Theo khảo sát của Ban IV, tỷ lệ doanh nghiệp dự kiến ngừng kinh doanh, chờ giải thể là 10,9%; dự kiến tạm ngừng kinh doanh 12,4%; dự kiến giảm mạnh quy mô 38,5% và dự kiến giảm nhẹ quy mô 20,5%. Cùng với đó, 71,2% doanh nghiệp dự kiến giảm quy mô lao động trên 5%, trong đó có 22,2% dự kiến giảm trên 50%. Điều này đồng nghĩa với việc hàng ngàn công nhân có thể mất việc làm và gặp khó khăn trong việc duy trì cuộc sống hàng ngày. Ngoài ra, 80,7% doanh nghiệp cũng dự kiến giảm doanh thu trên 5%, trong đó có tỷ lệ giảm trên 50% doanh thu là 29,4%. Sự giảm tỷ lệ doanh thu đáng kể này tác động không chỉ đến lợi nhuận của doanh nghiệp mà còn đe dọa sự tồn tại của chúng trong thời gian tới.
Một điểm đáng chú ý khác trong khảo sát là niềm tin của doanh nghiệp đối với kinh tế vĩ mô và kinh tế ngành. Theo Ban IV, có đến 81,4% doanh nghiệp được khảo sát có đánh giá tiêu cực hoặc rất tiêu cực về triển vọng kinh tế Việt Nam trong các tháng còn lại của năm 2023. Tương tự, có đến 83,7% doanh nghiệp đánh giá triển vọng kinh tế ngành năm 2023 là tiêu cực hoặc rất tiêu cực, trong đó có 29,6% là rất tiêu cực. Điều này cho thấy sự thiếu niềm tin của doanh nghiệp vào khả năng hồi phục của kinh tế và gây bất ổn cho môi trường kinh doanh nói chung.
Trong số các nhóm doanh nghiệp, có một số nhóm bị ảnh hưởng mạnh hơn. Doanh nghiệp ngành xây dựng, các doanh nghiệp quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa, doanh nghiệp khu vực ngoài nhà nước, và doanh nghiệp tại TPHCM thể hiện mức độ đánh giá tiêu cực cao hơn so với các nhóm khác. Điều này cho thấy những nhóm này đang gặp phải nhiều thách thức và khó khăn đặc biệt trong việc duy trì và phát triển kinh doanh.
Trong bức tranh "tối màu" này, Ban IV đã phân loại khó khăn của doanh nghiệp thành 4 nhóm chính. Đứng đầu là khó khăn về đơn hàng, chiếm 59,2% tỷ lệ doanh nghiệp gặp phải. Thứ hai là tiếp cận vốn vay, chiếm 51,1%; kế tiếp là khó khăn trong thủ tục hành chính và tuân thủ các quy định pháp luật, chiếm 45,3%; cuối cùng là nguy cơ hình sự hóa các giao dịch kinh tế, chiếm 31,1%. Đặc biệt, chỉ có 16% doanh nghiệp đánh giá hiệu quả điều hành và hỗ trợ của chính quyền địa phương ở mức tương đối hiệu quả, trong khi 84% doanh nghiệp đánh giá kém hiệu quả.
Đợt khảo sát này đã ghi nhận rất nhiều kiến nghị và đề xuất cụ thể từ cộng đồng doanh nghiệp. Đặc biệt, các đề xuất này nhấn mạnh việc tháo gỡ các nút thắt ngay trước mắt nhằm củng cố niềm tin và gia tăng nội lực để doanh nghiệp và nền kinh tế đất nước vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay.
Một trong những đề xuất quan trọng nhất là kéo dài thời hạn các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đã phát huy hiệu quả trong giai đoạn khủng hoảng COVID-19. Điều này bao gồm việc giảm thuế giá trị gia tăng 2% đến hết năm 2025 thay vì chỉ trong năm nay. Việc giảm chi phí lao động cũng được đề xuất, bao gồm giãn, hoãn hoặc giảm các khoản phí liên quan đến bảo hiểm xã hội, kinh phí công đoàn và xem xét mức đóng thuế thu nhập cá nhân mới phù hợp với tình hình hiện tại.
Các doanh nghiệp cũng mong muốn đẩy nhanh quá trình hoàn thuế để tránh kéo dài thời gian như hiện nay. Đề xuất cơ chế đặc biệt như cho phép doanh nghiệp được hoàn thuế trong vòng 3 tháng sau khi hoàn thành xuất khẩu đơn hàng được đưa ra. Đồng thời, cần kết hợp các biện pháp thanh tra và hậu kiểm để kiểm soát rủi ro và chống gian lận thuế, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật.
Về tiếp cận vốn vay, các doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu gói tín dụng ưu đãi dành cho các ngành và lĩnh vực sản xuất chủ lực, bao gồm cả hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Doanh nghiệp cũng đề xuất cải thiện môi trường kinh doanh, sớm hoàn thành điều tra các vụ án hiện tại để tạo điều kiện ổn định và tăng cường sự tập trung vào sản xuất và kinh doanh. Ngoài ra, cần có sự cam kết không hình sự hóa các quan hệ kinh tế và dân sự, như những gì đã xảy ra trong giai đoạn khó khăn trước đây từ năm 1997 đến 2000. Doanh nghiệp cũng cần được hỗ trợ trong việc tiếp cận thị trường và mở rộng hoạt động kinh doanh.
Doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức trong bối cảnh kinh doanh hiện nay. Niềm tin vào kinh tế vĩ mô và triển vọng kinh tế ngành đang rất thấp. Tuy nhiên, thông qua các đề xuất và kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp, hy vọng rằng các biện pháp hỗ trợ và cải thiện môi trường kinh doanh sẽ được thực hiện, giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn này và đạt được sự phục hồi và phát triển trong tương lai.
Lâm Nghi
