Hơn 2.000 vụ vi phạm sở hữu trí tuệ được xử lý sau Công điện của Thủ tướng

Theo báo cáo tổng hợp từ Bộ Khoa học và Công nghệ, sau một tháng thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg, các bộ, ngành và địa phương đã đồng loạt triển khai lực lượng và đạt hiệu quả thực tế rõ rệt. Chỉ tính riêng trong tháng 5/2026, các lực lượng chức năng trên toàn quốc đã phát hiện 2.036 vụ việc vi phạm, tăng trưởng mạnh so với cùng kỳ năm trước, đồng thời tiến hành khởi tố 44 vụ án hình sự liên quan đến hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Vẫn còn tình trạng kinh doanh công khai hàng hóa giả mạo nhãn hiệu tại một số chợ truyền thống, trung tâm thương mại, ảnh hưởng đến quyền lợi của doanh nghiệp, người tiêu dùng và môi trường đầu tư kinh doanh.

Trong số các biện pháp xử lý hành chính, hành vi vi phạm đối với nhãn hiệu chiếm tỷ trọng áp đảo với hơn 98% tổng số vụ việc.

Bản đồ thực thi ghi nhận sự quyết liệt vượt trội tại các đô thị lớn, nơi có sức tiêu thụ và lưu thông hàng hóa mạnh mẽ. Cụ thể, Hà Nội đã xử lý thành công 340 vụ việc, ghi nhận mức tăng 236%, trong khi Thành phố Hồ Chí Minh triệt phá 234 vụ, đạt mức tăng trưởng xử lý lên tới 1.170% so với cùng kỳ năm 2025. Mô hình tổ công tác liên ngành phối hợp giữa Công an, Quản lý thị trường và Hải quan bước đầu tối ưu hóa quy trình xác minh, tạo tính răn đe lớn trên cả môi trường số.

Song song với lực lượng kiểm soát thị trường, công tác giám định chuyên môn cũng được đẩy mạnh để đáp ứng yêu cầu xử lý nhanh. Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Trần Lê Hồng cho biết cơ quan này đã chủ động cung cấp 17 ý kiến chuyên môn và phát hành 12 công văn thông tin sở hữu công nghiệp. Đồng thời, Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia đã tiếp nhận 52 hồ sơ giám định, xử lý dứt điểm 42 hồ sơ, trong đó có 39 trường hợp được hoàn thành nhanh chóng trong vòng hai ngày làm việc.

Điểm nhấn trong nỗ lực hoàn thiện thể chế lần này là việc Bộ Khoa học và Công nghệ trình Chính phủ ban hành Nghị định số 186/2026/NĐ-CP sửa đổi quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, có hiệu lực từ ngày 15/7/2026. Quy định mới quy định rõ thẩm quyền cho Cục Sở hữu trí tuệ, các đoàn kiểm tra, lực lượng Quản lý thị trường, Hải quan và chính quyền địa phương nhằm tránh chồng chéo nhiệm vụ. Đáng chú ý, biện pháp ngăn chặn truy cập đối với tên miền xâm phạm lần đầu tiên được áp dụng, hứa hẹn gỡ khó cho việc quản lý các tên miền quốc tế không có trụ sở tại Việt Nam.

Dù đạt kết quả khả quan, cơ quan chức năng nhìn nhận thực trạng vi phạm vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp khi hàng giả vẫn xuất hiện công khai tại các chợ truyền thống và trung tâm thương mại. Việc ứng dụng công nghệ giám sát trên không gian mạng và chia sẻ dữ liệu liên thông giữa các bên vẫn chưa đồng bộ do thiếu một hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia chuẩn hóa.

Để khắc phục các khoảng trống pháp lý trước sự phát triển của kinh tế số, Bộ Khoa học và Công nghệ đã kiến nghị rà soát, điều chỉnh đồng bộ Bộ luật Hình sự, Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật Hải quan. Các giải pháp căn cơ trong thời gian tới sẽ tập trung vào việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, triển khai công nghệ truy xuất nguồn gốc và xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia liên thông nhằm bảo vệ toàn diện quyền lợi của doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.