Công nghệ cao được sử dụng rộng rãi trong chế biến thực phẩm, giúp bảo quản và nâng cao giá trị của nông sản. Quá trình đông lạnh và bảo quản ở nhiệt độ thấp giúp duy trì chất lượng và giữ nguyên hương vị của các sản phẩm nông sản như trái cây, rau củ, thủy hải sản và thịt. Điều này cho phép xuất khẩu và tiêu thụ nông sản Việt ở xa hơn và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Với sự quan tâm ngày càng tăng về sức khỏe và an toàn thực phẩm, công nghệ chế biến thực phẩm sạch đang được áp dụng để nâng cao giá trị nông sản Việt. Các quy trình chế biến sạch như sử dụng hơi nước nóng, áp suất cao, và công nghệ xạ trị bức xạ gamma giúp diệt khuẩn và giảm bớt vi khuẩn, vi rút, và các chất gây hại khác trong thực phẩm. Điều này không chỉ tăng tuổi thọ của sản phẩm mà còn đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.
Hay chế biến bột từ nông sản như bột từ cây mắc ca, bột từ khoai lang, hay bột từ lúa mạch đã tạo ra một loạt sản phẩm chất lượng cao và có giá trị kinh tế. Công nghệ chế biến bột giúp bảo quản và tận dụng toàn diện các thành phần dinh dưỡng của nông sản, từ đó tạo ra các sản phẩm sử dụng trong công nghiệp thực phẩm, dược phẩm và thực phẩm chức năng.
Do vậy, sự kết hợp giữa khoa học và công nghệ cùng với kiến thức về dược liệu đã giúp tạo ra các sản phẩm chế biến từ thiên nhiên như dầu cây cỏ ba lá, mật ong, các loại mỹ phẩm tự nhiên và trà thảo mộc. Công nghệ chế biến này không chỉ giữ nguyên giá trị dinh dưỡng của các thành phần tự nhiên mà còn tạo ra các sản phẩm an toàn và thân thiện với môi trường.
Chế biến sâu nhằm tận dụng toàn bộ giá trị của nông sản bằng cách sử dụng các phần không được tiêu dùng hoặc bỏ đi. Ví dụ, từ quả cam, sau khi lấy nước ép, còn lại vỏ, cùi và hạt. Công nghệ chế biến sâu có thể biến các phần này thành bột cam, tinh dầu cam, hoặc các sản phẩm khác như mứt, marmalade, hay chất chống oxi hóa từ vỏ cam. Điều này giúp tận dụng tối đa nguồn tài nguyên và tạo ra các sản phẩm có giá trị cao.
Ứng dụng khoa học và công nghệ trong chế biến sâu là một bước quan trọng để nâng cao giá trị nông sản Việt. Ngoài việc tạo ra các sản phẩm có giá trị cao, chế biến sâu còn giúp giảm lượng chất thải và ô nhiễm môi trường do việc xử lý nông sản. Đồng thời, việc áp dụng công nghệ cũng mang lại cơ hội xuất khẩu nông sản gia công và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Tuy nhiên, để thúc đẩy ứng dụng khoa học và công nghệ trong chế biến sâu, cần có sự hỗ trợ và đầu tư từ phía chính phủ và các tổ chức liên quan. Đồng thời, việc nâng cao nhận thức và kiến thức của người nông dân về ứng dụng khoa học và công nghệ cũng rất quan trọng. Bằng cách hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan, chúng ta có thể tạo ra một môi trường thúc đẩy phát triển chế biến sâu và nâng cao giá trị nông sản Việt.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phùng Đức Tiến, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam sang Hoa Kỳ đạt 11,1 tỷ USD, chiếm 21% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành này. Năm 2022, Hoa Kỳ đã chiếm vị trí thị trường lớn nhất cho xuất khẩu nông lâm thủy sản từ Việt Nam với mức kim ngạch 13,3 tỷ USD, chiếm 25% thị phần xuất khẩu của ngành. Tuy nhiên, vào năm 2023, Hoa Kỳ đã tụt xuống vị trí thứ hai, đứng sau Trung Quốc.
"Việc thâm nhập thị trường quốc tế của các sản phẩm nông sản thực phẩm Việt Nam đang ngày càng được mở rộng, năng lực xuất khẩu cũng đang được nâng cao. Thị trường Hoa Kỳ là một trong những thị trường lớn và có nhu cầu tiêu thụ rất lớn, là mục tiêu quan trọng của nhiều doanh nghiệp xuất khẩu", Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.
Ông Tiến cho rằng, việc xâm nhập vào thị trường này vẫn đang đặt ra những thử thách lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam.
Vậy nên, ứng dụng khoa học và công nghệ vào chế biến sâu không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn đóng góp tích cực vào bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Đây là một xu hướng quan trọng trong ngành nông nghiệp hiện đại và sẽ tiếp tục phát triển trong tương lai, góp phần xây dựng một ngành nông nghiệp bền vững và phát triển ở Việt Nam.
Nguyên An
