Luật mới thúc đẩy Thương mại điện tử và bảo vệ người tiêu dùng

Thương mại điện tử đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế số, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch thông tin, trách nhiệm của doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Hội nghị triển khai Luật Thương mại điện tử với chủ đề "Xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử an toàn, minh bạch" do Sở Công Thương TP.HCM phối hợp cùng các đơn vị liên quan tổ chức ngày 24/7 được kỳ vọng sẽ góp phần đưa các quy định pháp luật đến gần hơn với thực tiễn, tạo nền tảng cho môi trường kinh doanh số phát triển ổn định và bền vững.

Hội nghị triển khai Luật Thương mại điện tử tại TP.HCM thu hút sự tham gia của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các nền tảng số nhằm xây dựng hệ sinh thái giao dịch an toàn, minh bạch. - Ảnh: Châu Anh

Hoàn thiện hành lang pháp lý để theo kịp tốc độ phát triển

Sự phát triển nhanh của Thương mại điện tử đã mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp mở rộng thị trường, đổi mới mô hình kinh doanh và tiếp cận khách hàng với chi phí thấp hơn. Tuy nhiên, cùng với sự tăng trưởng đó là hàng loạt thách thức mới liên quan đến minh bạch thông tin, quản lý hoạt động quảng cáo, kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng ngừa các hành vi gian lận trên môi trường số. Đây cũng là những vấn đề trọng tâm được đặt ra tại Hội nghị triển khai Luật Thương mại điện tử diễn ra tại TP.HCM.

Hội nghị có sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý Trung ương và địa phương, lực lượng Công an, cơ quan thuế, các hiệp hội, doanh nghiệp, sàn giao dịch trực tuyến cùng cộng đồng nhà sáng tạo nội dung. Thành phần tham dự đa dạng cho thấy việc xây dựng một hệ sinh thái giao dịch an toàn không còn là trách nhiệm riêng của cơ quan quản lý mà cần sự phối hợp đồng bộ của tất cả các chủ thể tham gia thị trường.

Theo chương trình, nhiều chuyên đề tập trung phổ biến những quy định mới của Luật Thương mại điện tử và các văn bản hướng dẫn thi hành; trách nhiệm trong hoạt động quảng cáo, livestream bán hàng; các quy định về bảo vệ dữ liệu, quyền lợi người tiêu dùng và phòng ngừa rủi ro trong môi trường số. Những nội dung này phản ánh đúng các vấn đề mà cộng đồng doanh nghiệp đang quan tâm khi hoạt động kinh doanh trực tuyến ngày càng mở rộng. Điểm đáng ghi nhận là cách tiếp cận của hội nghị không chỉ dừng ở việc giới thiệu quy định mới mà còn tạo diễn đàn đối thoại giữa cơ quan quản lý với doanh nghiệp và các nền tảng số. Thay vì chỉ xử lý khi vi phạm đã xảy ra, việc phổ biến pháp luật ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện sớm rủi ro, điều chỉnh hoạt động phù hợp và hạn chế những sai phạm không đáng có.

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ - Giám đốc Sở Công thương TP.HCM phát biểu khai mạc hội nghị. - Ảnh: Châu Anh

Thôn tin tại sự kiến cho thấy, đây là thay đổi tích cực trong tư duy quản lý. Khi tốc độ phát triển của thị trường luôn nhanh hơn khả năng cập nhật chính sách của doanh nghiệp, đối thoại và hướng dẫn kịp thời sẽ mang lại hiệu quả cao hơn so với việc chỉ tăng cường kiểm tra, xử phạt. Điều này cũng góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo niềm tin cho doanh nghiệp và khuyến khích hoạt động kinh doanh đúng pháp luật.

Bên cạnh đó, hội nghị còn dành thời gian để các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và hiệp hội trao đổi những khó khăn trong quá trình thực thi quy định hiện hành. Đây là cơ sở quan trọng để các kiến nghị từ thực tiễn được tổng hợp, góp phần hoàn thiện chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển của kinh tế số trong giai đoạn mới.

Nâng cao ý thức tuân thủ để giảm rủi ro trong thương mại điện tử

Một trong những thông điệp xuyên suốt hội nghị là xây dựng môi trường Thương mại điện tử minh bạch phải bắt đầu từ nhận thức và trách nhiệm của từng chủ thể tham gia. Thực tiễn quản lý cho thấy, nhiều rủi ro hiện nay không xuất phát từ hành vi cố ý vi phạm mà do chưa nắm đầy đủ quy định pháp luật hoặc chưa kịp điều chỉnh phương thức kinh doanh trước sự thay đổi nhanh của môi trường số.

