Bà Janet Yellen và ông Larry Summers không phải lúc nào cũng đồng quan điểm, nhưng đề xuất thuế mới từ chiến dịch tranh cử của ông Trump đã nhận được sự phản đối mạnh mẽ từ cả Bộ trưởng Tài chính hiện tại và cựu Bộ trưởng Summers.
Ý tưởng được cựu Tổng thống Donald Trump đưa ra trước đảng Cộng hòa vào tuần trước, sẽ cắt giảm thuế thu nhập bằng cách tăng thuế đối với hàng nhập khẩu. Mặc dù đề xuất này được cho là đã nhận được sự ủng hộ nhanh chóng từ những người có mặt tại cuộc họp, nhưng sau đó nó đã bị chỉ trích như là một điều chắc chắn sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát và làm giảm khả năng cạnh tranh của Mỹ.
Ông Summers, cựu Bộ trưởng Tài chính, nói với Bloomberg TV hôm thứ Sáu: “Đây là liều thuốc gây ra tất cả các đợt lạm phát đình trệ”. Ông gọi đây là chính sách tồi tệ nhất được đề xuất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Mối lo ngại chính là doanh thu từ thuế quan không mang lại thu nhập cho chính phủ nhiều như thuế, với thuế thu nhập chiếm gần một nửa doanh thu của Mỹ vào năm ngoái. Bà Yellen, Bộ trưởng Tài chính, nói với ABC News rằng, để loại bỏ các loại thuế riêng lẻ, thuế quan sẽ cần phải tăng hơn 100%.
Theo tổ chức tư vấn phi đảng phái Tax Foundation, thuế nhập khẩu tăng thường khiến các thương nhân nước ngoài tăng giá hoặc thu hồi sản phẩm của họ. Khi điều đó xảy ra, nguồn cung giảm và các sản phẩm trong nước sẽ tăng giá.
Bà Yellen nói: “Tác động sẽ khiến cuộc sống của tầng lớp lao động Mỹ trở nên vượt quá khả năng chi trả. Điều đó sẽ gây tổn hại cho các doanh nghiệp Mỹ".
Nhưng với ông Summers, đó vẫn chưa phải là tất cả. Ông so sánh thời điểm này với Đạo luật thuế quan Smoot-Hawley, một đạo luật nổi tiếng những năm 1930 và bị cho là nguyên nhân khiến cuộc Đại suy thoái trở nên tồi tệ hơn.
Ông nói: “Nếu bạn thay thế một nửa doanh thu từ thuế thu nhập bằng thuế quan, thì mức thuế đó sẽ gấp sáu lần mức Smoot-Hawley”, đồng thời cho biết thêm rằng, ông Trump đã đề xuất thay thế toàn bộ hệ thống.
Ông Summers cho biết thêm, điều này có thể gây ra thiệt hại to lớn cho các nhà xuất khẩu và người tiêu dùng Mỹ, đồng thời khiến thế giới rơi vào vòng xoáy “chiến tranh kinh tế” khi các nước khác phản ứng lại động thái này.
Tuy nhiên, đối với nhà tài trợ của Đảng Cộng hòa và nhà đầu tư tỷ phú Kyle Bass, ý tưởng của ông Trump có thể là cường điệu vì nó không khả thi. Trao đổi trên CNBC, ông chỉ ra rằng, khối lượng nhập khẩu năm ngoái lên tới 3,8 nghìn tỷ USD, trong khi doanh thu thuế ước tính đạt 5,4 nghìn tỷ USD trong năm nay.
Giám đốc đầu tư của Hayman Capital cho biết: “Không có cách nào để thực hiện kế hoạch thuế nhập khẩu để mang lại doanh thu lên tới 5,4 nghìn tỷ USD”.
Tuy nhiên, rất có thể chính quyền của ông Trump sẽ áp dụng thuế quan dưới hình thức này hay hình thức khác. Cựu Tổng thống đã coi thuế nhập khẩu là một phần cơ bản trong chính sách thương mại của mình, chứ không chỉ để giảm thuế thu nhập.
Ngoài ra, ông còn thảo luận về việc áp dụng mức thuế phổ thông 10% đối với tất cả hàng nhập khẩu của Mỹ và tăng lên 60% đối với hàng hóa Trung Quốc. Ông Trump lập luận rằng, điều này sẽ chấm dứt việc khai thác thương mại của Mỹ và mang lại lợi thế cho các nhà sản xuất trong nước.
Ông Trump thường được coi là người đặt ra thách thức mang tính cách mạng đối với các đảng phái. Tài hùng biện của ông Trump thường xuyên khiến giới tinh hoa trong đảng phải thót tim.
Lân Nguyễn (theo Business Insider, New York Magazine)
