Mới đây, Chính phủ đã chính thức phê duyệt Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trong bối cảnh thị trường vốn, thị trường tài chính cùng nền kinh tế bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Với việc thể chế ngày càng hoàn thiện, thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh mẽ cùng với nhiều chỉ số của nền kinh tế vĩ mô thể hiện tích cực, nhiều công ty quy mô lớn đã công bố kế hoạch phát hành lần đầu ra công chúng (IPO) gắn với niêm yết trong thời gian tới, giúp đa dạng hàng hóa cũng như gia tăng tính bền vững và chất lượng cho thị trường.
Khai màn cho ngành chứng khoán là thương vụ IPO của Techcom Securities (TCBS) khi hôm 18/9 đã hoàn tất phân phối hơn 231 triệu cổ phiếu với mức giá chào bán 46.800 đồng/cp. Kết quả đã có hơn 26.000 nhà đầu tư mua vào, số tiền huy động 10.818 tỷ đồng.
Sau đợt phát hành, vốn điều lệ của TCBS đã tăng từ 20.801 tỷ đồng lên 23.133 tỷ đồng, đưa đơn vị này dẫn đầu ngành chứng khoán về quy mô vốn điều lệ.
Với việc thành công IPO, cổ phiếu của TCBS dự kiến sẽ sớm được giao dịch chính thức trên sàn chứng khoán ngay trong tháng 10 tới đây. Bởi thời gian từ khi IPO đến khi niêm yết cổ phiếu đã được rút ngắn so với trước kia (trong vòng 30 ngày thay vì 90 ngày như trước đây).
 |
| Techcom Securities (TCBS) đã chính thức khai màn IPO cho ngành chứng khoán năm 2025. Ảnh minh họa. |
Nối gót TCBS, VPBank Securities (VPBankS) cũng đang triển khai phương án IPO tối đa 25% vốn, tương đương khoảng 375 triệu cổ phiếu ra thị trường. Tùy theo kết quả chào bán, công ty sẽ đăng ký niêm yết cổ phiếu trên HOSE hoặc UPCoM.
Theo VPBankS, thị trường chứng khoán sôi động là thời điểm vàng để công ty triển khai thương vụ IPO, từ đó củng cố tiềm lực tài chính, bứt tốc tăng trưởng.
Sau chào bán, số lượng cổ phiếu tối đa sẽ đạt 1,875 tỷ đơn vị, tương ứng vốn điều lệ tăng từ 15.000 tỷ đồng lên 18.750 tỷ đồng. Nếu chào bán hết số cổ phiếu đã đăng ký, vốn điều lệ của VPBankS sẽ vươn lên vị trí thứ 3 ngành chứng khoán.
Tập đoàn Gelex (Mã: GEX) cũng công bố chủ trương đưa công ty con mảng hạ tầng là CTCP Hạ tầng Gelex tiến hành IPO và niêm yết vào cuối năm nay.
Công ty Hạ tầng Gelex hoạt động trong lĩnh vực bất động sản khu công nghiệp và nhà ở xã hội, năng lượng, vật liệu xây dựng, sản xuất và cung cấp nước sạch. Hiện tại, 79% vốn của công ty đang trong tay của Tập đoàn Gelex.
Đáng nói, Công ty Hạ tầng Gelex còn là công ty mẹ của Viglacera (Mã: VGC), CTCP Đầu tư nước sạch Sông Đà (Mã: VCW) và CTCP Đầu tư Khu công nghiệp Dầu khí Long Sơn (Mã: PXL). Cả 3 pháp nhân này đều đang giao dịch cổ phiếu trên sàn chứng khoán.
Hay mới đây, “vua thép” Hòa Phát cũng đã công khai ý định IPO mảng nông nghiệp là CTCP Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát. Hôm 16/9 vừa rồi công ty đã chính thức nộp hồ sơ lên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
Theo đó, CTCP Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát (HPA) dự kiến chào bán tối đa 30 triệu cổ phiếu, với giá không thấp hơn giá trị sổ sách tại thời điểm lập báo cáo tài chính kiểm toán. Căn cứ báo cáo tài chính tại ngày 30/6/2025, giá trị sổ sách của HPA là 11.887 đồng/cổ phiếu.
Tuy nhiên, giới phân tích dự báo mức giá chào bán có thể gấp 3 - 4 lần, bởi so với các đối thủ vốn hóa 10.000–13.000 tỷ đồng, Nông nghiệp Hòa Phát không hề thua kém về lợi nhuận, thậm chí vượt trội.
IPO lần này, không đơn thuần là bước huy động vốn cho mảng nông nghiệp của Hòa Phát. Đó là lời khẳng định cho một thập kỷ bền bỉ đi ngược hoài nghi, và là dấu mốc mở ra chương mới cho tham vọng nông nghiệp của tỷ phú Trần Đình Long.