Theo tài liệu chuyên đề được trình bày tại hội nghị, một trong những vấn đề nổi lên là việc thu thập, lưu trữ và sử dụng thông tin khách hàng chưa đúng quy định. Không ít tổ chức, cá nhân vẫn có thói quen lưu giữ dữ liệu vượt quá nhu cầu, chia sẻ cho đối tác hoặc bên thứ ba khi chưa có căn cứ pháp lý, thậm chí công khai thông tin đơn hàng trên mạng xã hội mà không loại bỏ các yếu tố định danh. Những hành vi tưởng chừng nhỏ nhưng có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến tranh chấp hoặc tiếp tay cho các hành vi lừa đảo trên không gian mạng.

Đại biểu tham dự hội nghị tập trung quan tâm về các quy định mới và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường. - Ảnh: Châu Anh

Thực tế những năm gần đây cho thấy, các đối tượng phạm tội ngày càng lợi dụng thông tin cá nhân để giả mạo doanh nghiệp, sàn giao dịch hoặc đơn vị vận chuyển nhằm chiếm đoạt tài sản. Khi dữ liệu khách hàng bị lộ, không chỉ người tiêu dùng chịu thiệt hại mà chính doanh nghiệp cũng phải đối mặt với nguy cơ mất uy tín, giảm niềm tin của thị trường và phát sinh nhiều chi phí khắc phục. Vì vậy, tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là giải pháp bảo vệ thương hiệu trong dài hạn.

Bên cạnh đó, hội nghị cũng dành nhiều thời gian trao đổi về trách nhiệm của các nền tảng, nhà bán hàng và cộng đồng sáng tạo nội dung trong hoạt động quảng cáo, giới thiệu sản phẩm và livestream bán hàng. Sự phát triển của các hình thức kinh doanh mới mang lại cơ hội mở rộng thị trường nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tính chính xác của thông tin, nguồn gốc hàng hóa và trách nhiệm đối với người tiêu dùng. Khi mỗi chủ thể thực hiện đúng vai trò của mình, môi trường giao dịch sẽ minh bạch hơn và cạnh tranh cũng trở nên lành mạnh hơn.

Điểm nhấn của hội nghị không nằm ở việc bổ sung thêm quy định mới mà ở nỗ lực đưa pháp luật đến gần hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thay vì để doanh nghiệp tự tìm hiểu trong hệ thống văn bản phức tạp, các cơ quan quản lý lựa chọn hình thức đối thoại, giải đáp và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn. Đây là cách làm phù hợp trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa có bộ phận pháp chế chuyên trách nhưng vẫn phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của pháp luật.

Ông Nguyễn Hữu Tuấn - GĐ Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (Bộ Công Thương) với nội dung: Triển khai Luật Thương mại Điện tử 2025 và Nghị định hướng dẫn thi hành (248/2026/NĐ-CP) - Ảnh: Châu Anh

Một điểm tích cực khác là sự tham gia của nhiều cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp trong cùng một diễn đàn. Điều này cho thấy việc xây dựng hệ sinh thái giao dịch an toàn không thể tách rời sự phối hợp liên ngành. Khi thông tin được chia sẻ kịp thời và những khó khăn từ thực tiễn được phản ánh đầy đủ, quá trình thực thi chính sách sẽ hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện để các quy định tiếp tục được hoàn thiện.

Xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch hướng tới phát triển bền vững

Có thể thấy, sự phát triển của Thương mại điện tử đang đặt ra yêu cầu phải song hành giữa đổi mới và tuân thủ pháp luật. Một thị trường phát triển bền vững không chỉ được đo bằng quy mô giao dịch hay tốc độ tăng trưởng mà còn bằng mức độ minh bạch, khả năng bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và ý thức chấp hành của cộng đồng doanh nghiệp.

Hội nghị triển khai Luật Thương mại điện tử vì vậy không chỉ mang ý nghĩa phổ biến văn bản pháp luật mà còn tạo diễn đàn để cơ quan quản lý lắng nghe ý kiến từ thực tiễn, tăng cường kết nối với doanh nghiệp và hình thành nhận thức chung về trách nhiệm của từng chủ thể trong hệ sinh thái. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, hạn chế rủi ro và củng cố niềm tin của thị trường.

Trong bối cảnh kinh tế số tiếp tục tăng trưởng mạnh, việc hoàn thiện hành lang pháp lý sẽ là yếu tố quyết định để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh. Cùng với đó, ý thức tuân thủ của doanh nghiệp, trách nhiệm của các nền tảng số và sự đồng hành của cơ quan quản lý sẽ góp phần xây dựng môi trường Thương mại điện tử an toàn, minh bạch, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong những năm tới.