh, cá kiếm và cá cờ. Các loài này có xu hướng di chuyển xa khỏi khu vực xích đạo, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động khai thác của nhiều quốc gia tại Nam Mỹ và Mỹ Latinh.

Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA), El Niño còn có thể làm gia tăng hiện tượng tảo nở hoa, suy giảm quần đàn cá hồi, tăng nguy cơ cá voi mắc vào ngư cụ và gây xáo trộn hệ sinh thái biển trên diện rộng.

Các nhà khoa học nhận định "Siêu El Niño" sẽ là phép thử lớn đối với khả năng thích ứng của ngành thủy sản toàn cầu trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp.

Chủ động thích ứng để giảm thiểu rủi ro

Đối với ngành thủy sản Việt Nam, nguy cơ "Siêu El Niño" là lời cảnh báo về sự cần thiết phải tăng cường năng lực dự báo, theo dõi môi trường và chủ động xây dựng các phương án ứng phó.

Các chuyên gia cho rằng cần đẩy mạnh quan trắc môi trường vùng nuôi, cập nhật thường xuyên diễn biến nhiệt độ, độ mặn và chất lượng nguồn nước để người nuôi điều chỉnh quy trình sản xuất phù hợp. Bên cạnh đó, việc ứng dụng khoa học công nghệ, lựa chọn đối tượng nuôi có khả năng thích nghi tốt với biến đổi khí hậu, nâng cao năng lực quản lý rủi ro và phát triển mô hình nuôi bền vững sẽ góp phần hạn chế thiệt hại.

Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang nỗ lực mở rộng thị trường xuất khẩu, đồng thời thực hiện các giải pháp phát triển nghề cá bền vững và gỡ cảnh báo "thẻ vàng" IUU của Liên minh châu Âu (EU), việc nâng cao khả năng thích ứng trước các hiện tượng khí hậu cực đoan sẽ là một trong những yếu tố quan trọng để duy trì ổn định nguồn cung, bảo đảm chất lượng sản phẩm và nâng cao sức cạnh tranh của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.