IMF: Tăng trưởng toàn cầu rơi xuống mức thấp nhất kể từ sau đại dịch COVID-19?

Bức tranh kinh tế toàn cầu năm 2025, theo nhận định mới nhất từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), đang phủ một gam màu xám khi tổ chức này dự báo tăng trưởng toàn cầu sẽ giảm xuống còn 2,8% – mức thấp nhất kể từ sau đại dịch COVID-19. Sự giảm tốc này không chỉ phản ánh những tổn thương kéo dài do chuỗi cú sốc kinh tế gần đây, mà còn là hệ quả của việc nhiều chính phủ buộc phải điều chỉnh ưu tiên chính sách trong bối cảnh bất định leo thang và cục diện thương mại toàn cầu thay đổi đáng kể.

Trong báo cáo “Triển vọng Kinh tế Thế giới” (WEO) công bố ngày 22/4, IMF chỉ ra rằng chính sách thuế mới từ Tổng thống Mỹ Donald Trump – đặc biệt là việc áp thuế nhập khẩu cao đối với nhiều nền kinh tế – đã gây ra một làn sóng bất ổn sâu rộng, làm suy yếu thương mại và niềm tin thị trường. Ngay cả kinh tế Mỹ cũng không tránh khỏi tác động tiêu cực. Tăng trưởng GDP của nước này được dự báo sẽ giảm mạnh, từ 2,8% năm 2024 xuống còn 1,8% trong năm 2025. Nguyên nhân chủ yếu đến từ môi trường chính sách thiếu chắc chắn, tiêu dùng cá nhân yếu hơn kỳ vọng và áp lực từ các hàng rào thuế quan mới.

IMF: Tăng trưởng toàn cầu rơi xuống mức thấp nhất kể từ sau đại dịch COVID-19?

Tăng trưởng của các nền kinh tế phát triển nói chung cũng không mấy khả quan: Dự báo giảm từ 1,8% năm 2024 xuống 1,4% trong năm tới, trước khi nhích nhẹ lên 1,5% vào năm 2026. Khu vực Eurozone sẽ tăng trưởng khiêm tốn 0,8% trong năm 2025 – mức thấp nhất trong nhóm – do ảnh hưởng từ thuế quan và những yếu tố bất định, dù được kỳ vọng phục hồi lên 1,2% vào năm sau nhờ chính sách tài khóa nới lỏng tại Đức. Các nền kinh tế lớn khác như Canada, Anh và Nhật Bản cũng bị hạ dự báo tăng trưởng lần lượt xuống còn 1,4%, 1,1% và 0,6%.

Đối với các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển – động lực chính của tăng trưởng toàn cầu trong những năm qua – tốc độ phục hồi cũng đang chậm lại. IMF hạ dự báo từ 4,3% năm 2024 xuống còn 3,7% trong năm 2025 và 3,9% vào năm 2026. Nguyên nhân đến từ các điều kiện tài chính ngày càng thắt chặt, thương mại bị bóp nghẹt bởi căng thẳng địa chính trị và những rủi ro toàn cầu khó lường.

Tại châu Á, khu vực từng được coi là điểm sáng, các nền kinh tế ASEAN đang chịu tác động trực tiếp từ các biện pháp thuế mới. Trong khi Philippines vẫn giữ mức tăng trưởng 5,5%, thì Thái Lan chỉ đạt 1,8% do du lịch và xuất khẩu bị kìm hãm. Trung Quốc – đầu tàu của châu Á – được dự báo tăng trưởng chững lại ở mức 4,0% trong hai năm tới, chịu ảnh hưởng nặng nề bởi mức thuế nhập khẩu cao tới 145% mà Mỹ đang áp dụng. Ấn Độ là điểm sáng hiếm hoi, giữ mức tăng trưởng ổn định ở 6,2%, được hỗ trợ bởi tiêu dùng nội địa mạnh tại khu vực nông thôn.

Tình hình tại các khu vực khác cũng không mấy khả quan. Ở Mỹ Latinh, tăng trưởng năm 2025 chỉ đạt 2,0%, trong đó Mexico sụt giảm mạnh nhất – giảm tới 1,7% – do ảnh hưởng tổng hợp của các rào cản thương mại và điều kiện tài chính chặt chẽ. Trung Đông và Trung Á có dấu hiệu phục hồi nhưng vẫn chậm, với tốc độ tăng trưởng dự kiến chỉ đạt 3,0% trong năm tới. Trong khi đó, khu vực châu Phi Hạ Sahara sẽ tăng trưởng ở mức 3,8%, thấp hơn so với năm 2024, trước khi phục hồi lên 4,2% vào năm 2026.

Thương mại toàn cầu được dự báo sẽ tăng trưởng chậm lại đáng kể trong năm 2025, chỉ đạt 1,7% – giảm mạnh so với mức dự báo đầu năm là 3,2%. Nguyên nhân chính là sự gia tăng các hàng rào thuế quan và sự suy yếu của các yếu tố chu kỳ từng hỗ trợ thương mại hàng hóa trước đây.

Trước bối cảnh bất định ngày càng lớn, IMF khuyến nghị các chính phủ cần linh hoạt trong điều hành chính sách vĩ mô. Cụ thể, chính sách tiền tệ nên hướng tới mục tiêu kiểm soát lạm phát mà không gây tổn hại tới đà phục hồi kinh tế. Về tài khóa, các quốc gia cần củng cố ngân sách một cách có lộ trình để tạo dư địa ứng phó với các cú sốc trong tương lai. Đồng thời, các chính sách hỗ trợ nên có mục tiêu rõ ràng, mang tính tạm thời, và đảm bảo tính trách nhiệm trong thực thi.

Trong dài hạn, IMF nhấn mạnh tầm quan trọng của cải cách cơ cấu nhằm nâng cao năng suất, khai thác hiệu quả các công nghệ mới và mở rộng tiềm năng tăng trưởng. Đặc biệt, các quốc gia cần tăng cường hợp tác quốc tế để giải quyết các thách thức chung như biến đổi khí hậu, thuế doanh nghiệp toàn cầu và thúc đẩy hỗ trợ phát triển.

Ngoài ra, trong bối cảnh tỷ giá biến động mạnh và lãi suất cao, các ngân hàng trung ương cần cẩn trọng trong điều chỉnh chính sách để cân bằng giữa ổn định tài chính và tăng trưởng. Các quốc gia cũng cần có biện pháp giảm thiểu rủi ro từ biến động ngoại hối và duy trì các công cụ phòng ngừa hệ thống tài chính khỏi những cú sốc bất ngờ.

Với nhiều áp lực hội tụ – từ chính sách bảo hộ, bất ổn địa chính trị cho đến điều kiện tài chính khắt khe – kinh tế thế giới trong năm 2025 rõ ràng sẽ phải đối mặt với một hành trình đầy thử thách. Tuy nhiên, trong thách thức vẫn luôn tiềm ẩn cơ hội – nếu các quốc gia biết chủ động thích ứng và hợp tác cùng nhau trên tinh thần minh bạch, kiên định và bền vững.