 |
| Nếu bị chia tách, Google sẽ ra sao khi không còn Android hay YouTube ? |
Sau nhiều năm ở đỉnh cao của ngành công nghệ toàn cầu, Google - biểu tượng của sự đổi mới và quyền lực kỹ thuật số - đang đối mặt với một trong những thách thức nghiêm trọng nhất trong lịch sử phát triển của mình. Hai thất bại trong các vụ kiện chống độc quyền tại Mỹ trong vòng một năm qua không chỉ khiến cổ phiếu công ty đình trệ mà còn đe dọa trực tiếp đến doanh thu cốt lõi của tập đoàn là mảng tìm kiếm. Và điều tồi tệ hơn có thể chưa dừng lại.
Bộ Tư pháp Mỹ đang gia tăng sức ép, yêu cầu Google phải thoái vốn khỏi những mảng then chốt như trình duyệt Chrome, mảng quảng cáo, thậm chí là cả hệ điều hành Android. Theo các nhà quản lý, đây là những công cụ giúp Google củng cố vị thế độc quyền và "bóp nghẹt" cạnh tranh lành mạnh trong ngành công nghệ.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng Google không nên chờ tới lúc bị buộc phải chia tách bởi phán quyết từ tòa án. Thay vào đó, công ty có thể chủ động tách các bộ phận thành những thực thể độc lập - một "nước cờ quyền lực" mang đậm phong cách Thung lũng Silicon. Tự giải thể trước khi bị giải thể - đó không chỉ là sự khôn ngoan, mà còn là cách để Google giành lại thế chủ động và khôi phục hình ảnh của mình.
Chuyên gia Gil Luria - nhà phân tích tại công ty đầu tư D.A. Davidson & Company, tin rằng cấu trúc của Google hiện nay quá phức tạp, gần như là tập hợp rời rạc của nhiều doanh nghiệp không liên quan nhau, từ dịch vụ xe tự lái Waymo, YouTube, lưu trữ đám mây, quảng cáo, đến công cụ tìm kiếm. Trong khi giá trị thị trường hiện tại của Google là khoảng 2.000 tỷ USD, thì ông Luria ước tính nếu các bộ phận này hoạt động độc lập, tổng giá trị có thể lên tới 3.700 tỷ USD, gần gấp đôi hiện tại.
Waymo có thể được định giá tương đương Tesla nếu IPO, trong khi YouTube hoàn toàn có thể cạnh tranh về vốn hóa với Netflix - đứa con cưng của Phố Wall. “Các nhà đầu tư muốn một cuộc chia tách lớn, chứ không phải là vài công ty con riêng lẻ”, ông Luria nhấn mạnh.
Nhà phân tích Gene Munster từ Deepwater Asset Management cũng đồng tình rằng, trong phần lớn các trường hợp, chia tách chỉ là lời hứa suông. Nhưng với Google, có thể đây lại là ngoại lệ hiếm hoi tạo ra giá trị thật sự.
 |
| YouTube hoàn toàn có thể cạnh tranh về vốn hóa với Netflix nếu tách riêng. |
Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình với kịch bản chia tách. Google lập luận rằng việc tách rời Chrome hay Android sẽ "phá vỡ các nền tảng công nghệ", làm suy yếu khả năng bảo mật và gây tổn hại đến người dùng lẫn doanh nghiệp. Và trên thực tế, điều đó không hoàn toàn sai.
Hãy tưởng tượng một thế giới nơi các dịch vụ của Google không còn đồng bộ, nơi hệ sinh thái bị phân mảnh. Người dùng có thể phải đối mặt với giao diện không quen thuộc, chất lượng trải nghiệm suy giảm và tệ hơn - bị yêu cầu trả phí cho những dịch vụ từng miễn phí. Google có thể buộc phải chuyển phần chi phí tuân thủ pháp lý sang người tiêu dùng bằng cách tăng cường quảng cáo hoặc thu phí nhiều hơn.
Đó chưa kể đến tác động dây chuyền, hàng loạt doanh nghiệp nhỏ đang phụ thuộc vào API, nền tảng quảng cáo và công cụ phân tích của Google sẽ bị gián đoạn. Các đối tác tích hợp dịch vụ phải thay đổi chiến lược. Một cú sốc lan rộng sẽ ảnh hưởng đến cả nền kinh tế số toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh các đối thủ công nghệ của phương Tây - điển hình là Trung Quốc - đang tăng tốc phát triển các hệ sinh thái nội địa.
Nếu chính phủ Mỹ thành công trong việc buộc Google chia tách, đây có thể là tiền lệ mở ra cho các “gã khổng lồ” khác như Amazon, Meta hay Apple - những cái tên cũng đang lọt vào tầm ngắm. Từ đó, hình thành một xu hướng "chặt đầu rắn" thay vì thúc đẩy cải cách luật pháp công nghệ để theo kịp thời đại.
Trên thực tế, Mỹ từng chứng kiến kịch bản tương tự vào đầu thập niên 1980 với AT&T - đế chế viễn thông lớn nhất nước này lúc bấy giờ. Dưới áp lực từ Bộ Tư pháp, AT&T đã tự nguyện chia tách thành tám công ty - mở ra một giai đoạn cạnh tranh mạnh mẽ và đổi mới, ít nhất là trong thập kỷ kế tiếp.
Google không còn ở thế được lựa chọn giữa giữ nguyên hay thay đổi. Áp lực pháp lý, cạnh tranh từ AI và niềm tin thị trường đều đang buộc công ty phải tái định vị chính mình. Tự nguyện chia tách, nếu thực hiện một cách khôn ngoan và chủ động, có thể là cơ hội để Google định hình lại vai trò, nâng cao hiệu quả, lấy lại lòng tin từ chính người dùng, nhà đầu tư và cơ quan quản lý. Câu hỏi lúc này không phải là "Có chia tách hay không?", mà là "Chia tách thế nào để Google không bị gãy cánh mà vẫn bay xa?"
