Làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ lan rộng, áp lực lạm phát phủ bóng kinh tế toàn cầu

Tuần qua, lợi suất trái phiếu chính phủ tại nhiều nền kinh tế lớn đồng loạt tăng mạnh, phản ánh tâm lý thận trọng của giới đầu tư trước triển vọng lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến.

Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm chốt tuần ở mức 5,12% - cao nhất kể từ cuối tháng 5/2025 và tiệm cận vùng đỉnh ghi nhận hồi tháng 10/2023. Đáng chú ý, đây cũng là lần đầu tiên kể từ năm 2007, Chính phủ Mỹ phải phát hành trái phiếu kỳ hạn 30 năm với mức lợi suất lên tới 5%.

Trong khi đó, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,59%, mức cao nhất gần một năm trở lại đây. Thị trường hiện ngày càng nghiêng về khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục nâng lãi suất nhằm kiểm soát áp lực giá cả.

Nguyên nhân chính đến từ báo cáo chỉ số giá sản xuất (PPI) của Mỹ tăng nóng nhất kể từ năm 2022, làm gia tăng kỳ vọng Fed sẽ duy trì chính sách tiền tệ cứng rắn hơn. Dữ liệu từ CME Group cho thấy xác suất Fed tăng lãi suất vào cuối năm nay đã lên khoảng 50%.

Không chỉ Mỹ, thị trường trái phiếu tại nhiều quốc gia phát triển khác cũng chịu áp lực lớn. Tại Nhật Bản, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm lần đầu vượt mốc 4% sau khi lạm phát cao hơn dự báo. Còn tại Anh, lợi suất trái phiếu cùng kỳ hạn tăng lên 5,85% - mức cao nhất trong thế kỷ này - do lo ngại lạm phát kéo dài cùng bất ổn chính trị trong nước.

Giới phân tích cho rằng thị trường đang bước vào giai đoạn “định giá lại” rủi ro lạm phát trên quy mô toàn cầu.

Bà Priya Misra, nhà quản lý danh mục đầu tư tại JPMorgan Asset Management, nhận định đây là “cơn bão hoàn hảo” đối với thị trường lãi suất khi áp lực lạm phát gia tăng đồng thời với sự dịch chuyển lợi suất trái phiếu chính phủ tại Mỹ, Nhật Bản và Anh.

Theo bà, xu hướng lãi suất tăng có thể khiến điều kiện tài chính toàn cầu bị siết chặt đúng vào thời điểm nhiều nền kinh tế đang chịu thêm cú sốc năng lượng từ xung đột tại Vùng Vịnh.

Cùng quan điểm, ông Tom Ross - Trưởng bộ phận trái phiếu lợi suất cao tại Janus Henderson Investors - cho rằng thị trường đang phản ánh kỳ vọng ngày càng lớn rằng lạm phát sẽ trở thành yếu tố chi phối chính sách tiền tệ trong thời gian tới.

Khảo sát mới nhất của Bank of America cũng cho thấy tâm lý lo ngại lạm phát tại Mỹ đang gia tăng mạnh trong giới quản lý quỹ. Khoảng 25% số người tham gia khảo sát nhận định Fed có thể tăng lãi suất nhiều hơn mức thị trường hiện dự báo.

Diễn biến trên thị trường trái phiếu đã nhanh chóng lan sang thị trường cổ phiếu. Phiên giao dịch ngày 15/5 ghi nhận chỉ số S&P 500 của Mỹ giảm 1,2%, trong khi chỉ số Stoxx Europe 600 của châu Âu mất 1,5%.

Bà Deirdre Dunn, phụ trách mảng lãi suất tại Citi, cảnh báo nếu đợt bán tháo trái phiếu kéo dài và trở nên nghiêm trọng hơn, nguy cơ vỡ nợ có thể gia tăng, từ đó tác động tiêu cực tới thị trường chứng khoán, đặc biệt là nhóm cổ phiếu có định giá cao.

Áp lực lạm phát hiện còn chịu tác động mạnh từ giá dầu tăng cao do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Thị trường năng lượng toàn cầu đang lo ngại nguy cơ thiếu hụt nguồn cung khi eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa, trong khi tiến trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran vẫn rơi vào bế tắc.

Sau cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong tuần qua, giới đầu tư cũng thất vọng khi chưa xuất hiện tín hiệu rõ ràng nào cho thấy Bắc Kinh sẽ hỗ trợ Washington mở lại tuyến vận tải chiến lược này.

Ông Emmanuel Cau, Trưởng chiến lược cổ phiếu châu Âu tại Barclays, cho rằng thị trường hiện gần như tập trung hoàn toàn vào biến động giá dầu. Theo ông, nếu giá dầu không hạ nhiệt, khả năng phục hồi của thị trường trái phiếu sẽ rất hạn chế.

Kết thúc tuần giao dịch, giá dầu Brent đạt 109,26 USD/thùng, tăng khoảng 50% so với thời điểm trước khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát vào cuối tháng 2, tiếp tục tạo áp lực lớn lên triển vọng kiểm soát lạm phát toàn cầu.