Mỹ nâng thuế nhập khẩu toàn cầu lên 15%, doanh nghiệp xuất khẩu đối mặt áp lực mới

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: AP

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21/2 (giờ Washington) tuyên bố nâng mức thuế quan toàn cầu đối với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ từ 10% lên 15%, động thái được đánh giá có thể tạo ra làn sóng điều chỉnh lớn trong thương mại quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Quyết định được đưa ra chỉ một ngày sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ một số chính sách thuế quan diện rộng của chính quyền, cho thấy Nhà Trắng đang tìm kiếm các công cụ pháp lý mới để duy trì chiến lược bảo hộ thương mại.

Trong thông báo trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump cho biết mức thuế nhập khẩu toàn cầu mới 15% đã “được kiểm chứng về mặt pháp lý” và có hiệu lực ngay lập tức.

Nhà lãnh đạo Mỹ đồng thời chỉ trích phán quyết trước đó của Tòa án Tối cao Mỹ nhằm hạn chế chính sách thuế quan diện rộng, cho rằng đây là quyết định “vô cùng chống lại nước Mỹ”.

Trước đó, sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế nhập khẩu đối ứng diện rộng được áp dụng theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh áp mức thuế toàn cầu mới 10% dựa trên Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, với thời điểm hiệu lực từ ngày 24/2.

Tuy nhiên, chỉ trong vòng 24 giờ, mức thuế này tiếp tục được nâng lên 15% — mức tối đa mà Điều 122 cho phép áp dụng trong ngắn hạn.

Theo các chuyên gia thương mại quốc tế, Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 cho phép Tổng thống Mỹ áp mức thuế lên tới 15% đối với hàng nhập khẩu trong tối đa 150 ngày nhằm giải quyết tình trạng thâm hụt thương mại hoặc biến động cán cân thanh toán.

Sau thời hạn này, nếu muốn duy trì hoặc gia hạn các biện pháp thuế quan, chính quyền Mỹ phải được Quốc hội thông qua. Tuy vậy, Tổng thống Trump cho biết ông sẽ tìm kiếm các cơ chế pháp lý khác để tiếp tục áp thuế mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.

Bên cạnh Điều 122, các mức thuế đã được áp dụng theo Điều khoản 232 (an ninh quốc gia) và Điều khoản 301 (hành vi thương mại không công bằng) vẫn tiếp tục được duy trì đầy đủ hiệu lực.

Chính quyền Mỹ cũng đang sử dụng Điều khoản 301 để mở rộng các cuộc điều tra về khả năng tồn tại các hành vi thương mại không công bằng từ một số đối tác thương mại, động thái có thể dẫn tới các vòng áp thuế mới trong thời gian tới.

Dù áp dụng mức thuế nhập khẩu toàn cầu, sắc lệnh của Nhà Trắng vẫn đưa ra danh sách dài các mặt hàng được miễn trừ nhằm hạn chế tác động tới tiêu dùng trong nước và chuỗi cung ứng thiết yếu.

Các sản phẩm được miễn áp thuế bao gồm: Thịt bò; Cà chua, cam và một số nông sản; Dược phẩm; Xe chở khách; Một số khoáng sản quan trọng.

Ngoài ra, hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh của các thỏa thuận thương mại với Canada và Mexico cũng được miễn trừ khỏi chính sách thuế quan mới.

Danh sách miễn trừ này cho thấy Mỹ đang cố gắng cân bằng giữa mục tiêu bảo hộ sản xuất nội địa và nhu cầu ổn định chuỗi cung ứng thiết yếu.

Việc nâng thuế nhập khẩu toàn cầu lên 15% được dự báo sẽ làm gia tăng chi phí cho các nhà xuất khẩu vào thị trường Mỹ, đồng thời tạo ra áp lực điều chỉnh đối với chuỗi cung ứng quốc tế.

Các chuyên gia cho rằng động thái này có thể làm gia tăng xu hướng bảo hộ thương mại, thúc đẩy doanh nghiệp toàn cầu tái cấu trúc chuỗi cung ứng, tăng rủi ro tranh chấp thương mại song phương và đa phương, tạo áp lực lên giá hàng hóa tại thị trường Mỹ.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, Mỹ hiện vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất. Do đó, mọi thay đổi về chính sách thuế quan tại Mỹ đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, khả năng cạnh tranh và chiến lược thị trường của doanh nghiệp.

Trong ngắn hạn, các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, gỗ, điện tử, thủy sản… cần theo dõi sát danh mục miễn trừ và các điều tra thương mại mới của Mỹ để kịp thời điều chỉnh kế hoạch kinh doanh.