Khơi thông nguồn lực đất đai tạo động lực tăng trưởng kinh tế hai con số

Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn bản lề của nền kinh tế Việt Nam khi mục tiêu tăng trưởng hai con số không còn là kỳ vọng mà trở thành áp lực hiện hữu. Trong bối cảnh đó, câu chuyện khơi thông nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực đất đai, đang được đặt vào vị trí trung tâm của các quyết sách lớn.

Tại các phiên họp gần đây, việc sửa đổi toàn diện Luật Đất đai được nhấn mạnh như một nhiệm vụ cấp bách. Không chỉ dừng ở việc hoàn thiện khung pháp lý, đây còn được xem là chìa khóa để giải phóng các điểm nghẽn kéo dài nhiều năm, từ đó tạo dư địa cho tăng trưởng bền vững.

Theo kế hoạch, Quốc hội sẽ xem xét hàng loạt dự án luật quan trọng trong kỳ họp tới, trong đó Luật Đất đai (sửa đổi) là tâm điểm. Đây không phải lần điều chỉnh mang tính kỹ thuật đơn thuần, mà là cuộc cải cách lớn nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, khi nền kinh tế cần những cú hích đủ mạnh để bứt phá.

Thực tế triển khai Luật Đất đai 2024 cho thấy, dù đã có nhiều văn bản hướng dẫn, nhưng vẫn tồn tại không ít vướng mắc. Những bất cập liên quan đến định giá đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng hay thủ tục hành chính khiến nhiều dự án bị đình trệ, kéo dài, gây lãng phí nguồn lực xã hội.

Việc sửa đổi Luật Đất đai cùng xử lý dự án tồn đọng được kỳ vọng mở khóa nguồn lực lớn, tạo cú hích cho tăng trưởng kinh tế hai con số .

Xử lý điểm nghẽn từ dự án tồn đọng và quy hoạch treo

Một trong những vấn đề nổi cộm hiện nay là tình trạng dự án tồn đọng và quy hoạch treo diễn ra ở nhiều địa phương. Không ít khu đất bị “đóng băng” hàng chục năm, khiến người dân không thể xây dựng, chuyển nhượng hay khai thác hiệu quả tài sản của mình.

Các số liệu tiếp công dân cho thấy, khiếu nại liên quan đến đất đai vẫn chiếm tỷ lệ lớn và có xu hướng kéo dài. Có những vụ việc tồn tại suốt hai thập kỷ chưa được giải quyết dứt điểm, không chỉ gây bức xúc trong xã hội mà còn tạo ra rào cản lớn cho môi trường đầu tư.

Từ góc độ kinh tế, mỗi dự án chậm triển khai không chỉ là một khoản vốn bị “chôn” mà còn kéo theo nhiều hệ lụy. Đó là chi phí cơ hội bị bỏ lỡ, là nguồn thu ngân sách bị thất thoát và là sự suy giảm niềm tin của nhà đầu tư.

Việc Quốc hội và Chính phủ quyết tâm xử lý các dự án tồn đọng vì vậy mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi pháp lý. Đây là bước đi cần thiết để tái kích hoạt dòng chảy đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản – nơi có sức lan tỏa lớn đến nhiều ngành kinh tế khác.

Song song đó, việc rà soát và điều chỉnh các quy hoạch treo cũng cần được thực hiện một cách quyết liệt. Theo quy định, quy hoạch không triển khai sau vài năm sẽ mất hiệu lực, nhưng trên thực tế, nhiều quy hoạch vẫn tồn tại kéo dài hàng chục năm. Điều này không chỉ gây lãng phí mà còn làm “đóng băng” quyền lợi chính đáng của người dân.

Cải cách thể chế để mở rộng dư địa tăng trưởng

Trọng tâm của lần sửa đổi Luật Đất đai này không chỉ là tháo gỡ vướng mắc trước mắt, mà còn hướng đến xây dựng một nền tảng pháp lý phù hợp với mô hình phát triển mới. Trong đó, hai nhóm nội dung lớn được đặt ra: phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Việc hoàn thiện cơ chế định giá đất theo nguyên tắc thị trường được kỳ vọng sẽ giảm thiểu tình trạng chênh lệch giá, hạn chế thất thoát và tạo môi trường minh bạch hơn cho nhà đầu tư. Đồng thời, các quy định liên quan đến giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất cũng sẽ được điều chỉnh theo hướng linh hoạt, giảm thủ tục hành chính.

Một điểm đáng chú ý khác là việc tăng cường phân cấp cho địa phương. Khi quyền hạn được trao nhiều hơn, các địa phương sẽ chủ động hơn trong việc thu hút đầu tư, xử lý các dự án tồn đọng và phát triển quỹ đất phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, đi cùng với phân cấp là yêu cầu về trách nhiệm và giám sát. Nếu không kiểm soát tốt, nguy cơ phát sinh sai phạm là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Do đó, cải cách thể chế cần đi kèm với nâng cao năng lực quản lý và minh bạch hóa thông tin.

Bên cạnh lĩnh vực đất đai, việc hoàn thiện các chính sách liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng đang được thúc đẩy. Những cơ chế đặc thù nhằm xử lý các vi phạm trong các lĩnh vực này được kỳ vọng sẽ tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp phát triển.

Ở tầm vĩ mô, khơi thông nguồn lực không chỉ là câu chuyện của riêng một ngành hay một lĩnh vực. Đó là bài toán tổng thể, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cải cách pháp luật, nâng cao hiệu quả quản trị và tăng cường minh bạch.

Khi các “nút thắt” được tháo gỡ, dòng vốn sẽ được lưu thông hiệu quả hơn, từ đó tạo ra động lực mới cho nền kinh tế. Quan trọng hơn, niềm tin của người dân và doanh nghiệp sẽ được củng cố – yếu tố then chốt để duy trì đà tăng trưởng trong dài hạn.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số là thách thức lớn, nhưng cũng là cơ hội để Việt Nam tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng bền vững hơn. Và trong hành trình đó, việc khơi thông nguồn lực, đặc biệt là từ đất đai, sẽ đóng vai trò như một “đòn bẩy” quyết định.