Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu kiểm soát ô nhiễm không khí thông qua việc xây dựng các vùng phát thải thấp (LEZ). Một trong những giải pháp đáng chú ý là triển khai hệ thống camera tự động nhận diện phương tiện ra vào các khu vực này.
Theo định hướng, các phương tiện không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải, đặc biệt là xe sử dụng xăng, dầu cũ, có thể bị hạn chế hoặc cấm lưu thông trong một số khung giờ hoặc khu vực nhất định. Dù lộ trình cụ thể còn được hoàn thiện, thông tin này đã khiến không ít doanh nghiệp bắt đầu tính toán lại phương án vận hành.
Không chỉ là câu chuyện môi trường
Ở góc độ quản lý đô thị, việc kiểm soát phương tiện phát thải cao là xu hướng nhiều thành phố lớn trên thế giới đã áp dụng. Tuy nhiên, với Hà Nội – nơi lượng xe máy, ô tô cá nhân và xe kinh doanh ở mức cao – tác động sẽ không nhỏ.
 |
| Hệ thống giao thông thông minh (Intelligent Transportation Systems - ITS) không còn là một khái niệm xa vời mà đã trở thành trụ cột quan trọng trong việc xây dựng các đô thị thông minh (Smart City) tại Việt Nam. |
Đáng chú ý, hệ thống camera tự động nhận diện giúp việc giám sát không còn phụ thuộc vào kiểm tra thủ công. Điều này đồng nghĩa với việc vi phạm, nếu có, sẽ khó “lọt”, tạo áp lực tuân thủ rõ rệt hơn so với trước đây.
Với các doanh nghiệp vận tải, logistics hay giao hàng, phương tiện là tài sản cốt lõi. Nếu các quy định về vùng phát thải thấp được áp dụng chặt chẽ, nhiều doanh nghiệp sẽ buộc phải thay thế hoặc nâng cấp phương tiện, điều chỉnh tuyến đường, thời gian vận chuyển hoặc chấp nhận chi phí phát sinh khi không được vào khu vực hạn chế
Trao đổi với phóng viên, một lãnh đạo một doanh nghiệp giao hàng nội đô cho biết, nếu xe không được phép vào khu vực trung tâm vào giờ cao điểm, họ sẽ phải bố trí thêm điểm trung chuyển hoặc thay đổi phương thức giao hàng, kéo theo chi phí tăng.
Thực tế, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn sử dụng phương tiện cũ do áp lực chi phí. Việc chuyển đổi sang xe đạt chuẩn khí thải cao hơn, hoặc xe điện, không thể diễn ra trong thời gian ngắn.
Bên cạnh đó, hạ tầng hỗ trợ như trạm sạc, dịch vụ bảo dưỡng cho xe điện vẫn chưa thực sự phổ biến, khiến quá trình chuyển đổi càng thêm khó khăn.
Cần lộ trình rõ ràng để tránh “sốc” chính sách
Ở chiều ngược lại, chính sách này cũng mở ra cơ hội cho một số lĩnh vực như doanh nghiệp cung cấp xe điện, xe thân thiện môi trường, dịch vụ logistics “xanh” hay các giải pháp công nghệ quản lý phương tiện
Những đơn vị đi trước trong việc chuyển đổi có thể chiếm lợi thế khi quy định được siết chặt hơn trong tương lai.
Giới chuyên gia cho rằng, để chính sách phát huy hiệu quả mà không gây xáo trộn lớn, cần có lộ trình rõ ràng và các cơ chế hỗ trợ phù hợp cho doanh nghiệp.
Nếu triển khai quá nhanh, nhiều doanh nghiệp có thể rơi vào thế bị động, trong khi nếu có thời gian chuẩn bị, quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra mềm hơn và hiệu quả hơn.
Việc Hà Nội triển khai vùng phát thải thấp với sự hỗ trợ của công nghệ nhận diện tự động là bước đi đáng chú ý trong quản lý đô thị. Tuy nhiên, bài toán không chỉ nằm ở kiểm soát phương tiện, mà còn ở cách cân bằng giữa mục tiêu môi trường và khả năng thích ứng của doanh nghiệp.
Trung tâm thông tin chỉ huy Cục CSGT (Bộ Công an) là trung tâm quản trị cấp 1 của Cục CSGT được ứng dụng nhiều công nghệ hiện đại, trong đó có kết hợp với ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Tại trung tâm, các cán bộ, chiến sĩ theo dõi được hình ảnh truyền về từ camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (camera AI) lắp ở các tuyến đường. Để vận hành tốt, Cục CSGT đang hoàn thiện để có dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" và kết nối các loại dữ liệu, phân tích. Từ dữ liệu được truyền về sẽ thông qua hệ thống phần mềm ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tự động nhận diện hành vi. Đến nay, đã có hơn 20 hành vi được nhận diện tự động như người điều khiển xe máy không đội mũ bảo hiểm; không chấp hành tín hiệu đèn...
