Kinh doanh thương mại điện tử: Phải hiểu luật và tuân thủ pháp luật

Bán hàng online nhưng không hiểu mình “đang kinh doanh”

Thương mại điện tử tiếp tục được dự đoán giữ tốc độ tăng trưởng gấp 3 lần so với thương mại truyền thống trên toàn cầu. Báo cáo của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho thấy, thương mại điện tử Việt Nam những năm gần đây duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng, đạt mức 18 - 25% mỗi năm.

Thương mại điện tử được dự đoán giữ tốc độ tăng trưởng gấp 3 lần so với thương mại truyền thống trên toàn cầu. Ảnh minh họa

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ thì số vụ vi phạm trên các nền tảng thương mại này cũng gia tăng. Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã rà soát, gỡ bỏ hàng nghìn sản phẩm và khóa hàng nghìn gian hàng mỗi năm, do kinh doanh không đúng quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, có trường hợp bán hàng trên mạng không khai báo, thậm chí không biết mình thuộc diện phải nộp thuế. Giới chuyên gia nhận định, đây là khoảng trống lớn trong nhận thức pháp lý.

Theo Luật Thương mại, Luật Quản lý thuế và các quy định liên quan, bất cứ cá nhân, tổ chức nào thực hiện hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ qua môi trường mạng đều được coi là kinh doanh. Nghĩa là phải đăng ký, kê khai thuế, xuất hóa đơn nếu đạt ngưỡng doanh thu.

Chia sẻ tại chương trình đào tạo với chủ đề “Kinh doanh dài lâu - Bắt đầu từ luật”, do Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (eComDX), Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số phối hợp cùng một số đơn vị liên quan tổ chức chiều 25/6, tại Hà Nội, ông Nguyễn Hữu Tuấn - Giám đốc eComDX – nhấn mạnh, các nhà bán hàng và sàn thương mại điện tử cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định để đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh.

"Đối với nhà bán hàng, điều kiện tiên quyết là phải có tư cách pháp lý rõ ràng, cung cấp thông tin chính xác về bản thân và hàng hóa, dịch vụ; đồng thời công khai các chính sách bán hàng như đổi trả, bảo hành", ông Tuấn giải thích; đồng thời nhấn mạnh, việc thông báo hoặc đăng ký website/ứng dụng thương mại điện tử với Bộ Công Thương là bắt buộc.

Với sàn giao dịch thương mại điện tử, trách nhiệm càng nặng nề hơn. Giám đốc eComDX cho hay, các sàn phải đăng ký với Bộ Công Thương, xây dựng quy chế hoạt động minh bạch, thiết lập cơ chế kiểm soát thông tin và hỗ trợ giải quyết tranh chấp. Sàn cũng cần yêu cầu người bán cung cấp đầy đủ thông tin pháp lý và phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý nhà nước trong việc phòng chống hàng giả, hàng nhái.

Quyền và nghĩa vụ của nhà bán, sàn thương mại điện tử

Ông Tuấn phân tích rõ hơn, nhà bán chịu trách nhiệm chính về chất lượng hàng hóa, dịch vụ, tính chính xác của thông tin sản phẩm, thực hiện cam kết bán hàng và bảo vệ thông tin cá nhân của người mua.

Ông Nguyễn Hữu Tuấn - Giám đốc eComDX

Trong khi đó, sàn thương mại điện tử đóng vai trò bên trung gian, có trách nhiệm đảm bảo môi trường giao dịch an toàn và đáng tin cậy. "Sàn phải kiểm soát thông tin, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật trên nền tảng của mình, hỗ trợ giải quyết khiếu nại và cung cấp thông tin cần thiết cho cơ quan quản lý nhà nước khi được yêu cầu. Đặc biệt, trách nhiệm về việc liên đới bồi thường thiệt hại trong một số trường hợp nếu không thực hiện đúng nghĩa vụ quản lý đang được cân nhắc kỹ lưỡng trong quá trình xây dựng luật mới", ông Tuấn nói.

Để duy trì kỷ cương thị trường, ông Tuấn cũng điểm qua các hành vi bị cấm và chế tài tương ứng, như: Không thông báo/đăng ký website, kinh doanh hàng giả, hàng cấm, hàng nhái, quảng cáo sai sự thật, gian lận thuế, xâm phạm thông tin cá nhân hay tấn công mạng... đều bị nghiêm cấm.

Về chế tài, tùy theo mức độ vi phạm, chủ thể có thể bị xử phạt vi phạm hành chính (phạt tiền, tịch thu tang vật, đình chỉ hoạt động, tước giấy phép) theo các nghị định chuyên ngành. "Đối với trường hợp nghiêm trọng hơn, gây hậu quả lớn, hành vi vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự. Ngoài ra, việc bồi thường thiệt hại dân sự cũng là một chế tài quan trọng để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan", ông Tuấn bổ sung.

Cùng quan điểm với ông Tuấn, nhiều ý kiến bày tỏ, thương mại điện tử không phải “vùng xám” tự do như nhiều người lầm tưởng. Khi hoạt động kinh doanh bước lên nền tảng số, tuân thủ pháp luật là điều kiện tiên quyết để đảm bảo công bằng, minh bạch và phát triển bền vững. Người bán online, dù là cá nhân nhỏ lẻ cũng cần trang bị kiến thức pháp lý như một “lá chắn” cho chính mình.

Giới chuyên gia đánh giá, hệ thống pháp luật về thương mại điện tử ở Việt Nam đã và đang được xây dựng khá toàn diện, dựa trên các văn bản cốt lõi. Bắt đầu với Nghị định 52/2013/NĐ-CP và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 85/2021/NĐ-CP, đây là kim chỉ nam cho các hoạt động phát triển, ứng dụng và quản lý thương mại điện tử.

"Những nghị định này, cùng với các Thông tư hướng dẫn và các luật liên quan như Luật Giao dịch điện tử 2023, Luật Thương mại, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đã tạo nên một hành lang pháp lý khá đầy đủ, điều chỉnh từ việc thông báo, đăng ký website đến các vấn đề về hợp đồng điện tử, thanh toán hay giải quyết tranh chấp", ông Tuấn cho biết.