Muốn hút vốn lớn, Trung tâm Tài chính quốc tế phải gỡ nhanh nút thắt thể chế

Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam đang bước qua giai đoạn “ý tưởng chính sách” để tiến gần hơn tới bài toán vận hành thực chất. Khung pháp lý nền tảng đã được thiết lập khi Quốc hội ban hành Nghị quyết 222/2025/QH15 và Chính phủ ban hành Nghị định 323/2025/NĐ-CP về thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam. Đây là cơ sở quan trọng để Việt Nam chính thức hình thành mô hình trung tâm tài chính với định hướng cạnh tranh quốc tế.

Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Đáng chú ý, mô hình đang được triển khai theo hướng “một trung tâm - hai điểm đến”, trong đó TP.HCM giữ vai trò mạnh về thị trường vốn truyền thống, còn Đà Nẵng tập trung vào fintech, tài sản số và đổi mới sáng tạo. Phía Việt Nam đã nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu xây dựng một trung tâm tài chính hiện đại, minh bạch, kết nối sâu với hệ thống tài chính toàn cầu.

Tín hiệu tích cực là sự quan tâm từ phía nhà đầu tư nước ngoài đã xuất hiện rõ hơn. Theo VTV, các doanh nghiệp tài chính - công nghệ Mỹ cùng đại diện bang Oregon và California đánh giá Việt Nam có tiềm năng trở thành một trung tâm fintech mới nổi, đồng thời đề nghị mở rộng đầu tư vào AI, blockchain, dữ liệu. Cùng với đó, họ khuyến nghị Việt Nam sớm triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, tăng minh bạch chính sách và mở rộng khả năng tiếp cận dữ liệu thị trường.

Đây chính là điểm mấu chốt. Nói cách khác, vốn ngoại không thiếu sự quan tâm, nhưng quyết định giải ngân lớn luôn đi sau độ rõ của thể chế. Khi nhà đầu tư nhắc đồng thời tới sandbox, minh bạch và dữ liệu, điều đó cho thấy rào cản lớn nhất hiện nay không còn nằm ở câu chuyện “Việt Nam có tiềm năng hay không”, mà là môi trường vận hành có đủ nhanh, đủ rõ và đủ an toàn pháp lý hay chưa. Nhận định này là suy luận từ các yêu cầu mà phía nhà đầu tư nêu ra công khai.

Thực tế, chính cơ quan quản lý cũng nhìn nhận bài toán thể chế là nút thắt cần xử lý trước. Báo Chính phủ cho biết Việt Nam đang thống nhất chủ trương xây dựng khung thể chế đặc thù, vượt trội, có tính cạnh tranh quốc tế cao cho Trung tâm Tài chính quốc tế, bảo đảm đồng bộ, minh bạch, ổn định và phù hợp thông lệ quốc tế. Điều đó cho thấy tư duy chính sách đã khá rõ, nhưng thách thức còn nằm ở tốc độ hoàn thiện và triển khai thực tế.

Nút thắt thứ nhất là sandbox. Với một trung tâm tài chính hướng tới fintech, tài sản số và các mô hình tài chính mới, nếu thiếu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, doanh nghiệp sẽ khó triển khai sản phẩm mới, còn nhà đầu tư quốc tế cũng khó đánh giá ranh giới pháp lý. Việc phía Mỹ liên tục nhắc tới sandbox cho thấy đây không phải chi tiết kỹ thuật, mà là điều kiện gần như bắt buộc để đón các dòng vốn gắn với công nghệ tài chính.

Nút thắt thứ hai là minh bạch chính sách và tính ổn định của luật chơi. Nhà đầu tư tài chính thường không chỉ nhìn ưu đãi, mà nhìn sâu vào khả năng dự báo chính sách, cơ chế giải quyết tranh chấp và mức độ bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Việc Chính phủ ban hành riêng nghị định về Trung tâm trọng tài quốc tế thuộc Trung tâm Tài chính quốc tế cho thấy Việt Nam đã đặt vấn đề này lên bàn, nhưng để tạo niềm tin lớn hơn, khâu thực thi và sự nhất quán chính sách vẫn sẽ quyết định sức hút cuối cùng.

Nút thắt thứ ba là hạ tầng dữ liệu và hạ tầng vận hành. Dòng vốn lớn, đặc biệt trong tài chính - công nghệ, không thể vào mạnh nếu thiếu dữ liệu thị trường đủ mở, đủ chuẩn hóa và có khả năng kết nối. Ở phía Đà Nẵng, Trung tâm Tài chính quốc tế đã được đưa vào hoạt động với hạ tầng internet, 5G, hệ thống dữ liệu và máy chủ. Nhưng ở quy mô quốc gia, bài toán cần không chỉ là mặt bằng và tòa nhà, mà là hệ sinh thái dữ liệu, kết nối số, nhân lực chất lượng cao và khả năng vận hành theo chuẩn quốc tế.

Có thể thấy, cơ hội của Việt Nam là có thật. Sự quan tâm từ doanh nghiệp Mỹ, sự hỗ trợ từ các đối tác như Anh, cùng việc khung pháp lý nền móng đã hình thành là những tín hiệu tích cực. Nhưng muốn hút vốn lớn, Việt Nam khó đi theo lối làm từng bước chậm rãi. Trung tâm Tài chính quốc tế là cuộc đua của tốc độ thể chế, chất lượng dữ liệu và niềm tin thị trường. Khi ba nút thắt này được gỡ đúng lúc, kỳ vọng vốn ngoại mới có thể chuyển thành dòng vốn thật, dự án thật và vị thế thật trên bản đồ tài chính khu vực.