Ngoài các trường hợp đã nộp hồ sơ hoặc đặt lộ trình chính thức, nhiều doanh nghiệp lớn trong các ngành tiêu dùng, F&B, bán lẻ cũng đã từng “đả động” đến ý định IPO.
Tháng 6 năm nay, ông Tim Seltzer, Giám đốc Tài chính của Highlands Coffee cho biết chuỗi cửa hàng trà, cà phê lớn nhất Việt Nam đang có kế hoạch IPO trong vòng 18-24 tháng tới. Trong đó việc niêm yết tại Việt Nam là ưu tiên hàng đầu, nhằm tôn vinh cội nguồn thương hiệu.
Thực tế, kế hoạch niêm yết của Highlands Coffee đã từng được nhà đầu tư chiến lược Jollibee Foods Corp (trụ sở tại Philippines) tiết lộ từ năm 2016 nhưng bị hoãn lại mà không có lý do chính thức.
 |
| Highlands Coffee hiện đang là chuỗi cà phê lớn nhất cả nước với khoảng 12% thị phần. Ảnh minh họa. |
Hay trong mảng tiêu dùng là The CrownX – một thành viên trong hệ sinh thái của Tập đoàn Masan (Mã: MSN). The CrownX là công ty mẹ trực tiếp sở hữu CTCP Masan Consumer Holdings (Mã: MCH) và CTCP Phát triển Thương mại và Dịch vụ VCM (WCM) – đơn vị sở hữu chủ chuỗi siêu thị WinMart/WinMart+.
Quay ngược lại năm 2022, Masan từng hé mở về khả năng niêm yết The CrownX tại New York, Hong Kong, Singapore hoặc Việt Nam. Đến ĐHĐCĐ thường niên 2023, lãnh đạo Masan lại cho biết kế hoạch IPO có thể lùi sang 2024 hoặc 2025. Và giờ, khi mốc 2025 đang đi về những tháng cuối cùng, “game” IPO The CrownX hầu như không còn được đề cập. Tuy nhiên nếu thực hiện, đây hứa hẹn sẽ là một trong những thương vụ bom tấn IPO trong lịch sử chứng khoán Việt Nam (công ty từng được định giá khoảng 7 tỷ USD vào năm 2021).
Trong ngành chứng khoán, VPS cho biết sẽ tổ chức đại hội cổ đông bất thường vào tháng 10/2025 để lấy ý kiến một số vấn đề quan trọng, trong đó có thể có cả kế hoạch IPO.
Hiện VPS đã thống trị thị phần môi giới nhiều năm và một đợt IPO có khả năng sẽ củng cố vị thế của công ty trên thị trường cũng như mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh doanh.
Trong lĩnh vực bán lẻ, Bách Hóa Xanh, công ty con của CTCP Đầu tư Thế Giới Di Động (Mã: MWG), cũng đã nhiều lần được Chủ tịch Nguyễn Đức Tài nhắc tới trong các kỳ đại hội cổ đông.
MWG vẫn đặt tham vọng sẽ IPO chuỗi bán lẻ thực phẩm này vào năm 2028, và công ty vẫn đang quá trình chuẩn bị.
 |
| Nếu muốn niêm yết, Bách Hóa Xanh cần phải xóa lỗ lũy kế hơn 6.900 tỷ đồng. |
Hiện tại dù sở hữu lượng cửa hàng lớn với hơn 2.000 cửa hàng, có lãi trở lại trong năm 2024 và nửa đầu năm 2025, nhưng tính tới 30/6/2025, chuỗi Bách Hoá Xanh vẫn còn lỗ luỹ kế 6.918 tỷ đồng, đây là lỗ chủ yếu phát sinh giai đoạn 2020 – 2023.
Theo quy định tại Điều 109 Nghị định 155 về điều kiện niêm yết trên HOSE, tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE) năm liền trước năm đăng ký niêm yết tối thiểu là 5% và hoạt động kinh doanh của 2 năm liền trước năm đăng ký niêm yết phải có lãi; không có các khoản nợ phải trả quá hạn trên 1 năm tính đến thời điểm đăng ký niêm yết; không có lỗ lũy kế căn cứ trên báo cáo tài chính năm gần nhất được kiểm toán hoặc báo cáo tài chính bán niên được soát xét trong trường hợp đăng ký niêm yết sau ngày kết thúc của kỳ lập báo cáo tài chính bán niên.
Như vậy, để có thể niêm yết chuỗi Bách Hóa Xanh thuận lợi, đơn vị này ít nhất cần xoá lỗ luỹ kế hơn 6.900 tỷ đồng.
Nhìn chung, những công ty đã và đang nung nấu kế hoạch IPO và niêm yết trên sàn chứng khoán đều cho thấy đây không đơn thuần là tận dụng cơ hội huy động vốn dài hạn, bền vững mà còn đánh dấu sự trưởng thành về tư duy và khả năng “tự đi đứng” thay vì phụ thuộc nhiều vào tập đoàn mẹ.
