Cách mạng công nghiệp 4.0, các hình thức việc làm mới dần xuất hiện, bao gồm: Kinh tế chia sẻ (sharing economy), kinh tế tiếp cận (access economy), kinh tế theo yêu cầu (on-demand economy), kinh tế hợp tác (cooperative economy), kinh tế việc làm tự do (gig economy).
Đại dịch COVID-19 bùng nổ, làn sóng người lao động dịch chuyển từ thành thị về nông thôn, từ khu vực chính thức sang phi chính thức tham gia vào hệ thống cung ứng dịch vụ từ xa trên web, cũng như các dịch vụ vận tải như taxi, giao hàng, đồ ăn … nhờ các ứng dụng Grab, Gojek, Lalamove, Ahamove, Baemin…
Các hình thức dịch vụ này đại diện cho nền kinh tế việc làm tự do- Gig. Ưu điểm Gig là linh hoạt và tự do. Hạn chế là việc làm bấp bênh, thiếu tính ổn định, sụt giảm lưới an sinh cho người lao động và khó khăn trong xác định mối quan hệ đối tác kinh doanh…
Phát biểu tại Hội thảo “Thúc đẩy mô hình kinh tế chia sẻ tại Việt Nam trong bối cảnh mới”, sáng 30/11, bà Đặng Thùy Trang, Grab Việt Nam cho rằng, hoạt động quản lý Nhà nước về kinh tế chia sẻ được thể hiện qua Quyết định 999/QĐ-TTg ngày 12/8/2019 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án thúc đẩy mô hình kinh tế chia sẻ.
Trên các lĩnh vực cụ thể có quy định tại Nghị định 10/2020/NĐ-CP quy định về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô; Nghị định 52/2013/NĐ-CP và Nghị định 85/2021/NĐ-CP quy định về thương mại điện tử; Nghị định 126/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế; Nghị định 91/2022/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 126/2020/NĐ-CP về quản lý thuế.
Vai trò của nền kinh tế chia sẻ ngày càng phát huy được kết quả tích cực. Đó là góp phần tiết kiệm nguồn lực, nguồn tài nguyên; giảm thiểu chi phí giao dịch trong hoạt động kinh tế, tăng tính hiệu quả và minh bạch của nền kinh tế; thay đổi thói quen của người dùng. Cùng với đó là hỗ trợ cơ quan Nhà nước trong công tác quản lý; tạo cơ hội gia tăng thu nhập, tạo thị trường lao động mới, linh hoạt; tạo động lực tăng trưởng và tăng năng suất cho các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa.
Về mặt gián tiếp, nền kinh tế chia sẻ thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ, làm tăng tính cạnh tranh trên thị trường; thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt; tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp nền tảng số với Chính phủ để xây dựng chính sách pháp luật phù hợp.
Đặc biệt, nền tảng số trong đại dịch COVID-19 đã có vai trò nổi bật hỗ trợ thương nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời, thúc đẩy gắn kết cộng đồng thông qua nền tảng số.
“Sự có mặt của các nền tảng như Grab đã giúp các doanh nghiệp, thương nhân, người nông dân gia tăng sức chống chịu trước bối cảnh khó khăn do dịch bệnh. Nhờ có các nền tảng số, các doanh nghiệp, thương nhân dễ dàng phát triển thêm kênh bán hàng trực tuyến và các kênh giao nhận’, bà Trang nói.
Tuy nhiên, kinh tế chia sẻ đang gặp những thách thức mới, đòi hỏi phải có giải pháp phù hợp thúc đẩy nền kinh tế số nói chung và thúc đẩy an sinh xã hội cho cá nhân kinh doanh tham gia kinh tế chia sẻ nói riêng.
Hoài Anh
